सह्याद्री मराठी वाहिनी

Tag: मराठी संगीत नाटक

  • एक तिची गोष्ट – जादुई नृत्यप्रवास

    एक तिची गोष्ट – जादुई नृत्यप्रवास

    मराठी रंगभूमीने नेहमीच नवनवीन प्रयोगांना आणि कलात्मक बदलांना आपलेसे केले आहे. मात्र, जेव्हा नृत्य, संगीत आणि अभिनयाचा एक अपूर्व संगम रंगमंचावर अवतरतो, तेव्हा तो प्रेक्षकांसाठी केवळ एक अनुभव न राहता एक समृद्ध सोहळा बनतो. ‘पीएसडीजी स्टुडिओज प्रोडक्शन्स’, ‘थिएटरॉन एंटरटेनमेंट’ आणि ‘मधुसूदन कालेलकर प्रोडक्शन्स’ यांची निर्मिती असलेले ‘एक तिची गोष्ट’ हे नाटक सध्या याच वेगळेपणामुळे रसिकांच्या पसंतीस उतरत आहे. प्रसिद्ध नृत्यदिग्दर्शिका फुलवा खामकर आणि त्यांची कन्या आस्मा खामकर यांच्या अभिनयाने सजलेला हा नाट्यप्रयोग म्हणजे भावनांचा एक नितांत सुंदर आविष्कार आहे.

    या नाटकाची संहिता विराजस कुलकर्णी यांनी अत्यंत कौशल्याने विणली आहे. दैनंदिन आयुष्याच्या रहाटगाडग्यात, कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांमध्ये आणि स्वतःच्या अस्तित्वाच्या शोधात हरवलेल्या एका स्त्रीचा प्रवास यात मांडण्यात आला आहे. नाटकाची कथा पन्नास वर्षांची अनया आणि सोळा वर्षांची मुलगी यांच्यातील संवादातून पुढे सरकते. दोन पिढ्यांमधील हे नाते आणि त्यातून उलगडणारे आयुष्याचे विविध पदर प्रेक्षकांना अंतर्मुख करतात. एका अनपेक्षित वळणावर भेटलेली एक रहस्यमय अनोळखी व्यक्ती अनयाच्या आयुष्याला कशी नवी दिशा देते, याचे चित्रण या नाटकात अतिशय उत्कंठावर्धक पद्धतीने करण्यात आले आहे.

    सुरज पारसनीस आणि विराजस कुलकर्णी यांचे दिग्दर्शन या नाटकाला एका वेगळ्या उंचीवर नेते. हे नाटक पाश्चात्य संगीत-नाट्य शैलीत बसवलेले असल्याने यात संगीताचा आणि नृत्याचा वापर केवळ मनोरंजनासाठी नसून तो कथेचा अविभाज्य भाग आहे. फुलवा खामकर यांचे बहारदार नृत्य आणि आस्मा खामकर यांचा सहज सुंदर अभिनय रंगमंचावर जिवंतपणा आणतो. या दोघांना ओंकार गोखले यांच्या अभिनयाची मोलाची साथ लाभली आहे. नृत्याच्या माध्यमातून मनातील गुंतागुंतीच्या भावना व्यक्त करण्याची फुलवा खामकर यांची शैली या नाटकाची सर्वात मोठी जमेची बाजू आहे.

    नेपथ्यकार अंकुर आसेरकर यांनी उभे केलेले संच आणि संकेत पारखे यांची प्रकाशयोजना या नाटकाला एक स्वप्नवत स्वरूप प्राप्त करून देतात. निषाद गोलांबरे यांच्या संगीतातून कथेतील भावविश्व अधिक गडद होते, तर वैभव हिवसे यांची गीते थेट मनाला भिडतात. देविका काळे यांची वेशभूषा पात्रांच्या स्वभावाशी एकरूप होणारी असल्याने नाटक अधिक वास्तववादी वाटते. ध्वनी संयोजनाची जबाबदारी विक्रांत पवार यांनी चोख बजावली आहे.

    ज्यांना कलेतील नाविन्य आणि नृत्यातील लय आवडते, त्यांच्यासाठी ‘एक तिची गोष्ट’ ही खरोखरच एक पर्वणी आहे. स्वतःला पुन्हा नव्याने शोधू पाहणाऱ्या प्रत्येक स्त्रीची आणि तिला समजून घेणाऱ्या समाजाची ही गोष्ट नक्कीच प्रेक्षकांच्या मनात कायमचे घर करेल यात शंका नाही.

  • संगीत देवबाभळी – प्रपंच आणि परमार्थ

    संगीत देवबाभळी – प्रपंच आणि परमार्थ

    मराठी रंगभूमीवर संगीत नाटकांची परंपरा मोठी आहे पण आधुनिक काळात जुन्या संगीताचा गोडवा आणि नव्या विचारांची मांडणी यांचा सुवर्णमध्य साधणारे नाटक म्हणजे ‘संगीत देवबाभळी’. भद्रकाली प्रॉडक्शन्स निर्मित आणि प्राजक्त देशमुख लिखित-दिग्दर्शित या नाटकाने केवळ महाराष्ट्राचेच नव्हे तर जागतिक स्तरावर रसिक प्रेक्षकांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. विठ्ठलाची भक्ती, तुकोबांचा विरक्तपणा आणि घराचा गाडा ओढणाऱ्या आवलीची ओढाताण यातून उभा राहणारा हा एक प्रवास आहे.

    संत तुकाराम महाराज विठ्ठलाच्या भक्तीत इतके तल्लीन झाले होते की त्यांना स्थळ, काळ आणि संसाराचे भान उरले नव्हते. मात्र त्याच वेळी त्यांची पत्नी अवली म्हणजे जिजाई मात्र संसाराच्या जबाबदाऱ्या मुलांचे संगोपन आणि आपल्या पतीची काळजी घेण्याच्या दुहेरीत अडकली होती. ही कथा सुरू होते देहूच्या डोंगरात जिथे दररोज संध्याकाळी अवली तुकोबांना शोधायला जाते. एका अशाच दुपारी, पतीसाठी जेवण घेऊन जाताना तिच्या पायात रानटी काटा रुततो आणि वेदनेने ती बेशुद्ध पडते.

    तिला जाग येते तेव्हा ती आपल्या घरात असते आणि एक अनोळखी स्त्री तिची सुश्रुषा करत असते. ती स्त्री म्हणजे स्वतःला ‘लखुबाई’ म्हणवणारी प्रत्यक्ष रखुमाई असते. हा या नाटकाचा सर्वात महत्त्वाचा ‘टर्निंग पॉईंट’ आहे.
    रखुमाई केवळ अवलीला मदत करायला आलेली नसते तर तिच्या मनात एक खोलवर शंका असते. जेव्हा अवली बेशुद्ध पडली होती. तेव्हा प्रत्यक्ष विठ्ठलाने खाली वाकून एका सामान्य स्त्रीच्या म्हणजे अवलीच्या पायाचा काटा काढला होता. जगाचा नियंता एका सामान्य स्त्रीच्या चरणांना स्पर्श का करतो? तिला विठ्ठलाच्या या कृतीचे उत्तर हवे होते. रखुमाईला वाटले होते की आवलीमध्ये काहीतरी दैवी शक्ती असेल पण प्रत्यक्षात तिला भेटते ती एक साधी, कष्टकरी पण स्वाभिमानी स्त्री!

    या नाटकात मानसी जोशी आणि शुभांगी सदावर्ते यांनी आपल्या अभिनयाने जिवंतपणा आणला आहे. आवलीच्या भूमिकेत असलेली चिडचिड, पतीबद्दलची ओढ आणि घरासाठी असलेली तगमग मानसी जोशी यांनी अत्यंत प्रभावीपणे मांडली आहे. तर दुसरीकडे रखुमाईची शांतता, कुतूहल आणि तिचा देवाशी असलेला हळवा संवाद शुभांगी सदावर्ते यांनी आपल्या संयत अभिनयातून सादर केला आहे.

    नाटकाचे सर्वात मोठे बलस्थान म्हणजे त्यातील संगीत. ‘संगीत देवबाभळी’ हे नाव सार्थ ठरवताना यात जुन्या अभिजात अभंगांना नव्या चालीत गुंफले आहे. साधे, ओघवते पण हृदयाला भिडणारे संगीत प्रेक्षकांना एका वेगळ्या आध्यात्मिक विश्वात घेऊन जाते. टाळ-मृदंगाच्या गजरात रंगणारे हे नाट्य केवळ धार्मिक न राहता मानवी नात्यांचा शोध घेणारे ठरते.

    हे नाटक आपल्याला शिकवते की भक्ती केवळ नामस्मरणात नसते तर ती कर्तव्यातही असते. विठ्ठल तुकोबांच्या कीर्तनात जितका रमतो तितकाच तो आवलीच्या प्रामाणिक संसारातही राबतो. संसाराला कंटाळलेली आवली आणि देवाच्या भक्तीचा हक्क विचारणारी रखुमाई, या दोन स्त्रियांचा संवाद म्हणजे मराठी रंगभूमीला लाभलेली एक कलात्मक देणगी आहे.मराठी मातीतील हा सांगीतिक अविष्कार आता जागतिक स्तरावर पोहोचला असून तो प्रत्येक मराठी माणसाने एकदा तरी अनुभवावा असाच आहे.