मुंबई शहरातील रस्त्यांवर रात्रीच्या वेळी वाहनांवरील अती प्रखर दिव्यांमुळे होणारे रस्ते अपघात रोखण्यासाठी वाहतूक पोलिसांनी विशेष मोहीम हाती घेतली आहे. शहरातील ४१ वाहतूक विभागांच्या अंतर्गत बेकायदेशीर फॅन्सी हेडलाईट्स, एलईडी बार आणि फ्लॅश लाईट वापरणाऱ्या वाहनांवर कडक दंडात्मक कारवाई करण्यात आली आहे.
१२,५८५
बाधित वाहने
८८,४७,०००
दंडवसुली
४१
वाहतूक विभाग
२६ ऑक्टोबर
मुदत
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
मुंबईत रात्रीच्या वेळी वाहनांवर बसविण्यात येणाऱ्या अती प्रखर दिव्यांमुळे चालकांची नजर काही क्षणांसाठी दिपते. रस्ते अपघातांना आळा घालण्यासाठी वाहतूक पोलिसांनी ‘डॅझलिंग लाईट’ मोहीम राबवली. १ जून ते २६ ऑक्टोबर या कालावधीत पोलिसांनी तीव्र प्रकाश देणारे दिवे वापरणाऱ्या हजारो वाहनचालकांवर दंडात्मक कारवाई केली असून ही मोहीम सातत्याने सुरू आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
मुंबई वाहतूक पोलीस प्रशासनाने हा महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. शहरातील ४१ वाहतूक विभागांचे अधिकारी आणि अंमलबजावणी पथके या मोहिमेत सहभागी आहेत. मोटार वाहन कायद्यातील नियमांचे पालन करून ही कारवाई केली जात आहे.
तात्कालिक परिणाम
शहरातील रस्त्यांवर अनधिकृत एलईडी बार व फॅन्सी लाईट वापरणाऱ्या वाहनचालकांमध्ये जरब बसली आहे. रात्रीच्या वेळी वाहन चालविताना समोरच्या वाहनाचा त्रास कमी झाला असून वाहतूक सुरळीत होण्यास मदत झाली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
मोटार वाहन कायदा आणि महाराष्ट्र मोटार वाहन नियमांनुसार (एमएमव्हीआर कलम २३५ आणि १७७) दोषींवर कायदेशीर कारवाई करण्याचे निर्देश पोलिसांनी दिले आहेत. वाहनचालकांनी लो-बीमचा वापर करावा आणि नियमांचे पालन करावे, असे स्पष्ट आवाहन प्रशासनाने केले आहे.
वाहन दिव्यांवरील कायदेशीर कारवाई तीव्र
मुंबई वाहतूक पोलिसांनी नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कडक पावले उचलली आहेत. विहित मर्यादेपेक्षा जास्त प्रकाश फेकणारे दिवे वाहन सुरक्षेला मोठा धोका निर्माण करतात.
- मोटार वाहन कायद्याच्या कलम २३५ व १७७ नुसार दंड ठोठावण्यात आला.
- अनधिकृत फ्लॅश लाईट्स आणि एलईडी बार जप्त करण्यात आले.
अपघातांना निमंत्रण देणारे प्रखर दिवे आणि पोलिसांची भूमिका
शहरातील रस्त्यांवर रात्री धावणाऱ्या काही वाहनांवर अती तीव्र प्रकाश देणारे फॅन्सी हेडलाईट्स आणि एलईडी बार बसविले जातात. समोरून येणाऱ्या वाहनाचा असा पांढरा व तीव्र प्रकाश थेट डोळ्यांवर पडल्यास डोळ्यांची बाहुली आकसत होते. यामुळे चालकाला पुढील काही सेकंद समोरचे काहीही दिसत नाही. ताशी वेगाने धावणाऱ्या वाहनासाठी हे सेकंद अपघातास कार ठरतात. रस्त्यावरील खड्डे, दुभाजक किंवा पादचारी अंधारात न दिसल्यामुळे जीवघेणे अपघात घडतात. या पार्श्वभूमीवर वाहतूक पोलिसांनी विशेष पथके तयार करून कडक कारवाई सुरू केली आहे. वाहनचालकांनी हाय-बीमचा अनिर्बंध वापर टाळून नेहमी लो-बीमचा वापर करावा, अशी तांत्रिक सूचना प्रशासनाने दिली आहे.
“रात्रीच्या प्रवासात प्रखर दिव्यांमुळे चालकांचे डोळे दिपून होणारे अपघात रोखणे गरजेचे आहे. अनधिकृत फॅन्सी लाईट्स वापरणाऱ्यांवर नियमांनुसार कडक दंडात्मक कारवाई सुरूच राहील.”
— अनिल कुंभारे, पोलिस सहआयुक्त, वाहतूक विभाग“वाहनांचे अति तीव्र दिवे रस्ते सुरक्षेला मोठा धोका निर्माण करतात. पोलिसांनी राबवलेली ही मोहीम अत्यंत महत्त्वाची असून, वाहनचालकांनी स्वतःहून शिस्त पाळणे आवश्यक आहे.”
— डॉ. सुहास जोशी, रस्ते सुरक्षा तज्ज्ञ| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| सुका चारा दर | १२ रुपये प्रतिकिलो | निश्चित |
| मुरघास दर | ८ रुपये प्रतिकिलो | निश्चित |
| ओलावा मर्यादा | कमाल १५ टक्के | अनिवार्य |
| दुष्काळग्रस्त तालुके | ३०४ तालुके | घोषित |
पार्श्वभूमी
रात्रीच्या रस्ते अपघातांची वाढती संख्या आणि बचावात्मक उपाययोजना
मागील काही वर्षांत रात्रीच्या वेळी होणाऱ्या अपघातांमध्ये प्रखर हेडलाईट्सची समस्या मोठी ठरली आहे. वाहनांच्या उत्पादक निकषांमध्ये बदल करून किंवा नंतर बाजारातून फॅन्सी व तीव्र प्रकाशाचे दिवे बसवून वाहन चालवणे नियमबाह्य आहे. यापूर्वीही पोलिसांनी अशा प्रकारच्या बेकायदेशीर साहित्यावर आणि दिव्यांवर वेळोवेळी मोहिमा राबवल्या आहेत. आगामी काळात आरटीओच्या समन्वयाने अशा वाहनांची कागदपत्रे व परवाने तपासणीची पुढील पावले उचलली जाणार असून, दोषी आढळल्यास नोंदणी रद्दीकरणाची शिफारस करण्याचे धोरण प्रशासनाने आखले आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन सर्व वाहतूक विभागांनी रात्रीच्या गस्तीदरम्यान वाहनांच्या हेडलाईट्सची तपासणी मोहीम अधिक तीव्र केली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर अनधिकृत फॅन्सी लाईट्स व एलईडी बार विकणाऱ्या विक्रेत्यांच्या व्यवहारांवर व उलाढालीवर मोठा प्रतिबंध आला आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम म्हणून रात्रीच्या वेळी दुचाकी व चारचाकी चालवणाऱ्या सामान्य नागरिकांचा प्रवास सुरक्षित व विनाअथळा झाला आहे.
संबंधित वर्ग (उदा. शेतकरी/विद्यार्थी/कर्मचारी)
नोकरदार वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून, रात्री उशिरा घरी परतणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचा रस्ते प्रवासातील जीवघेणा ताण काहीसा कमी झाला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
शहरातील रस्ते सुरक्षित ठेवण्यासाठी वाहतूक नियमांचे पालन करणे ही प्रत्येक नागरिकाची नैतिक जबाबदारी आहे. वाहनांच्या फॅन्सी व प्रखर दिव्यांमुळे इतर वाहनचालकांच्या जीवाला जो धोका निर्माण होतो, तो अत्यंत चिंताजनक आहे. पोलिसांनी राबवलेली ही मोहीम कौतुकास्पद असली, तरी केवळ दंडात्मक कारवाई करून चालणार नाही. वाहन विक्री केंद्रांवरच अशा बेकायदेशीर साहित्यांच्या फेरफारवर पूर्ण बंदी घातली पाहिजे. वाहनचालकांनी देखील सामाजिक भान ठेवून नियमांचे पालन केल्यासच खऱ्या अर्थाने अपघातांना आळा বसेल.