महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्गात देवगडमध्ये असलेले कुणकेश्वर मंदिर सुप्रसिद्ध आहे. शिवशंभूचे हे देवस्थान भाविकांनी नेहमी गजबजलेले असते. हे मंदिर सागरकिनाऱ्यावर आहे. सागराच्या खळाळणाऱ्या लाटा भाविकांना पर्यटनाचाही मनमुराद आनंद देतात. येथे भाविकांना शांततेचा अनुभव मिळतो. हे मंदिर समुद्रकिनाऱ्यावर असल्यामुळे मंदिराची उभारणी 10 मीटर दगडी भिंतीने मजबूत केली आहे.
या ठिकाणाबाबत एक कथा सांगितली जाते. एकाच्या म्हणण्यानुसार, कुणकीच्या जंगलात एक गाय होती. ती दगडावर तिच्या दुधाचा वर्षाव करीत असे. हे वारंवार होऊ लागल्यावर संतप्त गाय मालकाने हातोड्याने दगडावर वार केले. वार करताच त्यातून रक्त वाहू लागले. हा दगड दैवी असल्याचे त्याच्या लक्षात आले. त्याने प्रार्थना केली. त्याच वेळी त्याला साक्षात्कार होऊन हे मंदिर अस्तित्वात आले असल्याचे भाविक सांगतात. भगवान कुणकेश्वरचे निवासस्थान म्हणून हे ओळखले जाऊ लागले.
आणखी एका कथेनुसार, इराणी खलाशांचे जहाज किनारपट्टीपासून चक्रीवादळात अडकले. किनाऱ्यावरील दिव्याच्या प्रकाशाने त्यांचे लक्ष वेधून घेतले. तो दैवी प्रकाश असल्याचे खलाशाच्या लक्षात आले. या परिस्थितीतून सुटण्यासाठी त्या प्रकाशाच्या स्त्रोताकडे तो प्रार्थना करू लागला. तेथे मंदिर बांधण्याचे आश्वासन दिले. काही वेळाने त्याचे जहाज कोणत्याही समस्येशिवाय समुद्रकिनारी आले. तेथे आल्यावर टेकडीवर शिवलिंग असल्याचे त्याने पाहिले. खलाशी गैर-हिंदू असल्यामुळे मंदिर बांधल्यानंतर आपला धर्म आपल्याला स्वीकारणार नाही, असे त्याला वाटले.
त्यामुळे त्याने मंदिराच्या माथ्यावरून आत्महत्या केली. मंदिराच्या परिसरात, नाविकाच्या स्मरणार्थ बांधलेली एक स्मृती पहायला मिळते. येथे सहा दीपमाळा आहेत. नंदीची मूर्ती भाविकांचे स्वागत करते. मंदिराच्या मुख्य शिखरावर कामधेनूच्या मूर्ती कोरलेल्या आहेत. कुणकेश्वर हे शिव पंचायतन मंदिर आहे. येथे शिव पिंडी आणि पार्वतीची मूर्ती पहायला मिळते. मंदिरातील गणेश प्रतिमा वैशिष्ट्यपूर्ण असून तिला 3 हात आहेत. या किनाऱ्यावर डॉल्फिन दिसण्याची शक्यता असते. या मंदिरात शिवरात्री मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते. शिवरात्रीला जगाच्या कानाकोपऱ्यातून मोठ्या संख्येने भाविक खास मंदिराला भेट देतात.
