स्वतंत्र बातमी

महाराष्ट्र सागरी मंडळाने मुरुड जंजिरा किल्ला पर्यटकांसाठी तात्पुरता बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे. येत्या २६ मे पासून हा किल्ला पुढील तीन महिन्यांसाठी पर्यटकांसाठी पूर्णपणे बंद ठेवण्यात येणार आहे. पावसाळ्याच्या दिवसांत अरबी समुद्रात निर्माण होणारी प्रतिकूल परिस्थिती लक्षात घेऊन खबरदारीचा उपाय म्हणून हा निर्णय घेण्यात आला आहे. त्यामुळे आगामी काळात या ऐतिहासिक वास्तूला भेट देण्याचे नियोजन करणाऱ्या पर्यटकांना आता काही काळ वाट पाहावी लागणार आहे.

मुरुड जंजिरा हा कोकण किनारपट्टीवरील आजही अत्यंत भक्कम आणि सुरक्षित स्थितीत असलेला ऐतिहासिक जलदुर्ग म्हणून ओळखला जातो. राजपूरी खाडीच्या मुखावर वसलेला हा विशाल किल्ला पाहणे जगभरातील पर्यटकांसाठी एक मोठी पर्वणी असते. बावीस एकरांच्या विस्तीर्ण बेटावर पसरलेल्या या भव्य किल्ल्याची तटबंदी चाळीस फूट उंच असून त्यात एकोणीस बुरुजांची भक्कम रचना करण्यात आली आहे. सिद्दी सरदारांनी पंधराव्या ते सोळाव्या शतकात या अजिंक्य किल्ल्याची निर्मिती केली होती. या जलदुर्गाची स्थापत्यरचना इतकी वैशिष्ट्यपूर्ण आहे की, समुद्रातून जवळ गेल्याशिवाय या किल्ल्याचे मुख्य प्रवेशद्वार सहजासहजी दिसून येत नाही.

या ऐतिहासिक किल्ल्याला दरवर्षी लाखो देशांतर्गत आणि परदेशी पर्यटक आवर्जून भेट देत असतात. ऑक्टोबर ते मे हा काळ या जलदुर्गाला भेट देण्यासाठी अत्यंत उत्तम आणि सोयीचा मानला जातो. पर्यटकांना मुरुड जवळील राजपूरी आणि खोरा अशा दोन प्रमुख बंदरांमधून किल्ल्यावर जाता येते. बंदरावरून शिडाच्या अथवा यांत्रिक बोटीने साधारण पंधरा ते वीस मिनिटांचा रंजक प्रवास करून या वास्तूजवळ पोहोचता येते. विशेषतः वाऱ्याच्या दिशेवर नियंत्रित केल्या जाणाऱ्या पारंपरिक शिडाच्या बोटींमधून प्रवास करून किल्ल्यावर जाणे हा पर्यटकांसाठी एक विलक्षण आणि अविस्मरणीय अनुभव ठरतो.

ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून मुरुड जंजिरा हा मराठा, पोर्तुगीज, मुघल आणि सिद्दी यांच्यातील प्रदीर्घ संघर्षाचा मूक साक्षीदार राहिला आहे. मराठा साम्राज्याला हा अजिंक्य किल्ला जिंकता यावा यासाठी छत्रपती शिवाजी महाराज आणि छत्रपती संभाजी महाराज यांनी अनेकदा आक्रमणे केली होती. छत्रपती संभाजी महाराजांनी तर जंजिरा काबीज करण्याच्या उद्देशाने मुरुडच्या समुद्रातच पद्मदुर्ग नावाच्या दुसऱ्या एका भव्य प्रति-जलदुर्गाची उभारणी केली होती. या किल्ल्याच्या आत आजही प्राचीन राजवाडा, दरबार सभागृह, मशीद आणि सैनिकांच्या निवासस्थानांचे अवशेष पाहायला मिळतात. तसेच किल्ल्यावर आजही कलाल बांगडी, चावरी आणि लांडाकासम नावाच्या तीन अवाढव्य ऐतिहासिक तोफा दिमाखात उभ्या आहेत.

पावसाळ्याच्या तीन महिन्यांत समुद्रात येणारी मोठी उधाणे, वेगवान वादळी वारे आणि किनाऱ्यावर उसळणाऱ्या प्रचंड लाटांमुळे जलप्रवासी वाहतूक अत्यंत धोकादायक बनते. प्रवाशांच्या आणि पर्यटकांच्या जीविताला कोणताही धोका निर्माण होऊ नये, या उद्देशाने महाराष्ट्र सागरी मंडळाने हा निर्णय घेतला आहे. पुढील तीन महिन्यांसाठी या किल्ल्यावरील बोट वाहतूक आणि पर्यटन पूर्णपणे थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत. हा ऐतिहासिक किल्ला आता सप्टेंबर महिन्याच्या सुरुवातीला समुद्रातील वातावरण पूर्ववत शांत झाल्यानंतरच पर्यटकांसाठी पुन्हा एकदा खुला करण्यात येईल, असे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.