सह्याद्री मराठी वाहिनी

दिनांक 3 नोव्हेंबर – आजच्या दिवशी काय घडले ?

दिनविशेष
दिनांक ३ नोव्हेंबर
मंगळवार · इतिहासातील आजचा दिवस
🌍 आजचा विशेष: आजच्या दिवशी विशेष असा कोणताही मोठा हिंदू सण किंवा व्रत नाही. मात्र, हिंदू कालगणनेनुसार येणाऱ्या तिथीनुसार विविध व्रत-वैकल्ये असतात. अचूक माहिती उपलब्ध नसल्याने चंद्रोदय व इतर पंचांगीय तपशील लागू होत नाहीत.

🏆 आजचे विशेष दिन

🌍 जागतिक दिन

आंतरराष्ट्रीय ‘वन हेल्थ’ दिन (One Health Day) — मानवी आरोग्य, प्राण्यांचे आरोग्य आणि पर्यावरण या तिन्हींचे परस्परसंबंध अधोरेखित करण्यासाठी आणि Zoonotic आजारांवर जागतिक पातळीवर जनजागृती करण्यासाठी २०१६ पासून हा दिन पाळला जातो.

🇮🇳 राष्ट्रीय दिन

आज भारत सरकार किंवा राष्ट्रीय पातळीवर अधिकृतपणे नोंदवला गेलेला असा विशेष राष्ट्रीय दिन नाही.

🚩 महाराष्ट्र दिन

महाराष्ट्रात शेतकरी चळवळ आणि ऊसदर संघर्ष दिन — पश्चिम महाराष्ट्रात गन्नेच्या दर वाढीसाठी आणि प्रतिटन ५,००० रुपये भाव मिळण्याच्या मागणीसाठी शेतकरी संघटना आणि आंदोलकांनी राज्यस्तरावर आक्रमक भूमिका घेत राष्ट्रीय महामार्ग रोखण्याचे ऐतिहासिक धोरण या दिवशी राबवले आहे.

🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना

१८३८
द बॉम्बे टाइम्स अण्ड जनरल ऑफ कॉमर्स चे प्रकाशन

मुंबईतून पुढे लोकप्रिय ठरलेल्या ‘टाइम्स ऑफ इंडिया’ या वृत्तपत्राचे मूळ रूप म्हणून ‘द बॉम्बे टाइम्स’ हे वृत्तपत्र सुरू झाले.

१९४४
पुण्यात अखिल भारतीय संगीत परिषद

भारतीय संगीत प्रचारक मंडळातर्फे पुण्यात अखिल भारतीय संगीत परिषदेची भव्य सुरुवात झाली, ज्याने महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक इतिहासात महत्त्वाची भूमिका बजावली.

१९४९
पुण्यात महिलांचा महामोर्चा

वाढत्या महागाई आणि किमतींविरुद्ध निषेध व्यक्त करण्यासाठी पुण्यात सुमारे बाराशे स्त्रियांनी एकत्र येऊन कलेक्टर कचेरीवर ऐतिहासिक मोर्चा काढला.

🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना

१९४७
बडगामची लढाई आणि मेजर सोमनाथ शर्मांचे बलिदान

काश्मीर खोऱ्याच्या रक्षणासाठी लढताना मेजर सोमनाथ शर्मा यांनी शत्रूशी लढा देऊन वीरगती पत्करली. त्यांना मरणोत्तर भारताचा पहिला सर्वोच्च शौर्य पुरस्कार ‘परमवीर चक्र’ प्रदान करण्यात आला.

१९८८
‘ऑपरेशन कॅक्टस’ (मालदीव मोहीम)

मालदीवमधील सरकार उलथवून टाकण्याचा प्रयत्न परदेशी भाडोत्री सैनिकांनी केला असता, तेथील सरकारच्या विनंतीवरून भारतीय लष्कराने तातडीने हस्तक्षेप करून तो यशस्वीपणे मोडून काढला.

🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना

१९०३
पनामा देशाचे स्वातंत्र्य

पनामा हा देश कोलंबियापासून अधिकृतपणे स्वतंत्र झाला.

१९५७
अंतराळातील पहिला सजीव (लायका कुत्री)

सोव्हिघ युनियनने ‘स्पुटनिक-२’ या अंतराळयानातून ‘लायका’ नावाच्या कुत्रीला अंतराळात पाठवले. अंतराळात जाणारी ती पहिली सजीव ठरली.

२०१४
वन वर्ल्ड ट्रेड सेंटरची स्थापना

अमेरिकेतील न्यू यॉर्क शहरात सप्टेंबर २००१ मधील हल्ल्यानंतर पुनर्बांधणी केलेले ‘वन वर्ल्ड ट्रेड सेंटर’ अधिकृतपणे सुरू करण्यात आले.

🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान

१९७३
मरिनर १० अंतराळयान प्रक्षेपण
👤 अमेरिकेची अंतराळ संशोधन संस्था ‘नासा’ (NASA).

बुध आणि शुक्र ग्रहांच्या अभ्यासासाठी नासाने ‘मरिनर १०’ हे मानवरहित अंतराळयान अंतराळात प्रक्षेपित केले. ग्रॅव्हिटी असिस्ट (गुरुत्वाकर्षण सहाय्य) तंत्रज्ञानाचा वापर करून दोन वेगवेगळ्या ग्रहांचा अभ्यास करणारे हे पहिले अंतराळयान ठरले.

🌍 परिणाम: या मोहिमेमुळे बुध ग्रहाची पहिली जवळून छायाचित्रे आणि त्याच्या पृष्ठभागाची व वातावरणाची अत्यंत मोलाची शास्त्रीय माहिती मानवाला मिळाली.

🎂 जयंती

सम्राज्ञीपती मुहिउद्दीन मोहम्मद औरंगजेब १६१८ – १७०७
📍 जन्मस्थळदोहद, गुजरात.
👨‍👩‍👧 कुटुंबशाहजहाँ आणि मुमताज महाल यांचा तिसरा पुत्र.
📝 परिचय सहावा मुघल सम्राट, ज्याने भारताच्या इतिहासात दीर्घकाळ (सुमारे ५० वर्षे) राज्य केले.
⭐ योगदान मुघल साम्राज्याचा विस्तार दक्षिण भारतात farthest limits पर्यंत नेला, परंतु त्याच्या धोरणांमुळे साम्राज्याचा ऱ्हासही सुरू झाला.
🤔 रंजक माहिती औरंगजेब स्वतः अत्यंत साधे जीवन जगत असे आणि स्वतःच्या टोप्या शिवून व कुरानच्या प्रति लिहून स्वतःचा खर्च भागवत असे.
पृथ्वीराज कपूर १९०१ – १९७२
📍 जन्मस्थळसमूंद्री, ब्रिटिश भारत (सध्या पाकिस्तान).
👨‍👩‍👧 कुटुंबबशीरश्वरनाथ कपूर यांचे सुपुत्र, कपूर चित्रपट कुटुंबाचे प्रणेते.
📝 परिचय भारतीय चित्रपटसृष्टीचे आणि रंगभूमीचे भीष्मपितामह, अभिनेते व राज्यसभा सदस्य.
⭐ योगदान ‘पृथ्वी थिएटर्स’ची स्थापना करून त्यांनी भारताच्या काकोपऱ्यात नाट्यकला रुजवली आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीला भक्कम पाया दिला.
🤔 रंजक माहिती चित्रपटसृष्टीत यशस्वी झाल्यावरही ते आयुष्यभर व्यावसायिक नाटकांमध्ये फिरून काम करत राहिले आणि त्यांनी आपले थिएटर वाचवण्यासाठी स्वतःचे घरही दारणावर ठेवले होते.

🪔 स्मृतिदिन

शाहीर अनंत फांदी १८११ – १८१९
📍 जन्मस्थळसंगमनेर, महाराष्ट्र.
👨‍👩‍👧 कुटुंबपारंपरिक शाहीर घराणे.
📝 परिचय मराठी शाहिरी साहित्यातील आणि पोवाडा परंपरेतील अत्यंत प्रसिद्ध व स्वाभिमानी शाहीर.
⭐ योगदान पेशवाईच्या उत्तरकाळातील आणि मराठेशाहीच्या राजकारणातील उलथापालथी आपल्या दर्जेदार लावणी, फटके आणि पोवाड्यातून जिवंत ठेवल्या.
🤔 रंजक माहिती त्यांनी रचलेले फटके समाजप्रबोधनासाठी आणि तत्कालीन राजकारणावर उपरोधिक प्रहार करण्यासाठी अत्यंत लोकप्रिय ठरले.
सदाशिव अमरापूरकर १९६० – २०१४
📍 जन्मस्थळअहमदनगर, महाराष्ट्र.
👨‍👩‍👧 कुटुंबएक सुसंस्कृत मध्यमवर्गीय महाराष्ट्रीयन कुटुंब.
📝 परिचय मराठी व हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अवाढव्य प्रतिभेचे अभिनेते, ज्यांनी खलनायक आणि विनोदी अशा दोन्ही भूमिका गाजवल्या.
⭐ योगदान ‘अर्ध सत्य’ चित्रपटातील ‘रामा शेट्टी’ ही भूमिका असो किंवा ‘सडक’मधील ‘महाराणी’, त्यांनी हिंदी चित्रपटसृष्टीतील खलनायकाच्या व्याख्या बदलून टाकल्या.
🤔 रंजक माहिती अभिनयासोबतच ते सामाजिक चळवळी, अंधश्रद्धा निर्मूलन आणि डाव्या विचारसरणीच्या समाजकार्यात सक्रिय सहभाग घेत असत.

🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती

अमर्त्य सेन जन्म: १९३३
📍 जन्मस्थळमाणिकगंज (सध्या बांगलादेश).
🎯 क्षेत्रअर्थशास्त्र आणि तत्त्वज्ञान.
👨‍👩‍👧 कुटुंब आशुतोष सेन आणि अमिता सेन यांचे सुपुत्र.
📝 परिचय जगातील अग्रगण्य भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ आणि कल्याणकारी अर्थशास्त्राचे प्रणेते.
⭐ विशेष कामगिरी गरिबी, दुष्काळ, मानवी विकास निर्देशांक (HDI) आणि सामाजिक निवडीच्या सिद्धांतावरील त्यांच्या अभूतपूर्व कार्यासाठी त्यांना १९९८ मध्ये ‘नोबेल पुरस्कार’ प्रदान करण्यात आला.
🤔 रंजक माहिती त्यांचे नाव भारताचे प्रसिद्ध कवी रवींद्रनाथ टागोरांनी ठेवले होते.
सोनाली कुलकर्णी जन्म: १९७४
📍 जन्मस्थळपुणे, महाराष्ट्र.
🎯 क्षेत्रअभिनय (चित्रपट व रंगभूमी).
👨‍👩‍👧 कुटुंब अभियंता कुटुंबात जन्म.
📝 परिचय मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अत्यंत गुणी, प्रतिभावान व बहुभाषिक अभिनेत्री.
⭐ विशेष कामगिरी ‘मुक्ता’, ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर’, ‘दिल चाहता है’ यांसारख्या अनेक राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या आणि आशयघन चित्रपटांमध्ये उत्कृष्ट अभिनय केला.
🤔 रंजक माहिती अभिनयासोबतच ती उत्तम लेखिका असून, तिचे वृत्तपत्रांमधील सदर आणि पुस्तके खूप वाचली जातात.

📖 विशेष उल्लेख

भारताचे पहिले परमवीर चक्रविजेता: मेजर सोमनाथ शर्मा यांचे बलिदान

३ नोव्हेंबर १९४७ हा भारतीय लष्करी इतिहासातील अत्यंत सुवर्णअक्षरांनी आणि त्याचबरोबर सर्वोच्च बलिदानाने कोरलेला दिवस आहे. काश्मीरवर पाकिस्तानी सैन्याने कबायलियांच्या वेशात केलेल्या आक्रमणाच्या वेळी, श्रीनगर विमानतळाचा ताबा सुरक्षित ठेवण्यासाठी ४थी कुमाऊँ रेजिमेंटच्या ‘डिफेन्स कंपनी’चे नेतृत्व मेजर सोमनाथ शर्मा यांच्याकडे होते. बडगाम गावात शत्रूने तिन्ही बाजूंनी अचानक निकराचा हल्ला केला. संख्येने शत्रू कैक पटीने जास्त असूनही आणि स्वतः डाव्या हाताला आधीच दुखापत झालेली असतानाही, मेजर सोमनाथ शर्मांनी हार मानली नाही.

त्यांनी स्वतः पुढ्यात राहून जवानांना गोळीबार करण्याचे आदेश दिले आणि खंदकांमध्ये दारूगोळा पुरवण्याचे काम अत्यंत धैर्याने चालू ठेवले. तोफेच्या एका गोळ्यात दारूगोळ्याचा स्फोट होऊन त्यांनी वयाच्या अवघ्या २४ व्या वर्षी मातृभूमीसाठी प्राण अर्पण केले. त्यांच्या या अतुलनीय शौर्यामुळे श्रीनगर विमानतळ वाचले आणि भारतीय सैन्याला काश्मीर खोऱ्यात उतरवणे शक्य झाले. त्यांच्या या सर्वोच्च बलिदानाची दखल घेऊन त्यांना भारताचा युद्धातील सर्वोच्च शौर्य पुरस्कार ‘परमवीर चक्र’ मरणोत्तर प्रदान करण्यात आला. ते या देशाचे पहिले परमवीर चक्र विजेते ठरले.

💡 आणखी थोडं

💡 तुम्हाला माहिती आहे का?

कुत्र्यांच्या जातीतील ‘लायका’ ही अंतराळात जाणारी पहिली सजीव असली, तरी ती रशियन अंतराळ मोहिमेत केवळ तंत्रज्ञानाच्या चाचणीसाठी पाठवली गेली होती आणि त्या काळी अंतराळातून सुरक्षित परतण्याचे तंत्रज्ञान विकसित न झाल्याने तिचे अंतराळातच निधन झाले होते. या मोहिमेने मानवी अंतराळ प्रवासाचा रस्ता मोकळा केला.

❓ आजचा प्रश्न

जर मेजर सोमनाथ शर्मा आणि त्यांच्या तुकडीने ३ नोव्हेंबर १९४७ रोजी बडगाम येथे अंतिम श्वासापर्यंत लढा दिला नसता, तर भारताच्या भौगोलिक आणि राजकीय अखंडतेवर, विशेषतः काश्मीरच्या विलीनीकरणावर काय दूरगामी परिणाम झाला असता?

💬 तुमचे मत

सैनिकांचे हे सर्वोच्च बलिदान आणि देशाची सुरक्षा यावर आपले विचार नक्की सांगा, कमेंट करा!

बातमी मिळवा
ई-मेलवर WhatsApp वर
3,752 वेळा पाहिलं