🏆 आजचे विशेष दिन
दिनांक २ नोव्हेंबर – पत्रकारांवरील गुन्ह्यांसाठी impunity (शिक्षा न होणे) संपवण्याचा आंतरराष्ट्रीय दिन (International Day to End Impunity for Crimes against Journalists). महत्व व इतिहास: संयुक्त राष्ट्र संघातर्फे (UN) हा दिवस पाळला जातो. पत्रकारांवर होणारे हल्ले आणि गुन्हे यांवरील दंडात्मक कारवाईतील दिरंगाई किंवा दोषींना शिक्षा न होण्याच्या प्रवृत्तीविरोधात जनजागृती करणे आणि पत्रकारांचे स्वातंत्र्य व सुरक्षा सुनिश्चित करणे हा यामागचा उद्देश आहे.
दिनांक २ नोव्हेंबर – आज कोणताही विशेष राष्ट्रीय दिन उपलब्ध नाही.
दिनांक २ नोव्हेंबर – आज महाराष्ट्र राज्यापुरता मर्यादित असलेला कोणताही विशेष दिन उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
मुंबईत (तत्कालीन बॉम्बे) ‘बॉम्बे असोसिएशन’ (Bombay Association) या महाराष्ट्रातील व देशातील पहिल्या राजकीय स्वरूपाच्या सार्वजनिक सभेची स्थापना झाली. या संस्थेचे अध्यक्ष म्हणून जगन्नाथ शंकरशेट यांची निवड झाली असून, यादरम्यान जनतेच्या अडीअडचणी ब्रिटिश सरकारसमोर मांडण्यासाठी संघटित प्रयत्नांची सुरुवात झाली.
महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी पुणे येथे ‘अखिल भारतीय अस्पृश्यता निवारक संघा’च्या कार्याला अधिक गतिशीलता दिली. बहुजन व वंचितांच्या शिक्षणासाठी आणि सामाजिक हक्कांसाठी महाराष्ट्रात अनेक महत्त्वपूर्ण सामाजिक पावले उचलली गेली.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
भारतात सार्वजनिक प्रसारमाध्यमांच्या इतिहासात महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठत ‘इम्पेरिअल रेडिओ ऑफ इंडिया’चे नाव बदलून अधिकृतपणे ‘ऑल इंडिया रेडिओ’ (AIR – आकाशवाणी) असे करण्यात आले. यादरम्यान देशाच्या कानाकोपऱ्यात माहिती, संगीत आणि बातम्या पोहचवण्याच्या जनआंदोलनाला अधिकृत स्वरूप मिळाले.
नवी दिल्ली येथे १९८४ च्या शिख विरोधी दंगलीदरम्यान सुरक्षा आणि कायदा सुव्यवस्था राखण्यासाठी लष्कराला पाचारण करण्यात आले. देशाच्या राजकीय व सामाजिक इतिहासात या काळाचे तीव्र पडसाद उमटले होते.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
फ्रान्समध्ये ‘डायरेक्ट्री’ (French Directory) ची स्थापना झाली, ज्याने फ्रान्सच्या राज्यक्रांतीनंतरच्या राजकारणाला नवीन दिशा दिली आणि पाच सदस्यांच्या हातात देशाची कार्यकारी सत्ता सोपवली.
ब्रिटनमध्ये ‘ब्रिटिश ब्रॉडकास्टिंग कॉर्पोरेशन’ (BBC) तर्फे जगातील पहिली नियमित उच्च-व्याख्या (High-Definition) दूरदर्शन सेवा लंडनहून सुरू करण्यात आली. आधुनिक प्रसारमाध्यम आणि टीव्ही जगताच्या इतिहासातील हा क्रांतिकारी टप्पा ठरला.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
उत्पादनांची जलद ओळख पटवण्यासाठी आणि साठा व्यवस्थापनाचे काम सुलभ करण्यासाठी या दोघांनी वर्तुळाकार बार्कोडचा शोध लावला आणि त्याचे पेटंट मिळवले.
🎂 जयंती
आज या दिवशी जन्मलेल्या आणि आता दिवंगत असलेल्या कोणत्याही प्रमुख ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वाची नोंद उपलब्ध नाही.
🪔 स्मृतिदिन
🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती
📖 विशेष उल्लेख
दिनांक २ नोव्हेंबर रोजी घडलेल्या ऐतिहासिक घटनांमध्ये १९५२ मधील ‘बॉम्बे असोसिएशन’ची स्थापना ही महाराष्ट्राच्या राजकीय आणि सामाजिक प्रबोधनाच्या इतिहासातील अत्यंत महत्त्वाची पायरी ठरली. ब्रिटिशांच्या राजवटीत भारतीय नागरिकांना आपले हक्क, मागण्या आणि अडचणी कायदेशीर व संघटित मार्गाने सरकारसमोर मांडता याव्यात, यासाठी दादाभाई नौरोजी, जगन्नाथ शंकरशेट आणि भाऊ महाजन यांच्यासारख्या विचारवंतांनी पुढाकार घेऊन मुंबईत या पहिल्या राजकीय संघटनेची पायाभरणी केली.
या संघटनेमुळे महाराष्ट्रात आणि पर्यायाने देशात राजकीय जाणिवा जागृत होण्यास मोठी मदत झाली. या घटनेने केवळ स्थानिक प्रशासनावरच प्रभाव टाकला नाही, तर भविष्यातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या स्थापनेसाठीचा पाया रचण्यातही मोलाची भूमिका बजावली.
या सभेच्या माध्यमातून जनतेमध्ये हक्कांची जाणीव निर्माण झाली, जी आधुनिक भारतीय लोकशाहीच्या वाटचालीतील एक महत्त्वाची पार्श्वभूमी ठरावी.
💡 आणखी थोडं
दिनांक २ नोव्हेंबर १९३६ रोजी सुरू झालेली जगातील पहिली नियमित दूरदर्शन (टीव्ही) सेवा सुरुवातीला केवळ लंडनच्या काही हजार घरांपुरتی मर्यादित होती आणि त्या काळी टीव्ही संच अत्यंत महाग व दुर्मिळ मानले जात होते.
महाराष्ट्रात आधुनिक राजकीय जाणिवा रुजवण्यासाठी स्थापन झालेल्या ‘बॉम्बे असोसिएशन’चे अध्यक्षपद कोणी भूषवले होते?
आजच्या दिनविशेषमधील कोणती ऐतिहासिक घटना किंवा व्यक्तिमत्त्व तुम्हाला सर्वाधिक प्रेरणादायी वाटते? तुमचे विचार आम्हाला नक्की कळवा!