🏆 आजचे विशेष दिन
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही. (जागतिक बचत दिन जगभरात दिनांक ३१ ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो; भारतात तो एक दिवस आधी साजरा होतो).
राष्ट्रीय बचत दिन (National Thrift Day) — भारतात दरवर्षी दिनांक ३० ऑक्टोबर रोजी राष्ट्रीय बचत दिन साजरा केला जातो. लोकांमध्ये बचतीची सवय रुजवणे आणि देशाच्या आर्थिक विकासात वैयक्तिक बचतीचे महत्त्व पटवून देणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. वास्तविक जागतिक स्तरावर हा दिवस दिनांक ३१ ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो; भारताच्या माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचे निधन दिनांक ३१ ऑक्टोबर रोजी झाल्यामुळे भारतात हा दिवस एक दिवस आधी, म्हणजेच दिनांक ३० ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक ३० ऑक्टोबर १९६६ रोजी मुंबईतील ऐतिहासिक शिवाजी पार्क मैदानावर शिवसेना पक्षाची पहिली जाहीर सभा पार पडली. दसऱ्याच्या मुहूर्तावर झालेल्या या सभेला अलोट गर्दी झाली होती. बाळासाहेब ठाकरे यांनी या सभेत मराठी माणसाच्या न्याय्य हक्कांसाठी आवाज उठवला आणि महाराष्ट्राच्या राजकीय व सामाजिक इतिहासाला एक नवी दिशा दिली.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक ३० ऑक्टोबर १९२८ रोजी सायमन कमिशन लाहोर येथे पोहोचले. लाला लजपत राय यांच्या नेतृत्वाखाली आंदोलकांनी “सायमन गो बॅक” (सायमन परत जा) च्या घोषणा देत शांततापूर्ण निदर्शने केली. या आंदोलनादरम्यान ब्रिटिश पोलीस अधिकारी जेम्स स्कॉट याच्या आदेशावरून आंदोलकांवर अमानुष लाठीहल्ला करण्यात आला, ज्यामध्ये लाला लजपत राय गंभीर जखमी झाले.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक ३० ऑक्टोबर १९६१ रोजी सोव्हिएत युनियनने मानवी इतिहासातील सर्वात शक्तिशाली हायड्रोजन बॉम्ब ‘त्सार बॉम्ब’ (Tsar Bomba) ची नोवाया झेमल्या या बेटावर यशस्वी चाचणी घेतली. या बॉम्बची क्षमता ५० मेगाटन इतकी होती, जी दुसऱ्या महायुद्धात हिरोशिमावर टाकण्यात आलेल्या अणुबॉम्बपेक्षा सुमारे ३,३०० पटीने अधिक शक्तिशाली होती.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
अमेरिकन शोधकर्ते जॉन जे. लाऊड यांनी दिनांक ३० ऑक्टोबर १८८८ रोजी पहिल्या बॉलपॉईंट पेनचे पेटंट मिळवले. हा पेन प्रामुख्याने लाकूड आणि चामड्यासारख्या खडबडीत पृष्ठभागावर लिहिण्यासाठी तयार करण्यात आला होता.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
📖 विशेष उल्लेख
डॉ. होमी जहांगीर भाभा यांचे भारतीय विज्ञानातील योगदान — दिनांक ३० ऑक्टोबर १९०९ रोजी जन्मलेले डॉ. होमी जहांगीर भाभा हे केवळ एक वैज्ञानिक नव्हते, तर ते भारताच्या वैज्ञानिक स्वावलंबनाचे स्वप्न पाहणारे द्रष्टे पुरुष होते. दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात जेव्हा भारताकडे वैज्ञानिक संशोधनासाठी पुरेशी संसाधने नव्हती, तेव्हा डॉ. भाभा यांनी भारताच्या अणुकार्यक्रमाची पायाभरणी केली.
त्यांनी मांडलेली ‘त्रिस्तरीय अणुऊर्जा योजना’ आजही भारताच्या ऊर्जा धोरणाचा मुख्य कणा आहे. भारताकडे असलेल्या थोरियमच्या साठ्याचा वापर करून वीज निर्मिती करणे हे त्यांचे ध्येय होते. त्यांच्या प्रयत्नांमुळेच भारताने अणुसंशोधन क्षेत्रात जगात आपले स्थान निर्माण केले.
डॉ. भाभा यांच्या अकाली निधनाने देशाचे मोठे नुकसान झाले; तरीही त्यांनी लावलेले विज्ञानाचे रोपटे आज एका विशाल वटवृक्षात रूपांतरित झाले आहे.
💡 आणखी थोडं
सोव्हिएत युनियनने दिनांक ३० ऑक्टोबर १९६१ रोजी घेतलेल्या ‘त्सार बॉम्ब’च्या चाचणीचा धक्का इतका तीव्र होता की, त्यामुळे पृथ्वीच्या कवचाला (Crust) तीन वेळा भूकंपासारखे हादरे बसले होते आणि या स्फोटाचा प्रकाश १००० किलोमीटर अंतरावरूनही स्पष्ट दिसत होता.
डॉ. होमी जहांगीर भाभा यांनी स्थापन केलेल्या कोणत्या संस्थेला आज ‘भाभा अणुसंशोधन केंद्र’ (BARC) म्हणून ओळखले जाते?
भारतीय अणुविज्ञानाचे जनक डॉ. होमी भाभा यांच्या कार्याबद्दल तुम्हाला काय वाटते? कमेंट करून नक्की सांगा!