सह्याद्री मराठी वाहिनी

Tag: मेक इन इंडिया

  • आठ नवीन युद्धनौकांचा करार

    आठ नवीन युद्धनौकांचा करार

    भारतीय नौदलाच्या बळकटीकरणासाठी संरक्षण मंत्रालयाने करार केला आहे. नौदलासाठी आठ नवीन अत्याधुनिक युद्धनौकांची निर्मिती करण्यात येणार आहे..
    ५३,८६६ कोटी
    कराराची रक्कम
    ८ संख्या
    युद्धनौका निर्मिती
    ७० टक्के
    देशी बनावट घटक
    ५ जहाजे
    जीआरएसई निर्मिती
    वृत्त विशेष
    📌
    मुख्य घटना
    संरक्षण मंत्रालयाने भारतीय नौदलासाठी आठ नेक्स्ट जनरेशन कॉर्बेट्स (युद्धनौका) खरेदी करण्याचे मोठे करार केले. या युद्धनौकांची रचना भारतीय नौदलाने स्वतः केली असून देशांतर्गत सार्वजनिक क्षेत्रातील शिपयार्ड कंपन्या त्यांची बांधणी करणार आहेत.
    👥
    प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
    संरक्षण मंत्रालय, भारतीय नौदल, गार्डन रिच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनियर्स (जीआरएसई) आणि गोवा शिपयार्ड लिमिटेड (जीएसएल) या प्रक्रियेत मुख्य भूमिका बजावत आहेत.
    🚨
    तात्कालिक परिणाम
    देशाच्या सागरी सामर्थ्यात मोठी भर पडली असून डिफेन्स मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रातील उद्योग व एमएसएमई कंपन्यांना दीर्घकालीन ऑर्डर्स मिळण्यास सुरुवात झाली आहे.
    🏛️
    शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
    केंद्र सरकारने ‘आत्मनिर्भर भारत’ अभियानांतर्गत देशांतर्गत संरक्षण उत्पादनाला प्रोत्साहन देत या प्रकल्पाला अंतिम मंजुरी दिली असून संपूर्ण प्रक्रियेवर देखरेख ठेवण्याचे निर्देश दिले आहेत.
    भारतीय नौदलाचा विस्तार आणि नवीन युद्धनौका करार
    संरक्षण क्षेत्रात आत्मनिर्भरता वाढवण्यासाठी सरकारने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. नौदलाच्या लांब पल्ल्याच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी या अत्याधुनिक युद्धनौका उपयुक्त ठरणार आहेत.
    • नौदलाने केली स्वतः जहाजांची रचना
    • ५ जहाजे कोलकाता येथे बनणार
    युद्धनौकांची वैशिष्ट्ये आणि निर्मितीची प्रक्रिया
    आठ पैकी पाच युद्धनौकांची बांधणी कोलकाता येथील गार्डन रिच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनियर्स कंपनी करणार आहे. उर्वरित तीन युद्धनौका गोवा शिपयार्ड लिमिटेड तयार करणार आहे. या सर्व युद्धनौका अत्याधुनिक स्टेल्थ तंत्रज्ञानाने सज्ज असतील. पाणबुडीविरोधी लढा, पृष्ठभागावरील व हवेतील हल्ले परतवून लावण्याची क्षमता या युद्धनौकांमध्ये असेल. या प्रकल्पात ७० टक्क्यांहून अधिक भाग देशातच तयार केला जाणार आहे. सागरी सुरक्षेला प्राधान्य देत हिंदी महासागर क्षेत्रात भारताचे वर्चस्व वाढवण्यासाठी ही योजना महत्त्वाची ठरत आहे.

    “भारतीय नौदलाच्या इतिहासात प्रथमच अशा प्रकारच्या युद्धनौकांची स्वदेशी रचना करून त्यांची देशांतर्गत शिपयार्डमध्ये बांधणी केली जात आहे.”

    — संरक्षण मंत्रालयाचे अधिकारी

    “या करारांमुळे भारताची सागरी सीमा अधिक सुरक्षित होईल आणि हिंदी महासागरातील सामरिक स्थैर्य कायम राखण्यास मदत मिळेल.”

    — नौदल सामर्थ्य तज्ज्ञ
    • पहिल्या युद्धनौकेची डिलीव्हरी आगामी काही वर्षांत सुरू होईल.
    • स्थानिक उद्योग व एमएसएमई क्षेत्रासाठी रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण होणार आहेत.
    मुद्दा तपशील स्थिती
    संरक्षण करार ५३,८६६ कोटी रुपये पूर्ण
    युद्धनौका संख्या ८ नेक्स्ट जनरेशन कॉर्बेट्स कार्यरत
    बांधणी स्थळ जीआरएसई व गोवा शिपयार्ड कार्यरत
    देशी घटक ७० टक्क्यांपेक्षा जास्त नोंदवले
    पार्श्वभूमी
    भारताच्या सागरी सुरक्षा धोरणात स्वदेशी युद्धनौका निर्मितੀचे महत्त्व काय आहे?
    मागील काही दशकांत भारताने संरक्षण क्षेत्रात आयातीचे प्रमाण कमी करून स्वदेशी उत्पादनांवर भर दिला आहे. हिंद महासागरातील वाढता वावर आणि सागरी व्यापाराची सुरक्षा यामुळे नौदलाचे बळकटीकरण अपरिहार्य बनले आहे. यापूर्वीच्या विविध युद्धनौका प्रकल्पांच्या यशस्वी अनुभवानंतर सरकारने या नव्या महाकाय कराराची अंमलबजावणी सुरू केली आहे. आगामी काळात नौदलाचा काफिला अधिक विस्तारण्याचे उद्दिष्ट ठेवले असून याद्वारे संरक्षण तंत्रज्ञानात देश स्वावलंबी होत आहे.
    क्षेत्रनिहाय परिणाम
    💼
    प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
    प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन संरक्षण मंत्रालयाने युद्धनौका निर्मितीच्या प्रक्रियेत पारदर्शकता राखत कडेकोट नियोजन केले असून सागरी सुरक्षेसाठी विशेष यंत्रणा तैनात केली आहे.
    📈
    बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
    व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर संरक्षण क्षेत्रातील कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी तेजी दिसून आली असून देशांतर्गत उत्पादन क्षेत्राला मोठी गती मिळाली आहे.
    👥
    सर्वसामान्य जनता
    सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट सकारात्मक परिणाम होऊन देशाच्या सुरक्षिततेबाबतचा आत्मविश्वास अधिक दृढ झाला आहे.
    🎓
    संबंधित वर्ग (उद्योग व एमएसएमई घटक)
    उद्योग व एमएसएमई घटक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून हजारो कोटींच्या या प्रकल्पामुळे अनुषंगिक उद्योगांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर रोजगाराच्या संधी उपलब्ध होणार आहेत.
    संपादकीय दृष्टिकोन
    सह्याद्री मराठी विश्लेषण
    स्वदेशी संरक्षण क्षेत्राची ऐतिहासिक झेप संरक्षण मंत्रालयाने घेतलेला हा निर्णय भारताच्या सामरिक आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने एक महत्त्वाचा मैलाचा दगड आहे. परदेशी उपकरणांवर अवलंबून राहण्याऐवजी भारतीय बनावटीच्या युद्धनौका तयार करणे देशाच्या संरक्षण सज्जतेला नवी दिशा देणारे ठरत आहे. ५३ हजार कोटी रुपयांहून अधिक रकमेचा हा करार केवळ नौदलाची ताकद वाढवणारा नाही, तर देशांतर्गत औद्योगिक विकासाला चालना देणारा आहे. प्रशासनाने निर्धारित वेळेत या प्रकल्पांची पूर्तता करून घेतल्यास भारताचा दबदबा जागतिक स्तरावर अधिक वाढण्यास मदत होईल.
  • नौदलात मंग्रोल युद्धनौकेचा समावेश

    नौदलात मंग्रोल युद्धनौकेचा समावेश

    भारतीय नौदलाच्या सामर्थ्यात आणखी एक अत्याधुनिक पाऊल पडत आहे. कोचीन शिपयार्ड लिमिटेडने तयार केलेली तिसरी ‘अँटी-सुमरीन वॉरफेअर शॅलो वॉटर क्राफ्ट’ म्हणजेच ‘आयएनएस मंग्रोल’ ही स्वदेशी युद्धनौका येत्या बारा ऑक्टोबरला नौदलात अधिकृतपणे समाविष्ट केली जात आहे.
    १२ ऑक्टोबर
    नौदलात समावेश
    ८० टक्के
    स्वदेशी घटक
    तिसरी
    माहे वर्ग नौका
    ५० अधिक
    संरक्षण अधिकारी
    वृत्त विशेष
    📌
    मुख्य घटना
    भारतीय नौदलात ‘आयएनएस मंग्रोल’ या नवीन स्वदेशी युद्धनौकेचा समावेश होत आहे. पाणबुडीविरोधी कारवाया आणि उथळ पाण्यातील सुरक्षा वाढवण्यासाठी ही नौका महत्त्वाची ठरत आहे.
    👥
    प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
    पश्चिम नौदल आज्ञाक्षेत्राचे प्रमुख व्हाईस Адमिरल संजय वत्सयन, कोचीन शिपयार्ड लिमिटेडचे अधिकारी आणि संरक्षण मंत्रालयाचे प्रतिनिधी या कार्यक्रमात उपस्थित राहणार आहेत.
    🚨
    तात्कालिक परिणाम
    किनारी भागातील सुरक्षा यंत्रणा अधिक वेगवान झाली आहे. उथळ समुद्रातील पाणबुड्यांचा शोध घेण्याची क्षमता भारतीय नौदलाच्या ताफ्यात वाढली आहे.
    🏛️
    शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
    मेक इन इंडिया आणि आत्मनिर्भर भारत अभियानांतर्गत देशांतर्गत उत्पादनाला चालना देण्यात आली आहे. संरक्षण क्षेत्रात स्वयंपूर्ण होण्याच्या उद्देशाने सरकार पावले उचलत आहे.
    स्वदेशी युद्धनौकेचा नौदलात प्रवेश
    भारतीय नौदलाची ताकद वाढवण्यासाठी देशांतर्गत उत्पादनावर भर दिला जात आहे. कोचीन शिपयार्डमध्ये निर्माण झालेली ‘मंग्रोल’ ही नौका उथळ पाण्यातील ऑपरेशन्ससाठी अत्यंत उपयुक्त ठरत आहे.
    • मुंबईतील नौदल गोदीत दीक्षांत सोहळा
    • उथळ पाण्यातील पाणबुड्या शोधण्याची क्षमता
    ‘आयएनएस मंग्रोल’ची तांत्रिक वैशिष्ट्ये आणि सागरी सुरक्षा
    ‘आयएनएस मंग्रोल’ ही माहे वर्गातील तिसरी स्वदेशी युद्धनौका असून, यामध्ये ऐंशी टक्क्यांहून अधिक भाग देशात तयार केलेला आहे. किनारपट्टीचे रक्षण करणे, गुप्त कारवाया शोधणे आणि बंदर परिसराची सुरक्षा राखणे या नौकेचे मुख्य काम आहे. आधुनिक सोनार यंत्रणा आणि शस्त्रास्त्रांनी सुसज्ज असलेली ही नौका उथळ समुद्रात अत्यंत चपळाईने काम करू शकते. मोठ्या युद्धनौकांना जिथे उथळ पाण्यात काम करताना मर्यादा येतात, तिथे अशा प्रकारच्या लहान आणि चपळ नौका अत्यंत प्रभावी ठरतात. व्हाईस ॲडमिरल संजय वत्सयन यांच्या उपस्थितीत होणाऱ्या या सोहळ्यामुळे देशाच्या सागरी सीमांच्या संरச்சनेला नवी दिशा मिळत आहे.

    “स्वदेशी बनावटीची ही युद्धनौका किनारपट्टीची सुरक्षा कवच मजबूत करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरून देशाची सागरी ताकद कैकपटीने वाढवत आहे.”

    — व्हाईस ॲडमिरल संजय वत्सयन, फ्लॅग ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ, पश्चिम नौदल कमांड

    “देशांतर्गत संरक्षण उत्पादनामध्ये स्वनिर्भरता साध्य करताना आधुनिक तंत्रज्ञान आणि उच्च दर्जाची जहाजे नौदलाला वेळेत सुपूर्द करणे ही आमच्यासाठी अभिमानाची गोष्ट आहे.”

    — श्री. मधु एस. नायर, अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक, कोचीन शिपयार्ड लिमिटेड
    मुद्दा तपशील स्थिती
    नौदलात समावेश १२ ऑक्टोबर २०२६ ठरलेले
    स्वदेशी प्रमाण ८० टक्के हून अधिक पूर्ण
    निर्मिती संस्था कोचीन शिपयार्ड कार्यरत
    समारंभ ठिकाण मुंबई नौदल गोदी ठरलेले
    पार्श्वभूमी
    सागरी सुरक्षा आणि स्वदेशी युद्धनौका निर्मितीचा प्रवास कसा राहिला आहे?
    भारताला लाभलेल्या विशाल सागरी किनारपट्टीच्या रक्षणासाठी नेहमीच अत्याधुनिक लष्करी उपकरणांची गरज भासली आहे. मागील काही वर्षांत भारताने संरक्षण क्षेत्रात आयात कमी करून स्वदेशी उत्पादनांवर भर दिला आहे. ‘मंग्रोल’ नावाचे जुने मायनस्वीपर जहाज दोन हजार चार मध्ये सेवामुक्त झाले होते. त्यानंतर आता त्याच गौरवाशाली वारशाची पुनरावृत्ती करत ही नवीन अत्याधुनिक पाणबुडीविरोधी नौका नौदलात दाखल होत आहे. भविष्यातील सागरी आव्हानांना तोंड देण्यासाठी अशा प्रकारच्या लहान आकाराच्या परंतु शक्तिशाली नौकांची निर्मिती देशांतर्गत Shipyard मध्ये सतत सुरू आहे.
    क्षेत्रनिहाय परिणाम
    💼
    प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
    प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन, देशाच्या सागरी सुरक्षेची जबाबदारी असणाऱ्या सर्व यंत्रणांनी बंदरे आणि किनारपट्टीवरील गस्त अधिक तीव्र केली आहे. नौदल आणि किनारपट्टी सुरक्षा दल यांच्यात समन्वय साधून सर्व परिसराची कसून पाहणी केली जात आहे.
    📈
    बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
    व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर, देशांतर्गत संरक्षण उपकरणे तयार करणाऱ्या खासगी व सार्वजनिक कंपन्यांच्या भागामध्ये सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले आहे. मेक इन इंडिया मोहिमेमुळे भारतीय कंपन्यांना जागतिक स्तरावर नवीन संधी उपलब्ध होत आहेत.
    👥
    सर्वसामान्य जनता
    सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम होत असून, देशाच्या सागरी सीमा सुरक्षित राहिल्यामुळे देशांतर्गत व्यापार, सागरी वाहतूक आणि आर्थिक हालचाली निर्विघ्नपणे पार पडत आहेत.
    🎓
    संबंधित वर्ग (संरक्षण आणि उत्पादन क्षेत्र)
    संरक्षण आणि उत्पादन क्षेत्र यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून, देशातील तरुण अभियंते, नौदल प्रशिक्षणार्थी आणि मेकॅनिकल तंत्रज्ञांना देशांतर्गत निर्मितीच्या अनेक नव्या संधी मिळत आहेत.
    संपादकीय दृष्टिकोन
    सह्याद्री मराठी विश्लेषण
    भारतीय नौदलात ‘आयएनएस मंग्रोल’चा समावेश होणे हा केवळ एक लष्करी सोहळा नसून तो भारताच्या आत्मनिर्भरतेचा एक नवा विजय आहे. उथळ पात्रात आणि किनारपट्टीच्या भागात शत्रूच्या पाणबुड्यांचा मुकाबला करणे हे नेहमीच आव्हानात्मक असते. अशा वेळी ऐंशी टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी तंत्रज्ञानाने सज्ज असलेली युद्धनौका आपल्याकडे असणे धोरणात्मक दृष्ट्या अत्यंत फायदेशीर ठरते. देशाने संरक्षण साहित्याच्या बाबतीत परकीय देशांवरील अवलंबित्व कमी करून स्वतःचे सामर्थ्य सिद्ध केले आहे. या प्रक्रियेमुळे देशाची सागरी सीमा अभेद्य बनण्यास मदत होत असून, भविष्यातील प्रत्येक संकटाचा सामना करण्यासाठी आपले नौदल पूर्णपणे सज्ज असल्याचे दिसून येत आहे.