दिनांक 20 सप्टेंबर – इतिहासातील महत्त्वाच्या घटना
🏆 आजचे विशेष दिन
जागतिक विद्यापीठ क्रीडा दिन (International Day of University Sport) — युनेस्को (UNESCO) आणि आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठ क्रीडा संघ (FISU) यांच्या संयुक्त विद्यमाने २०१६ सालापासून दरवर्षी दिनांक २० सप्टेंबर हा दिवस जागतिक स्तरावर साजरा केला जातो. तरुण विद्यार्थ्यांमध्ये क्रीडा संस्कृती, शारीरिक तंदुरुस्ती आणि सामाजिक सौहार्द वाढीस लावणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
रेल्वे संरक्षण दल (RPF) स्थापना दिन — रेल्वे प्रवाशांची सुरक्षा आणि भारतीय रेल्वेच्या मालमत्तेचे रक्षण करण्यासाठी दिनांक २० सप्टेंबर १९८७ रोजी रेल्वे संरक्षण दलाला (RPF) विशेष अधिकार प्रदान करण्यात आले. देशातील सर्वात मोठ्या रेल्वे जाळ्याची अहोरात्र सुरक्षा करणाऱ्या जवानांच्या शौर्याचे आणि सेवाभावाचे कौतुक करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
थोर नाटककार वीर वामनराव जोशी यांनी लिहिलेल्या ‘राक्षसी महत्त्वाकांक्षा’ या अजरामर मराठी नाटकाचा पहिला प्रयोग दिनांक २० सप्टेंबर १९१३ रोजी मुंबईत सादर करण्यात आला. या नाटकाने मराठी रंगभूमीला एक वेगळी वैचारिक दिशा दिली.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
१८५७ च्या पहिल्या भारतीय स्वातंत्र्यसंग्रामादरम्यान भारतीय क्रांतिकारकांनी दिल्ली स्वतंत्र केली होती. परंतु प्रदीर्घ लढा आणि वेढ्यानंतर ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या सैन्याने दिनांक २० सप्टेंबर १८५७ रोजी दिल्लीवर पुन्हा आपले नियंत्रण मिळवले.
भारताच्या पत्रकारिता क्षेत्रातील मैलाचा दगड ठरलेल्या ‘द हिंदू’ (The Hindu) या इंग्रजी वर्तमानपत्राचा पहिला अंक दिनांक २० सप्टेंबर १८७८ रोजी साप्ताहिक स्वरूपात मद्रास (चेन्नई) येथून प्रकाशित झाला.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
“पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते” हा वैज्ञानिक सूर्यकेंद्री सिद्धांत मांडल्याबद्दल महान शास्त्रज्ञ गॅलिलिओ गॅलिली यांच्यावर इटलीतील कॅथॉलिक चर्चने धर्मद्रोहाचा खटला दिनांक २० सप्टेंबर १६३३ रोजी सुरू केला.
आंतरराष्ट्रीय चित्रपटसृष्टीतील अत्यंत मानाचा आणि प्रतिष्ठित समजल्या जाणाऱ्या ‘कान्स चित्रपट महोत्सवाचे’ (Cannes Film Festival) पहिले आयोजन दिनांक २० सप्टेंबर १९४६ रोजी फ्रान्समध्ये करण्यात आले.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) दिनांक २० सप्टेंबर २००४ रोजी श्रीहरिकोटा येथून केवळ शैक्षणिक सेवांसाठी समर्पित असलेल्या ‘एज्युसॅट’ या भारताच्या पहिल्या उपग्रहाचे यशस्वी प्रक्षेपण केले.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती
📖 विशेष उल्लेख
गॅलिलिओ गॅलिली यांच्यावरील ऐतिहासिक खटला (दिनांक २० सप्टेंबर १६३३)
दिनांक २० सप्टेंबर १६३३ हा दिवस विज्ञानाच्या इतिहासातील एक अत्यंत महत्त्वाचा परंतु काळा दिवस म्हणून ओळखला जातो. याच दिवशी विख्यात खगोलशास्त्रज्ञ गॅलिलिओ गॅलिली यांच्याविरुद्ध रोमन कॅथॉलिक चर्चच्या धार्मिक न्यायालयाने अधिकृत चौकशी आणि खटल्याची प्रक्रिया तीव्र केली. गॅलिलिओ यांनी निकोलस कोपरनिकसच्या सूर्यकेंद्री सिद्धांताचे (सूर्य विश्वाच्या केंद्रात असून पृथ्वी व इतर ग्रह त्याच्याभोवती फिरतात) समर्थन केले होते.
तत्कालीन धार्मिक समजूत अशी होती की पृथ्वी ही स्थिर आणि विश्वाचे केंद्र आहे. चर्चने गॅलिलिओ यांच्या या वैज्ञानिक शोधाला धर्मद्रोही मानले.
या खटल्याच्या परिणामी गॅलिलिओ यांना नजरकैदेत राहावे लागले आणि आपले मत मागे घेण्यास भाग पाडले गेले. मात्र, या संघर्षामुळे मानवी इतिहासाला हे सिद्ध झाले की, विज्ञानाचा विजय धार्मिक कट्टरतेपेक्षा नेहमीच मोठा आणि चिरंतन असतो.
💡 आणखी थोडं
‘द हिंदू’ हे भारताचे आघाडीचे वृत्तपत्र आज आपण दैनिकाच्या स्वरूपात पाहत असलो, तरी दिनांक २० सप्टेंबर १८७८ रोजी जेव्हा त्याचा पहिला अंक निघाला, तेव्हा तो फक्त एका साप्ताहिकाच्या (Weekly) स्वरूपात ८ पानांचा होता आणि त्याची किंमत केवळ १ आणा होती!
गॅलिलिओ यांनी मांडलेल्या सूर्यकेंद्री सिद्धांताप्रमाणेच, प्राचीन भारतात कोणत्या महान खगोलशास्त्रज्ञाने पृथ्वी स्वतःच्या अक्षाभोवती फिरते हे सर्वात आधी गणिती पुराव्यांसह मांडले होते?
आजच्या डिजिटल युगात ‘एज्युसॅट’ सारख्या उपग्रहांचे तंत्रज्ञान ग्रामीण भागातील शेवटच्या विद्यार्थ्यांपर्यंत मोफत शिक्षण पोहोचवण्यात यशस्वी ठरले आहे का? तुमचे मत खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की कळवा.
