🌐 संपादकीय धोरण व आचारसंहिता
www.sahyadrimarathi.com
आवृत्ती: 3.० | लागू दिनांक : ३० मे २०२६
📅 अद्ययावत दिनांक : ३० मे २०२६
१
प्रस्तावना
सह्याद्री मराठी
स्वतंत्र • लोकहितवादी • जबाबदार • तथ्याधारित डिजिटल वृत्तमाध्यम
सत्य, अचूकता, पारदर्शकता, सामाजिक जबाबदारी आणि जनहित ही आमच्या पत्रकारितेची मूलभूत तत्त्वे आहेत.
हे संपादकीय धोरण सह्याद्री मराठीच्या सर्व संपादक, उपसंपादक, लेखक, वार्ताहर, छायाचित्रकार, व्हिडिओ पत्रकार, योगदानकर्ते, सोशल मीडिया टीम, जाहिरात विभाग आणि पोर्टलशी संलग्न सर्व व्यक्तींना लागू राहील.
या धोरणाचा उद्देश वाचकांचा विश्वास जपणे, कायदेशीर जोखीम कमी करणे आणि जबाबदार पत्रकारितेची स्पष्ट कार्यपद्धती निश्चित करणे हा आहे.
२
उद्दिष्टे व मूल्ये
२.१ संपादकीय उद्दिष्टे
- सत्य, अचूक, निष्पक्ष आणि पडताळलेली माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे.
- लोकशाही मूल्ये, घटनात्मक हक्क, कायद्याचे राज्य आणि जनहिताचे रक्षण करणे.
- समाजातील सर्व घटकांना न्याय्य आणि सन्मानपूर्वक आवाज देणे.
- विकास, शिक्षण, शेती, उद्योग, रोजगार, आरोग्य, पर्यावरण, विज्ञान, पर्यटन आणि संस्कृती यांसारख्या सकारात्मक विषयांना प्राधान्य देणे.
२.२ मूलभूत मूल्ये
| ✅ सत्यता आणि अचूकता | ⚖️ निष्पक्षता आणि संतुलन |
| 🛡️ संपादकीय स्वातंत्र्य | 🔍 पारदर्शकता आणि जबाबदारी |
| 🙏 मानवी प्रतिष्ठेचा आदर | 📜 कायद्याचे पालन |
३
सह्याद्री मराठीची संपादकीय भूमिका
सह्याद्री मराठी सकारात्मक, विकासाभिमुख आणि लोकहितवादी पत्रकारितेला प्राधान्य देते. समाजात भीती, द्वेष, सनसनाटीपणा किंवा अफवा पसरविण्याऐवजी समाधानकारक, माहितीपूर्ण आणि रचनात्मक बातम्या देणे हे आमचे प्रमुख ध्येय आहे.
- शेती, पाणी, उद्योग, रोजगार, शिक्षण, आरोग्य, पर्यावरण, पर्यटन आणि स्थानिक विकास यांना प्राधान्य दिले जाईल.
- अपघात, आत्महत्या, लैंगिक अत्याचार, हिंसक गुन्हे किंवा अतिसंवेदनशील विषयांचे वृत्तांकन करताना कायदा, नैतिकता आणि मानवी प्रतिष्ठेचे काटेकोर पालन केले जाईल.
- सनसनाटी मथळे, भीती निर्माण करणारी भाषा, अप्रमाणित आरोप आणि दिशाभूल करणारी दृश्ये टाळली जातील.
- मत आणि बातमी यांच्यात स्पष्ट फरक ठेवला जाईल.
४
कायदेशीर आधार
सह्याद्री मराठी भारतीय कायदे, डिजिटल मीडिया नियम आणि नैतिक पत्रकारितेच्या तत्त्वांचे पालन करण्यास बांधील आहे.
| कायदा / नियम | धोरणातील उपयोग |
|---|---|
| भारतीय न्याय संहिता, २०२३ | मानहानी, द्वेषपूर्ण भाषण, गुन्हेगारी आरोप आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था यासंबंधी सावध वृत्तांकन. |
| भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता, २०२३ | गुन्हेगारी प्रक्रिया, चौकशी, अटक, न्यायालयीन कार्यवाही आणि आरोपींच्या हक्कांबाबत जबाबदार भाषा. |
| भारतीय साक्ष्य अधिनियम, २०२३ | पुरावे, दस्तऐवज, डिजिटल पुरावे आणि न्यायालयीन संदर्भात अचूकता. |
| माहिती तंत्रज्ञान अधिनियम, २००० आणि IT Rules, २०२१ | डिजिटल प्रकाशन, तक्रार निवारण, आचारसंहिता आणि ऑनलाईन सामग्रीचे नियमन. |
| Digital Personal Data Protection Act, २०२३ | वाचक, स्रोत, कर्मचारी आणि वापरकर्त्यांची वैयक्तिक माहिती संरक्षित करणे. |
| कॉपीराइट अधिनियम, १९५७ | मूळ सामग्रीचे संरक्षण, परवानगी, श्रेयांकन आणि पुनर्प्रकाशन नियम. |
| POCSO अधिनियम, २०१२ | अल्पवयीन पीडितांची ओळख पूर्णतः गुप्त ठेवणे. |
| न्यायालयीन अवमान अधिनियम, १९७१ | न्यायालयीन प्रकरणांवरील जबाबदार आणि मर्यादित वृत्तांकन. |
| Press Council of India मार्गदर्शक तत्त्वे | पत्रकारितेतील नैतिकता, अचूकता, निष्पक्षता आणि जबाबदारी. |
५
संपादकीय प्रक्रिया
- बातमी, लेख, फोटो, व्हिडिओ किंवा माहिती प्राप्त होणे.
- प्राथमिक वर्गीकरण — बातमी, मतलेख, जाहिरात, प्रायोजित सामग्री किंवा नागरिक पत्रकारिता.
- तथ्य पडताळणी आणि संबंधित स्रोतांची तपासणी.
- उपसंपादकाद्वारे भाषा, संदर्भ, शैली आणि कायदेशीर जोखीम तपासणी.
- संवेदनशील, विवादास्पद किंवा आरोपात्मक मजकुरासाठी वरिष्ठ संपादकाची मान्यता.
- आवश्यक असल्यास कायदेशीर आढावा.
- प्रकाशन, नोंद आणि आवश्यक असल्यास नंतरची दुरुस्ती प्रक्रिया.
⚠️ गंभीर आरोप, न्यायालयीन प्रकरणे, राजकीय दावे, आर्थिक गैरव्यवहार, सार्वजनिक अधिकारी किंवा खाजगी व्यक्तीवरील आरोप यांसाठी दस्तऐवजी आधार आणि संबंधित पक्षाची प्रतिक्रिया घेण्याचा प्रयत्न आवश्यक राहील.
६
सामग्री मानके
६.१ स्वीकार्य सामग्री
- तथ्याधारित बातम्या आणि विश्लेषण.
- जनहिताशी संबंधित अन्वेषणात्मक पत्रकारिता.
- शैक्षणिक, सांस्कृतिक, सामाजिक आणि विकासाभिमुख सामग्री.
- तज्ञांचे मत, संपादकीय लेख आणि विविध दृष्टिकोन दर्शवणारे विचारलेख.
६.२ प्रतिबंधित सामग्री
- 🚫 खोटी, दिशाभूल करणारी किंवा अपुष्ट माहिती.
- 🚫 जात, धर्म, भाषा, लिंग, प्रदेश, अपंगत्व किंवा समुदायावर आधारित द्वेषपूर्ण सामग्री.
- 🚫 अश्लील, अभद्र किंवा अल्पवयीनांसाठी हानिकारक सामग्री.
- 🚫 न्यायालयीन आदेश, गोपनीयता किंवा राष्ट्रीय सुरक्षेचे उल्लंघन करणारी सामग्री.
- 🚫 बिनाधार बदनामी, खोटे आरोप किंवा वैयक्तिक वैरातून लिहिलेली सामग्री.
- 🚫 जाहिरात किंवा प्रायोजित मजकूर बातमी म्हणून सादर करणे.
७
तथ्य पडताळणी धोरण
सह्याद्री मराठी प्रत्येक महत्त्वाच्या बातमीचे तथ्य प्रकाशित करण्यापूर्वी पडताळण्याचा प्रयत्न करते. सोशल मीडिया पोस्ट, व्हायरल व्हिडिओ, स्क्रीनशॉट, अनामिक दावे किंवा राजकीय आरोप स्वतंत्र पडताळणीशिवाय प्रकाशित केले जाणार नाहीत.
🚫 खोट्या बातम्या • अपप्रचार • अफवा • दिशाभूल करणारी माहिती — आम्ही प्रसिद्ध करत नाही.
- शक्यतो किमान दोन स्वतंत्र आणि विश्वसनीय स्रोतांचा आधार घेतला जाईल.
- सरकारी आदेश, न्यायालयीन नोंदी, अधिकृत पत्रे, अधिकृत संकेतस्थळे आणि प्रत्यक्ष साक्षी यांना प्राधान्य दिले जाईल.
- फोटो आणि व्हिडिओबाबत तारीख, ठिकाण, संदर्भ आणि मूळ स्रोत तपासला जाईल.
- अफवा किंवा अपुष्ट माहितीला स्पष्टपणे “अपुष्ट” म्हणूनही प्रकाशित करणे टाळले जाईल, जोपर्यंत ती जनहितासाठी अत्यावश्यक नाही.
८
गोपनीयता आणि वैयक्तिक हक्क
आमच्या वाचकांची गोपनीयता आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे.
- वाचक, स्रोत, तक्रारदार, पीडित, अल्पवयीन आणि खाजगी व्यक्तींच्या गोपनीयतेचा आदर केला जाईल.
- लैंगिक अत्याचार पीडित, POCSO प्रकरणातील बालक, आत्महत्या प्रकरणातील संवेदनशील तपशील आणि कौटुंबिक वादांतील खाजगी माहिती प्रसिद्ध करताना कायद्याचे पालन केले जाईल.
- आरोपीला न्यायालयीन दोषसिद्धीपूर्वी दोषी म्हणून सादर केले जाणार नाही.
- खाजगी पत्ता, मोबाईल क्रमांक, आधार क्रमांक, बँक तपशील किंवा वैयक्तिक ओळख अनावश्यकपणे प्रकाशित केली जाणार नाही.
🔒 आम्ही कोणत्याही प्रकारे वाचकांची माहिती तृतीय पक्षास देत नाही.
९
मानहानी आणि कायदेशीर जोखीम नियंत्रण
मानहानी, खोटे आरोप आणि प्रतिष्ठेला धक्का पोहोचवणारी सामग्री ही डिजिटल माध्यमांसाठी मोठी कायदेशीर जोखीम आहे. म्हणून सह्याद्री मराठी खालील खबरदारी घेईल.
- व्यक्ती किंवा संस्थेविरुद्ध गंभीर आरोप प्रकाशित करण्यापूर्वी पुरावा तपासला जाईल.
- संबंधित पक्षाची प्रतिक्रिया घेण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न केला जाईल.
- मथळे तथ्यांशी सुसंगत असतील; अतिरंजित किंवा दोषारोप करणारे नसतील.
- न्यायालयीन प्रकरणात “आरोपी”, “संशयित”, “तक्रारदार”, “दावा”, “आरोप” अशी कायदेशीरदृष्ट्या सुरक्षित भाषा वापरली जाईल.
- मतलेखातही वैयक्तिक बदनामी, अपमानास्पद भाषा किंवा बिनपुराव्याचे आरोप टाळले जातील.
१०
कृत्रिम बुद्धिमत्ता वापर धोरण (AI Policy)
सह्याद्री मराठी भाषांतर, मसुदा तयार करणे, संशोधन सहाय्य, डेटा विश्लेषण, शीर्षक कल्पना, चित्रात्मक सामग्री किंवा संपादन सहाय्यासाठी AI साधनांचा मर्यादित आणि जबाबदार वापर करू शकते.
- AI द्वारे तयार झालेली सामग्री मानवी संपादक तपासल्याशिवाय प्रकाशित केली जाणार नाही.
- AI-निर्मित प्रतिमा, व्हिडिओ, आवाज किंवा दृश्यात्मक सादरीकरण असल्यास आवश्यक तेथे स्पष्ट सूचना दिली जाईल.
- Deepfake, दिशाभूल करणारी AI प्रतिमा किंवा व्यक्तीची बनावट दृश्ये प्रकाशित केली जाणार नाहीत.
- AI हे सहाय्यक साधन आहे; अंतिम संपादकीय जबाबदारी सह्याद्री मराठीच्या संपादकीय टीमची राहील.
🤖 AI हे साधन आहे, संपादक नाही. माणूसच अंतिम निर्णय घेतो.
११
निवडणूक वार्तांकन धोरण
निवडणुकांच्या काळात सह्याद्री मराठी निष्पक्ष, संतुलित आणि कायद्याचे पालन करणारे वार्तांकन करेल.
- Paid News पूर्णतः निषिद्ध राहील.
- उमेदवार, पक्ष, आघाडी आणि मतदारांबाबत तथ्याधारित बातम्यांना प्राधान्य दिले जाईल.
- आचारसंहिता लागू असल्यास निवडणूक आयोगाच्या नियमांचे पालन केले जाईल.
- जात, धर्म, भाषा किंवा प्रादेशिक द्वेषावर आधारित प्रचारसामग्री प्रसिद्ध केली जाणार नाही.
- मतदारांना दिशाभूल करणारी माहिती, बनावट सर्व्हे किंवा अपुष्ट मतदान अंदाज प्रकाशित केले जाणार नाहीत.
१२
दुरुस्ती, स्पष्टीकरण आणि मागे घेणे
चूक आढळल्यास सह्याद्री मराठी ती दडवणार नाही. चूक स्वीकारणे आणि अचूक माहिती देणे ही जबाबदार पत्रकारितेची खूण आहे.
- चूक निदर्शनास आल्यावर संपादकीय टीम तपासणी करेल.
- तथ्यात्मक चूक असल्यास लेखात दुरुस्ती केली जाईल.
- महत्त्वाच्या चुकांसाठी लेखाच्या शेवटी “दुरुस्ती” दिली जाईल.
- गंभीर कायदेशीर किंवा तथ्यात्मक त्रुटी असल्यास लेख मागे घेतला जाऊ शकतो.
दुरुस्ती नमुना: दिनांक ______ रोजी प्रकाशित लेखात ______ माहिती चुकीची होती. अचूक माहिती ______ अशी आहे. चुकीबद्दल आम्ही वाचकांची दिलगिरी व्यक्त करतो.
13
कॉपीराइट आणि बौद्धिक संपदा
- सह्याद्री मराठीवरील मूळ बातम्या, लेख, छायाचित्रे, व्हिडिओ, ग्राफिक्स आणि डिझाईन यांचे हक्क पोर्टलकडे किंवा संबंधित निर्मात्याकडे राहतील.
- इतरांची सामग्री वापरताना आवश्यक परवानगी, श्रेयांकन आणि कायदेशीर मर्यादा पाळल्या जातील.
- वाचक किंवा योगदानकर्त्यांनी पाठवलेली सामग्री प्रकाशित झाल्यास त्यांनी ती पाठवून प्रकाशनास परवानगी दिली आहे, असे गृहीत धरले जाईल.
- पोर्टलवरील सामग्री परवानगीशिवाय कॉपी, पुनर्प्रकाशित किंवा व्यावसायिक वापरासाठी वापरता येणार नाही.
14
जाहिरात आणि व्यावसायिक धोरण
आम्ही व्यावसायिक जाहिराती आणि प्रायोजित मजकूर स्वीकारतो, परंतु त्या स्पष्टपणे दर्शवल्या जातात:
- जाहिरात आणि संपादकीय सामग्री यांच्यात स्पष्ट विभाजन ठेवले जाईल.
- जाहिरातदाराचा दबाव संपादकीय निर्णयावर परिणाम करणार नाही.
- बेकायदेशीर उत्पादने, फसवे आर्थिक पर्याय, अश्लील सामग्री, द्वेषयुक्त प्रचार किंवा दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती स्वीकारल्या जाणार नाहीत.
- जाहिरात मिळविण्यासाठी बातमीचा सूर, तथ्य किंवा मथळा बदलला जाणार नाही.
15
सोशल मीडिया आणि वापरकर्त्यांची सामग्री
१६.१ सोशल मीडिया
- सह्याद्री मराठीच्या अधिकृत सोशल मीडिया खात्यांवर प्रकाशित होणारी सामग्रीही या धोरणाच्या अधीन असेल.
- अप्रमाणित व्हायरल पोस्ट, अफवा, द्वेषयुक्त मजकूर किंवा चुकीचे दृश्य प्रकाशित केले जाणार नाही.
- कर्मचारी किंवा प्रतिनिधींची वैयक्तिक मते पोर्टलची अधिकृत भूमिका मानली जाणार नाहीत.
१६.२ वापरकर्त्यांनी पाठवलेली सामग्री
- वाचक, नागरिक पत्रकार किंवा योगदानकर्त्यांनी पाठवलेली सामग्री संपादकीय पडताळणीनंतरच प्रकाशित केली जाईल.
- बिनपुराव्याचे आरोप, वैयक्तिक वाद, मानहानीकारक मजकूर, कॉपीराइट उल्लंघन किंवा बेकायदेशीर सामग्री नाकारली जाईल.
- सह्याद्री मराठीला प्राप्त सामग्री संपादित, नाकारण्याचा किंवा काढून टाकण्याचा अधिकार राहील.
16
धोरण पुनरावलोकन आणि अंतिम घोषणा
हे संपादकीय धोरण वार्षिक किंवा आवश्यकतेनुसार पुनरावलोकन केले जाईल. नवीन कायदे, न्यायालयीन निर्णय, डिजिटल मीडिया नियम, तांत्रिक बदल किंवा संपादकीय गरजा लक्षात घेऊन या धोरणात सुधारणा केल्या जाऊ शकतात.
सह्याद्री मराठी या धोरणाद्वारे जबाबदार, कायदेशीर, नैतिक, सकारात्मक आणि जनहितवादी पत्रकारितेची बांधिलकी व्यक्त करते.
📌 टीप : हे धोरण आमच्या वेबसाईटच्या कामकाजाच्या गरजेनुसार वेळोवेळी अद्ययावत करण्यात येईल.