सह्याद्री मराठी वाहिनी

Category: आरोग्य

आरोग्यविषयक बातम्या, घरगुती उपाय, आजारांची लक्षणे, निरोगी जीवनशैली, तज्ज्ञांचा आरोग्य सल्ला, रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्याचे उपाय.

  • आरोग्यवर्धक तुळस

    आरोग्यवर्धक तुळस

    तुळस ही धार्मिक आणि आयुर्वेदिक दृष्टिकोनातून अतिशय उपयुक्त वनस्पती आहे. तुळशीची पूजा केली जाते. तसेच आयुर्वेदिक औषधे बनवली जातात. प्राचीन काळापासून अनेक आजारांच्या उपचारात तुळशीचा वापर केला जात आहे. तुळशीची पाने खाल्ल्याने तुम्ही दीर्घकाळ निरोगी राहू शकता. हृदयविकाराचा झटका, स्ट्रोक, मधुमेह यांसारख्या आजारांपासून ते दूर ठेवते. हे आजार अनेकदा तरुण वयात जीव हिरावून घेतात. या धोकादायक आजारांवर नियंत्रण ठेवल्यास तुम्ही १०० वर्षांपर्यंत जगू शकता. तुळशीच्या पानांमध्ये अँटिऑक्सिडंट्स, अँटी-इंफ्लेमेटरी आणि इतर आरोग्यवर्धक गुणधर्म असतात. तुळशीची हिरवी पाने जीवनसत्व ए, जीवनसत्व के, कॅल्शियम, लोह आणि मॅंगनीज देतात. या सर्व गोष्टी असल्याने तुळशीची पाने खूप शक्तिशाली असतात.

    आजकाल प्रत्येकजण तणावाचा बळी आहे, त्यामुळे मेंदूची शक्ती कमी होते. अशा लोकांनी सकाळी रिकाम्यापोटी तुळशीची पाने चावावीत. अभ्यासक तुळशीच्या पानांना नैराश्यविरोधी मानतात. ही पाने तणाव आणि नैराश्य दूर करतात. मेंदूला पूर्ण ताकदीने काम करण्यास सक्षम करतात. खाण्याच्या चुकीच्या सवयी आणि बैठी जीवनशैली यामुळे रक्तवाहिन्या गच्च होत आहेत.  याला ‘एलडीएल कोलेस्टेरॉल’ आणि ‘ट्रायग्लिसराइड्स’ म्हणतात. यामुळे कमी वयात हृदयविकाराचा झटका आणि पक्षाघात होऊ शकतो. हा धोका कमी करण्यासाठी सकाळी तुळशीच्या पानांचे सेवन करावे.

    मधुमेहामध्ये अन्नामुळे रक्तातील साखर झपाट्याने वाढते. त्यावर नियंत्रण न ठेवल्यास नसा, डोळे आणि किडनीला इजा होऊ शकते. पण संशोधनात पवित्र तुळस या शत्रूवर इलाज मानली गेली आहे. ‘प्री डायबेटिक’ लोकांसाठी ही फायदेशीर आहेत. तुळशीच्या पानांमुळे कर्करोग होणार नाही. कर्करोग हा एक जीवघेणा आजार आहे, जो कोणत्याही वयात होऊ शकतो. त्यामुळे शरीरात पेशंची असामान्य वाढ होऊ लागते. तुळशीमुळे स्तनाचा कर्करोग, आतड्याचा कर्करोग आणि स्वादुपिंडाचा कर्करोग यापासून संरक्षण मिळते. यामध्ये कर्करोग विरोधी गुणधर्म आहेत. तुळशीची पाने चघळल्याने दात किडणे दूर होते. त्यात अँटी-बॅक्टेरियल गुणधर्म असतात, जे तोंडातील अस्वास्थ्यकर जीवाणू मारतात. ही औषधी वनस्पती इतर जिवाणूंचे संक्रमण दूर करण्यास देखील मदत करते.

  • केशरचे सेवन लाभदायक

    केशरचे सेवन लाभदायक

    केशर ही सर्वात शक्तीशाली औषधी वनस्पतीपैकी एक आहे. केशरच्या सेवनाने आरोग्याला अगणित फायदे मिळतात. यामध्ये सर्व आवश्यक पोषक घटक असतात, जे आरोग्यासाठी फायदेशीर असतात. केशरमध्ये कार्बोहायड्रेट्स असतात. ही शरीराला ऊर्जा देतात. प्रथिने, जीवनसत्त्वे, कॅल्शियम, पोटॅशियम, लोह, मॅग्नेशियम, फॉस्फरस आणि अँटिऑक्सिडंट्ससारख्या खनिजांचा खजिना आहे. केशरच्या सेवनाने सर्दी आणि खोकल्याचा उपचार करण्यात मदत होते, मानसिक आरोग्य सुधारते, पचनशक्ती सुधारते, रक्तदाब नियंत्रित होतो. त्वचेची त्वचा दूर करण्यास मदत होते. रक्त शुद्ध करण्याबरोबरच लैंगिक आरोग्य सुधारण्यास मदत करते. केशर अनेकदा दुधासोबत किंवा विविध पदार्थांसोबत सेवन केले जाते. पण केशर चहा देखील बनवता येतो.

    पुरस्कार विजेते पोषणतज्ज्ञ लवनीत बत्रा असे सांगतात, की केशर चहा प्यायल्याने आरोग्याला चांगले फायदे होतात. केशरमध्ये मोठ्या प्रमाणात अँटीऑक्सिडंट्स असतात. केशर चहा प्यायल्याने कर्करोगाच्या पेशी नष्ट होण्यास मदत होते. म्हणजेच याच्या सेवनाने कर्करोग टाळता येऊ शकतो. केशरमध्ये ‘क्रोसिन’ आणि ‘क्रोसेटिन’ ही दोन रसायने असतात. ही रसायने मेंदूच्या कार्याला चालना देतात. शिकण्यास आणि स्मरणशक्ती वाढविण्यास मदत करतात. रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करतात.

    केशर हे ‘रिबोफ्लेविन’च्या सर्वोत्तम स्त्रोतांपैकी एक आहे. यात जीवनसत्व बी आहे, जे रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यास मदत करते. केशरमध्ये ‘अँटिऑक्सिडंट्स’ आणि ‘फ्लेव्होनॉइड्स’ दोन्ही भरपूर प्रमाणात असतात. ‘अँटिऑक्सिडंट्स’ शरीराला हानिकारक पदार्थांपासून वाचविण्यास मदत करतात. ‘फ्लेव्होनॉइड्स’ ही वनस्पतींमध्ये आढळणारी रसायने आहेत, जी वनस्पतींना बुरशी आणि रोगांपासून संरक्षण करण्यास मदत करतात. केशर चहा महिलांना लाभकारक आहे. अचानक मूड बदलणे, चिंताग्रस्त होणे किंवा चिडचिड होणे, थकवा किंवा झोप न लागणे, पोटदुखी, डोकेदुखी अशा समस्यांसाठी हा चहा गुणकारी आहे. तथापि, ही फक्त सामान्य माहिती आहे. हा कोणत्याही औषधाचा किंवा उपचारांचा पर्याय असू शकत नाही. वैद्यकीय तज्ज्ञांना सल्ला घेऊनच याचा वापर करावा.

  • शाकाहारी खाण्याचे फायदे

    शाकाहारी खाण्याचे फायदे

    चांगल्या आरोग्यासाठी शरीराला सर्व पोषकतत्वांची गरज असते, अशा परिस्थितीत फक्त शाकाहारी पदार्थांच्या मदतीने शरीरातील सर्व जीवनसत्त्वांची कमतरता दूर करता येते. ताजी फळे, भाज्या खाल्ल्याने आपण तंदुरुस्त रहाल. जाणून घेऊया शाकाहारी खाण्याचे फायदे !

    अति मांसाहार करण्यामुळे व्यक्तीच्या आरोग्यावर परिणाम होतो. त्यामुळे हृदयाशी संबंधित आजार होण्याचा धोका असतो. शाकाहारी अन्नाचे सेवन हृदयाच्या आरोग्याला चालना देण्यासाठी खूप फायदेशीर ठरू शकते. हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी फायबरयुक्त पदार्थ जसे की संपूर्ण धान्य, शेंगदाणे, शेंगा इ. आवश्यक असते. कोलेस्टेरॉलच्या समस्यांवर नियंत्रण ठेवून ते हृदयाचे रक्षण करतात.

    अनेक संशोधनातून असे समोर आले आहे की, ज्या लोकांना उच्च रक्तदाबाची समस्या आहे, ते शाकाहारी आहाराचे पालन करून उच्च रक्तदाब नियंत्रित करू शकतात. शाकाहारी अन्नामध्ये फॅट्स आणि सोडियमचे प्रमाण कमी असते, जे रक्तदाब सामान्य ठेवण्यास मदत करते. याव्यतिरिक्त, शाकाहारी पदार्थांमध्ये समाविष्ट असलेली अनेक फळे आणि भाज्यांमध्ये पोटॅशियम भरपूर प्रमाणात असते. यामुळे उच्च रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास मदत होते.

    शाकाहारी असणाऱ्यांना हाडांशी संबंधित आजारांचा धोका कमी असतो. वास्तविक, दूध, चीज, नट, टोफू, सोयाबीन आणि हिरव्या भाज्यांमध्ये कॅल्शियमचे प्रमाण जास्त असते. ज्याचे सेवन केल्याने हाडे मजबूत होतात. वजनावर नियंत्रण ठेवायचे असेल तर ‘व्हेज डाएट’ पाळणे गरजेचे आहे. साधे अन्न वजन नियंत्रित ठेवण्यासाठी उपयुक्त आहे. चिकन, मासे इत्यादी मांसाहारी पदार्थांमध्ये कॅलरीजचे प्रमाण जास्त असते. हे खाल्ल्याने वजन झपाट्याने वाढते. मधुमेहाच्या रुग्णांनी शाकाहारी आहार घ्यावा. साखरेची पातळी सामान्य ठेवण्यासाठी कडधान्ये आणि हिरव्या भाज्यांचा आहाराचा समावेश करा

  • पौष्टिक गुणधर्मांनी परिपूर्ण मेथी

    पौष्टिक गुणधर्मांनी परिपूर्ण मेथी

    हिवाळ्यात अनेक प्रकारच्या भाज्या मिळतात, ज्या पौष्टिक गुणधर्मांनी परिपूर्ण असतात. त्यांचा वापर करून अनेक प्रकारचे स्वादिष्ट पदार्थ बनवले जातात. हिवाळ्यात मेथीची भाजी मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असते. हिवाळ्यात लोक पुरी किंवा पराठ्यात मेथीचा वापर करतात. याशिवाय लोकांना बटाटा आणि मेथीची भाजीही खायला आवडते. मेथी आरोग्याशी संबंधित अनेक समस्यांपासून तुमचे रक्षण करण्यास मदत करते. मेथीची पाने मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी खूप फायदेशीर आहेत. यामध्ये असलेले गुणधर्म रक्तातील साखरेची पातळी सामान्य करण्यात मदत करतात. आपण मधुमेहाचे रुग्ण असाल तर आपल्या आहारात मेथीच्या पानांचा समावेश करा. मेथी वजन कमी करण्यासाठी उपयुक्त आहे. वजन कमी करण्यासाठी आपण आहारात मेथीच्या पानांचा समावेश करू शकता. ही छोटी जादूची पाने वजन कमी करण्यासाठी खूप प्रभावी ठरतात. आहारात यांचा समावेश केल्याने चयापचय वाढते. वजन कमी होण्यास मदत होते.

    या भाजीच्या सेवनामुळे पचन चांगले होते. आरोग्य सुधारते. बदलत्या ऋतूमध्ये पचनाच्या समस्या सामान्य होत असतात. या ऋतूत मेथीची पाने आपणांसाठी खूप प्रभावी ठरू शकतात. मेथीची हिरवी पाने अपचन आणि सूज यासारख्या समस्या कमी करण्यास मदत करतात. मेथीच्या पानांपासून बनवलेले पदार्थ खाल्ल्याने आतड्याच्या हालचालींमध्ये आराम मिळतो. हिरव्या पालेभाज्यांमध्ये जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात, जी रोगप्रतिकारकशक्ती वाढविण्यास मदत करतात. हिवाळ्यात मेथी खाल्ल्याने रोगप्रतिकारशक्ती वाढते. ज्यामुळे सर्दी, खोकला किंवा इतर संसर्गापासून बचाव होतो. हृदयाच्या आरोग्याला चालना मिळते. ज्यांना कोलेस्ट्रॉलची समस्या आहे त्यांच्यासाठी मेथीची पाने खूप प्रभावी ठरू शकतात. हे खाल्ल्याने हृदयविकाराचा धोका कमी होतो. याशिवाय या पानांमध्ये जीवनसत्व सी आणि फ्लेव्होनॉइड्ससारखी अँटिऑक्सिडंट्स भरपूर असतात. यामुळे हृदयाशी संबंधित आजारांचा धोका टाळता येतो. ही भाजी हाडांसाठी फायदेशीर आहे. मेथीच्या पानात कॅल्शियम भरपूर असते, जे हाडांचे आरोग्य वाढवते. याशिवाय यामध्ये मॅग्नेशियम देखील आढळते, जे शरीर निरोगी ठेवण्यास मदत करते.

  • आरोग्यदायक कच्ची हळद

    आरोग्यदायक कच्ची हळद

    औषधी गुणधर्मांनी समृद्ध असलेली हळद आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर आहे. प्रत्येक स्वयंपाकघरात जवळजवळ फक्त हळद पावडर वापरली जाते, परंतु कच्ची हळद अधिक फायदेशीर आहे. ही हळद आल्यासारखी दिसते. कापल्यावर आतून पिवळी असते. आयुर्वेदात औषध म्हणून याचा वापर केला जातो. स्वयंपाकघरात असलेल्या मसाल्यांचा वापर अन्नाला चवदार आणि सुगंधित करण्यासाठी केला जातो. ते औषधी गुणधर्मांनी समृद्ध असतात. शरीराच्या अनेक समस्या दूर करण्यास मदत करतात. हळद केवळ जेवणाची चवच वाढवत नाही तर आरोग्यासाठी देखील फायदेशीर आहे.

    कच्ची हळद अनेक गुणधर्मांनी समृद्ध आहे. ती शरीरातील जळजळ कमी करण्यास मदत करते. याशिवाय ती संधीवात आणि हृदयविकाराचा धोका नियंत्रित करण्यासाठी देखील उपयुक्त आहे. कच्ची हळद अँटीऑक्सिडंटने समृद्ध असते. कच्ची हळद जुनाट आजारांचा धोका कमी करण्यासही मदत करते. याचे सेवन करण्यासाठी आधी ती बारीक करून घ्यावी. नंतर गरम पाण्यात मिसळावी. त्यात मधही घालू शकता. हे पेय नियमितपणे पिल्यास ती शरीरातील विषारी पदार्थ काढून टाकते.

    कच्ची हळद पचनक्रिया व्यवस्थित ठेवते. ही अपचन कमी करण्यास मदत करते. आतड्यांसंबंधी आरोग्य चांगले राखते. कच्च्या हळदीचे सेवन केल्याने चयापचय वाढते. ज्यामुळे वजन कमी होण्यास देखील मदत होते. कच्च्या हळदीमध्ये ‘अँटी-बॅक्टेरियल’ आणि ‘अँटी-फंगल’ गुणधर्म असतात. तिच्या वापरामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होते. रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी रोज रात्री झोपण्यापूर्वी एक ग्लास दुधात हळद टाकून प्यावे. यामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होते. हळद संसर्ग आणि अनेक प्रकारच्या रोगांपासून संरक्षण करते.

    कच्च्या हळदीमध्ये दाहक-विरोधी गुणधर्म आढळतात. ते दुखण्यापासून आराम मिळण्यास मदत करतात. संधीवात आणि स्नायू दुखणे यासारख्या समस्या कमी करण्यासाठी याचा वापर केला जातो. आयुर्वेदात हळदीचा उपयोग औषध म्हणून केला जातो. समृद्ध कच्ची हळद त्वचेशी संबंधित समस्या कमी करण्यास मदत करते. यामध्ये असलेले अँटिऑक्सिडंट गुणधर्म त्वचेची जळजळ आणि मुरुम कमी करण्यास मदत करतात. आठवड्यातून एकदा हळदीचा लेप चेहऱ्यावर लावा. त्यामुळे त्वचा सुधारेल.

  • मिठाचे अतिसेवन हानिकारक

    मिठाचे अतिसेवन हानिकारक

    मीठ हा आपल्या अन्नाचा महत्त्वाचा भाग आहे. मिठामुळे पदार्थांना चव येते. सोडियम आरोग्यासाठी खूप महत्वाचे असते; परंतु ते जास्त प्रमाणात खाल्ल्याने आरोग्याला नुकसानही पोहोचू शकते. जास्त मिठामुळे होणाऱ्या हानीबद्दल आपण अनेकदा ऐकले असेल. जास्त मिठामुळे मधुमेहदेखील होऊ शकतो. नुकत्याच समोर आलेल्या एका अभ्यासातून ही बाब समोर आली आहे. अभ्यासानुसार, मिठाचा वारंवार वापर केल्याने अन्न अधिक चवदार बनते. मात्र त्याचे अतिसेवनही आरोग्याला हानिकारक आहे. ‘टुलाने’ विद्यापीठाच्या एका नवीन अभ्यासात याबाबत काही तथ्ये आढळून आली आहेत. या अभ्यासात ब्रिटनमधील 4,00,000 हून अधिक प्रौढांचे त्यांच्या मिठाच्या सेवनाच्या सवयींचे सर्वेक्षण करण्यात आले. अभ्यासात समाविष्ट असलेल्या लोकांना पाच श्रेणींमध्ये विभागण्यात आले होते. या श्रेणी ‘कधीही नाही’, ‘क्वचितच’, ‘कधीकधी’, ‘सामान्यतः’ किंवा ‘नेहमी’ अशा होत्या. हा अभ्यास ‘मेयो क्लिनिक प्रोसीडिंग्ज जर्नल’ मध्ये प्रकाशित करण्यात आला आहे.

    संशोधकांच्या मते, अन्नपदार्थात मीठ घातल्याने पदार्थ रुचकर होऊन लोकांना अधिक अन्न खाण्यास प्रोत्साहन मिळू शकते. यामुळे लठ्ठपणा आणि सूज येण्याची शक्यता वाढू शकते, ज्यामुळे मधुमेहाचा धोका वाढू शकतो. मिठामुळे होणारे हे गंभीर नुकसान लक्षात घेतल्यानंतर, आता आहारातील मिठाचे सेवन कमी करावे. सॉससारख्या सोडियमयक्त पदार्थाऐवजी औषधी वनस्पती आणि लिंबाचा रस यांसारखे पर्याय वापरू शकता. हा छोटासा बदल तुमच्या आरोग्यावर जबरदस्त सकारात्मक परिणाम करू शकतो. जास्त मीठ खाल्ल्याने काही लोकांमध्ये पाणी टिकून राहते आणि सूज येते. तुम्ही जास्त मीठ खाल्ल्यास सोडियमची पातळी वाढल्याने मूत्रपिंडाच्या कार्यामध्ये व्यत्यय येऊ शकतो.दीर्घकाळापर्यंत जास्त मीठ खाल्ल्याने शरीरातील ऊती आणि पेशींमध्ये द्रव जमा होऊ शकतो, ज्यामुळे हाडांना नुकसान होते आणि ‘ऑस्टियोपोरोसिस’ होतो. जास्त मिठामुळे रक्तदाब वाढतो, ज्यामुळे स्ट्रोक येऊ शकतो. जास्त प्रमाणात मिठाचे सेवन केल्याने डोकेदुखी देखील होऊ शकते, ज्यामुळे ‘मायग्रेन’चा त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे अन्नपदार्थांमध्ये मीठ योग्य प्रमाणात घालावे. एखादा पदार्थ अळणी असल्यास तो तसाच सेवन केला तरी काहीच हरकत नाही !

  • मधुमेह असल्यास जीवनशैली बदला

    मधुमेह असल्यास जीवनशैली बदला

    बदलत्या जीवनशैलीमुळे लोक अनेक समस्यांना बळी पडत आहेत. मधुमेह ही अशीच एक समस्या आहे, जी जगभरातील अनेक लोकांना प्रभावित करते. भारतातही काही काळापासून मधुमेहाचे रुग्ण सातत्याने वाढत आहेत. मधुमेह हा एक असाध्य आजार आहे. हा आजार औषधे आणि जीवनशैलीत काही बदल करून आटोक्यात ठेवता येतो. मधुमेहाच्या रुग्णांना त्यांच्या आहाराची विशेष काळजी घ्यावी लागते. रक्तातील साखर नियंत्रित ठेवण्यासाठी उपयुक्त ठरणाऱ्या अशा अन्नपदार्थाचा आहारात समावेश करण्याचा सल्ला डॉक्टर रुग्णांना देतात. याशिवाय मधुमेही रुग्ण त्यांच्या दिनक्रमात काही बदल करून स्वत:ला निरोगी ठेवू शकतात. सकाळच्या दिनचर्येमध्ये काही बदल करुन आपण मधुमेह नियंत्रणात ठेवू शकतो. यामुळे आपली रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित राहण्यास मदत होईल.

    मधुमेही रुग्णांनी आपली झोपण्याची आणि उठण्याची वेळ ठरवावी. नेहमीप्रमाणे सुट्टीच्या दिवशीही त्याच वेळी उठण्याचा प्रयत्न करावा. असे केल्याने आपल्या रक्तातील साखरेची पातळी दिवसभर स्थिर ठेवण्यास मदत होईल. तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवण्यासाठी सकाळचा नाश्ता सकस असणे आवश्यक आहे. यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवता येते. दिवसभर उर्जेने परिपूर्ण राहता येते.

    निरोगी राहण्यासाठी शरीरात पुरेसे पाणी असणे अत्यंत आवश्यक आहे. जर तुम्ही मधुमेहाचे रुग्ण असाल तर दिवसभर पुरेसे पाणी प्या. पुरेसे पाणी तुमची रक्तातील साखरेची पातळी व्यवस्थापित करण्यात देखील मदत करते. जर आपण मधुमेहाचे रुग्ण असाल, तर व्यायामाला आपल्या दिनचर्येचा एक भाग बनवा. दररोज सकाळी व्यायाम केल्याने रक्तदाबाची पातळी नियंत्रित ठेवता येते. तुम्हाला दिवसभर ताजेतवानेही वाटेल.

  • हिरड्यांचे आरोग्य जपावे

    हिरड्यांचे आरोग्य जपावे

    काहीजणांच्या हिरड्यांमधून ब्रश करताना रक्तस्राव होतो. त्याकडे ते दुर्लक्ष करतात. कधीकधी ब्रश करताना हिरड्यांना दुखापत झाल्यामुळे किंवा हिरड्या खूप कठीण झाल्यामुळे रक्तस्त्राव होऊ शकतो; परंतु कधीकधी हिरड्यांमधून रक्त येणे हे गंभीर समस्येचे लक्षण असू शकते. जे आरोग्यासाठी खूप हानिकारक आहे. यावर वेळीच उपचार न केल्यास भविष्यात त्याचे परिणाम वाईट होऊ शकतात. अशी समस्या असेल तर वेळीच सावध व्हा. हिरड्यांमधून रक्त येणे यामागे इतर अनेक कारणे असू शकतात. हार्मोनल असंतुलन, जीवनसत्वाची कमतरता आणि अगदी तणाव हे देखील याचे कारण असू शकते.

    हिरड्यांमधून होणारा रक्तस्त्राव थांबविण्यासाठी ब्रश बदलून घ्या. ब्रश विकत घेताना त्याचे ब्रिस्टल्स मऊ आहेत का हे पहा. ब्रिस्टल्स कठोर असल्यास हिरड्यांना दुखापत होऊ शकते. त्यामुळे योग्य ब्रश निवडा. दातांमध्ये असलेल्या घाणीमुळे हिरड्यांवरही नकारात्मक परिणाम होतो. त्यामुळे मुखस्वच्छता फार गरजेची आहे. दिवसातून दोनदा ब्रश आणि फ्लॉस करा. यामुळे दातांमध्ये साचलेली घाण साफ होईल. हिरड्या निरोगी राहतील.

    ‘क’ जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळेही हिरड्यांमधून रक्त येण्याची समस्या उद्भवू शकते. त्यामुळे ‘क’ जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेचा त्रास होऊ नये हे महत्त्वाचे आहे. त्याच्या कमतरतेमुळे ‘स्कर्वी’ आजारही होऊ शकतो, ज्यामध्ये हिरड्यांमधून रक्त येते. संत्री आणि किवी या फळांना आपल्या आहाराचा भाग बनवा. तोंडाच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी नियमितपणे दंतवैद्याकडे जाणे आणि तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे; जेणेकरून काही समस्या असल्यास त्यावर वेळीच उपचार करता येतील. कोमट पाण्यात मीठ टाकून चूळ भरणे हेसुद्धा हिरड्यांसाठी खूप फायदेशीर ठरू शकते. कोमट पाण्याने चूळ भरल्याने हिरड्यांमधून रक्त येण्याची समस्या टाळता येते.

  • अतिखाण्यावर नियंत्रण हवे

    अतिखाण्यावर नियंत्रण हवे

    अनेकांना पूर्ण जेवण घेतल्यानंतर काहीतरी गोड खावेसे वाटते. काहीजणांना पोट भरलेले असूनही ‘फास्ट फूड’ किंवा ‘जंक फूड’ खावेसे वाटते, आणि मग ते खातात. भूक लागणे ही चांगली गोष्ट आहे. पण पोट भरलेले असतानाही अति खावेसे वाटणे ही चांगली गोष्ट नाही. याचा अर्थ आपल्यात काही शारीरिक कमतरता असण्याची शक्यता असते. सतत भूक लागते. त्यावेळी आपण अमर्यादपणे खातो. परिणामी, आपले वजन वाढू लागते. मग अनेक आजार त्रास देऊ लागतात. अशा परिस्थितीत स्वतःवर नियंत्रण ठेवणे आणि अन्नाच्या लालसेपासून वाचण्यासाठी आरोग्यदायी सवयी अंगीकारणे हाच उत्तम उपाय आहे.

    अन्नाच्या अतिलालसेपासून आपण सुटका मिळवू शकतो. यासाठी आपला आहारतक्ता नेहमी पौष्टिक असावा. याने पोट नेहमी भरलेले राहते. पोट भरल्यावर जास्त खाण्याची इच्छा होत नाही. याकरिता अन्न नेहमी ताजे असावे. नेहमी काहीही गोड खाण्याची इच्छा असते. अशा परिस्थितीत, स्वतःची भावनिक परिस्थिती संतुलित ठेवावी. तणाव टाळावेत. सर्वप्रथम, स्वतःला शांत ठेवावे. कोणत्याही प्रकारच्या चिंता आणि तणावापासून दूर रहावे.

    झोप कमी असली तरीही अतिपदार्थ खाण्याचा मोह होतो. त्यामुळे रोज ७-८ तासांची पुरेशी झोप घ्या. नेहमी गोड पदार्थांनीच खायला सुरुवात करा. आहारात देशी तूप असणेही चांगले असते. कोरड्या आल्याचा (सुंठ) आहारात नक्की समावेश करावा. साखरयुक्त पेयाऐवजी एक ग्लास कोमट पाणी प्यावे. पूर्ण जेवण घेतल्यानंतर किमान दोनशे पावले चाला. जेवणानंतर बडीशेप, छोटी वेलची, लवंग चावून खावे. अर्थातच दिवसभरात खूप पाणी प्यावे.

  • वजन घटवण्यात आहाराची भूमिका

    वजन घटवण्यात आहाराची भूमिका

    अलीकडेच ‘जर्नल ऑफ अमेरिकन मेडिकल असोसिएशन ओपन नेटवर्क’ मध्ये एक संशोधन अहवाल प्रसिद्ध झाला आहे. त्यानुसार प्राण्यांपासून तयार केलेली प्रथिने आणि कार्बोहायड्रेट्सचा समावेश असणारा कार्बयुक्त आहारसुद्धा जलद वजन वाढण्याचा धोका संभोवतो. दुसरीकडे, कमी कार्बयुक्त आहार, ज्यात वनस्पती-आधारित प्रथिने असतात, तो जलद वजन वाढू देत नाही.

    या संशोधनासाठी 1,23,000 निरोगी लोकांचा अभ्यास करण्यात आला. त्यात असे आढळून आले की जे लोक वनस्पती-आधारित प्रथिने आणि धान्य खातात त्यांना वजन वाढण्याचा धोका कमी असतो. केवळ कमी कार्बोहायड्रेट आहार घेणे हे वजन टिकवून ठेवण्यास मदत करते, असे नाही तर त्या आहारात काय समाविष्ट आहे, यावरही ते अवलंबून आहे. म्हणून, निरोगी वजन राखण्यासाठी आपल्या आहारात अशा खाद्यपदार्थांचा समावेश करावा, ज्यामध्ये वनस्पती-आधारित प्रथिने आहेत. हे खाद्यपदार्थ निरोगी वजन राखण्यात मदत करू शकतात.

    ब्रोकोलीमध्ये असे अनेक गुणधर्म आढळतात, जे निरोगी वजन राखण्यासाठी आवश्यक असतात. हा कमी उष्मांक आणि उच्च फायबरयुक्त खाद्यपदार्थ आहे. फायबरमुळे जास्त खाण्याची समस्या कमी होते. त्यात भरपूर प्रमाणात पोषकद्रव्ये असल्याने शरीरात पोषक तत्वांची कमतरता भासत नाही. बाजरीमध्ये सुद्धा मुबलक फायबर आणि अँटी-ऑक्सिडंट असतात, ज्यामुळे दीर्घकाळ भूक लागत नाही. बाजरी वजन नियंत्रित ठेवण्यास खूप मदत करते. बदामामध्येही अनेक पोषक घटक आढळतात. हे घटक वजन कमी करण्यासोबतच इतरही अनेक फायदे देतात. यामध्ये फायबर, हेल्दी फॅट्स आणि प्रथिने आढळतात. वजन कमी करण्यासाठी ते उपयुक्त ठरते.

  • प्रवासातील मळमळ त्रासदायकच

    प्रवासातील मळमळ त्रासदायकच

    प्रवासादरम्यान वाहनांमध्ये उलटी होण्याचा त्रास अनेकांना असतो. बस किंवा कारमधून प्रवास करताना अनेकदा मळमळ येते. त्यावर उपचार करण्याकडे वेळीच लक्ष दिले नाही, तर आपल्याबरोबरच प्रवासातील साथीदारांनाही प्रवासाचा आनंद घेता येत नाही. कारण असेही काही लोक असतात, ज्यांना दुसऱ्याला उलटी करताना पाहून मळमळ येते. जर आपणांस प्रवासाची आवड असेल, पण प्रवास करताना उलटीची भीती वाटत असेल तर काही सोप्या उपचारपद्धतींचा अवलंब करावा. त्या अस्वस्थता, उलट्या आणि मळमळ यासारख्या समस्यांपासून संरक्षण देतील. आपला प्रवास मजेशीर बनवतील. आपण जेव्हा प्रवासाला जाल तेव्हा अनारदाणा, हिंग डायजेस्टर सोबत ठेवा. उंच डोंगरावर मळमळ झाल्यास या गोष्टी आराम देतात. आपल्यासोबत लिंबूपाणी किंवा कोणताही सोडा देखील घेऊन जाऊ शकता. यामुळे मळमळ थांबेल. चिंताग्रस्त असताना पाण्यात लिंबू मिसळून प्यायल्याने उलट्यांपासून आराम मिळतो.

    प्रवासादरम्यान उलट्यांचा त्रास होत असेल तर जास्त वेळ खिडकीबाहेर पाहणे टाळा. यामुळे मेंदूला काही संकेत मिळू लागतात. मध्यवर्ती मज्जासंस्था गोंधळून जाते आणि उलट्या होतात. प्रवासादरम्यान फक्त हलके अन्नच खावे. अति अन्न खाल्ल्यानेही उलट्यांचा त्रास होऊ शकतो. फळांचे सेवन देखील करू शकता. आपण कार किंवा बसने प्रवास करत असाल, तर मागच्या सीटवर बसू नका. मध्यवर्ती बसा. शांत रहा. उलटीचा विचार अजिबात करु नका. मनात तशी भीतीही आणू नका. कधीकधी कल्पनेनेही उलटी होते. रिकामीपोटी, काहीही न खाता प्रवास करणेदेखील चुकीचे आहे. प्रवासात मोबाईल किंवा लॅपटॉपचा जास्त वापर करू नका.

  • पाठदुखीला दूर पळवा

    पाठदुखीला दूर पळवा

    मान आणि पाठदुखी ही अलिकडची सार्वत्रिक समस्या झाली आहे. पूर्वी साधारण वयाच्या चाळीशीनंतर या समस्येने अनेकजण त्रस्त असत. आजकाल किशोरवयीन मुलांपासूनच या तक्रारी सुरू होतात. हे दुखणे थंडीमुळे असेल, असा अंदाज बांधला जातो. परंतु यामागे हवामानापेक्षाही स्वत:चे चुकीचे वागणे जास्तकरुन कारणीभूत आहे. कामाच्या ठिकाणी कार्यालयांमध्ये एका खुर्चीवर एकाच अवस्थेत बसल्याने मानदुखी आणि पाठदुखी होणे हे सामान्य आहे, परंतु काळजी न घेतल्यास हे दुखणे वाढू शकते. यापासून आराम मिळवण्यासाठी काळजी घेणे आवश्यक आहे. कंबर आणि मान दुखण्याचे मुख्य कारण दीर्घकाळ एकाच स्थितीत बसणे हे आहे. अशा परिस्थितीत जास्त वेळ एकाच ठिकाणी न बसण्याचा प्रयत्न करावा. कार्यालयात असाल, तर क्षणभर विश्रांती घेऊन पाय मोकळे करा. एकाच आसनात बसल्याने मणक्यावर जास्त दाब पडतो, त्यामुळे मान आणि कंबरदुखीची समस्या उद्भवते.

    आपण जेव्हा झोपता तेव्हा आपली स्थिती योग्य असावी. केवळ पालथे झोपणे, एकाच दिशेने झोपणे हेदेखील चुकीचे आहे. जर आपणास मानदुखीचा त्रास होत असेल तर तो जाड उशीमुळे देखील असू शकतो. विशेषत: झोपताना डोक्याखाली उंच उशी ठेवणे टाळले पाहिजे. वारंवार पाठदुखीचा त्रास होत असेल, तर त्यापासून आराम मिळवण्यासाठी आपण भुजंगासन करून पाहू शकता. योगामुळे शरीराची लवचिकता वाढण्यास मदत होत असल्याने या आसनांच्या मदतीने आपल्या स्नायूंवर आलेला ताणही दूर करू शकता.

    अति दारूचे सेवन केल्याने हाडे कमजोर होतात. त्यामुळे यापासून दूर राहून किमान ८ तासांची झोप घ्या. यामुळे तुमच्या शरीराला आराम मिळेल. तसेच तुमच्या आहारात जंक फूडचा समावेश नसावा, हेही लक्षात ठेवा. त्याच वेळी, गर्भाशयाच्या समस्या असल्यास नौकासन आणि भुजंगासनाची मदत घेऊ शकता. मान आणि पाठदुखीच्या बाबतीत, आपल्या आहारात जीवनसत्व ‘डी’ आणि कॅल्शियमचा समावेश करावा. दूध, दही, चीज आणि दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन केल्याने शरीरातील कॅल्शियमची कमतरता पूर्ण होते. हाडांच्या वाढीसाठी हे खूप महत्वाचे आहे.

  • मुलांना ‘ड’ जीवनसत्वाची गरज

    मुलांना ‘ड’ जीवनसत्वाची गरज

    जीवनसतव् ‘ड’ हे आपल्या आरोग्यासाठी सर्वात आवश्यक पोषकतत्वांपैकी एक आहे. याच्या कमतरतेमुळे शरीरात अनेक समस्या उद्भवू शकतात. हे जीवनसत्व चरबीमध्ये विरघळणारे पोषकतत्व आहे, ते शरीरात अनेक महत्त्वाच्या भूमिका बजावते. लहान मुलांसाठी तर हे अधिक महत्त्वाचे आहे. याची शरीरातील कमतरता मुलांच्या वाढीत अडथळा आणू शकते. त्यामुळे मुलांना ‘ड’ जीवनसत्व दिले पाहिजे. वास्तविक, ड जीवनसत्व हाडे मजबूत करण्यासाठी आणि रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करण्यासाठी खूप फायदेशीर आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या म्हणण्यानुसार, मुलांच्या जन्माच्या वेळी ‘डी’ जीवनसत्व खूप कमी प्रमाणात असते, जे गरोदरपणात आईच्या माध्यमातून बाळाला मिळते. गरोदरपणात आईमध्ये या जीवनसत्वाची कमतरता असेल तर मुलांमध्ये देखील त्याचे प्रमाण कमी होते, परंतु आईचे दूध, पूरक आहार आणि सूर्यप्रकाशाच्या मदतीने जीवनसत्व ‘डी’ची पातळी वाढवता येते.

    याच्या कमतरतेमुळे मुलांना मुडदूस होतो. त्यामध्ये हाडे कमकुवत आणि वाकडी होतात. रोगप्रतिकारक शक्तीच्या चांगल्या कार्यासाठी ‘ड’ जीवनसत्व आवश्यक आहे. त्याच्या कमतरतेमुळे रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत होते, ज्यामुळे मुले सहजपणे आजारांना बळी पडतात. त्यामुळे ‘ड’ जीवनसत्वाच्या कमतरतेपासून मुलांचे रोगांपासून संरक्षण करणे महत्त्वाचे आहे. ‘ड’ जीवनसत्व मेंदूच्या पेशी विकसित करण्यास मदत करते, या जीवनसत्वाच्या कमतरतेमुळे मुलांच्या मेंदूचा पूर्ण किंवा चांगल्या पद्धतीने विकास होत नाही. जीवनसत्व ‘ड’मुळे हाडे तसेच स्नायू मजबूत होण्यास मदत होते. मजबूत स्नायूंच्या कमतरतेमुळे मूल चालणे, खेळणे इत्यादींमध्ये इतर मुलांपेक्षा मागे राहू शकते. त्यामुळे स्नायूंच्या विकासासाठीदेखील हे जीवनसत्व खूप महत्त्वाचे आहे.

  • भोपळ्याच्या बिया आरोग्यवर्धक

    भोपळ्याच्या बिया आरोग्यवर्धक

    भोपळा किंवा सीताफळ आपण अनेकवेळा खाल्ले असेल. पण त्यात असलेल्या बियांकडे कधी लक्ष दिले आहे का ? या बियांमध्ये अनेक आरोग्यदायी फायदे आहेत. या बिया निरुपयोगी समजून आपण फेकून देता. या बियांमध्ये फायबर, मॅग्नेशियम, झिंक, कॅल्शियम आणि लोह यासारख्या गोष्टी असतात. त्यांचे सेवन स्त्री आणि पुरुष दोघांसाठी खूप फायदेशीर आहे. भोपळ्याच्या बियांचे सेवन पुरुषांच्या लैंगिक आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर आहे. यामध्ये शुक्राणूंची गुणवत्ता वाढवणारे गुणधर्म असतात. भोपळ्याच्या बिया खाल्ल्याने पुरुषांमधील प्रोस्टेट ग्रंथी निरोगी राहते. त्यांच्या सेवनाने पुरुषांमध्ये प्रोस्टेट कॅन्सरचा धोकाही कमी होतो, असा दावाही अनेक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.

    तुमच्या त्वचेच्या आणि केसांच्या आरोग्यासाठीही या बिया खूप उपयुक्त आहेत. अशा परिस्थितीत निरोगी त्वचा आणि केस हवे असतील तर या बिया खाणे आपल्यासाठी खूप फायदेशीर ठरेल. यासाठी या बिया सुकवून वेगवेगळ्या प्रकारे आहारात समाविष्ट करू शकता. मॅग्नेशिअमने समृद्ध असलेल्या या बिया रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवण्यासाठी खूप प्रभावी मानल्या जातात. याच्या सेवनाने मधुमेहाचा धोकाही टाळू शकता. हे इन्सुलिनची संवेदनशीलता देखील सुधारते. जर आपण याच्या बिया आहाराचा भाग बनवलात तर ते हृदयविकाराचा धोका कमी करते.

    भोपळ्याच्या बियांमध्ये अँटिऑक्सिडंट्स भरपूर असल्याने ते खाल्ल्याने नायट्रिक ऑक्साईडची पातळी वाढते. आपला रक्तप्रवाह सुधारतो. सकाळच्या नाश्त्यात, दुपारच्या आणि रात्रीच्या जेवणात या बियांचा समावेश करू शकता. न्याहारीसाठी या बिया खाणे हा सर्वोत्तम पर्याय आहे. या बिया भाजून किंवा ओट्समध्ये घालूनही खाऊ शकता. दररोज या बिया मूठभर खाल्ल्याने आरोग्यास अनेक फायदे होतील.

  • आरोग्यवर्धक प्राणायाम

    आरोग्यवर्धक प्राणायाम

    आरोग्य उत्तम राखणारी प्राणायाम ही एक प्रक्रिया आहे. यामध्ये श्वासावर लक्ष केंद्रित करावे लागते. श्वासोच्छवासावर वेगवेगळ्या प्रकारे आणि ठराविक कालावधीसाठी नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न केला जातो. हा आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर असतो. प्राणायाम केल्याने अनेक फायदे मिळतात. या फायद्यांमुळे पाश्चिमात्य संस्कृतीही हळूहळू त्याचा अवलंब करीत आहे. रोज प्राणायाम करणे फायदेशीर ठरू शकते. आजच्या धावपळीच्या जीवनात शांतपणे झोपणे महत्वायचचे आहे. झोपेच्या अभावामुळे आरोग्याशी संबंधित अनेक समस्या उद्भवू शकतात. याचे परिणाम भविष्यात भोगावे लागू शकतात. प्राणायामामुळे ही समस्या दूर होण्यास मदत होते. प्राणायाम केल्याने शरीराला आराम मिळतो. चांगली झोप लागते. त्यामुळे रोज १० मिनिटे प्राणायाम करणे खूप फायदेशीर ठरते.

    प्राणायाम केल्याने फुफ्फुस मजबूत होण्यास खूप मदत होते. प्राणायाम करताना दीर्घ श्वास घ्यावा लागतो, ज्यामुळे फुफ्फुसातील प्रत्येक भागामध्ये ऑक्सिजन पोहोचतो. फुफ्फुसाचे स्नायू देखील मजबूत होतात. त्यामुळे प्राणायाम करणे निरोगी फुफ्फुसांसाठी खूप फायदेशीर आहे. उच्च रक्तदाबामुळे हृदयविकाराचा झटका आणि पक्षाघाताचा धोका असतो. उच्च रक्तदाबामुळे इतरही अनेक समस्या उद्भवू शकतात. या कारणास्तव, रक्तदाब नियंत्रित करणे खूप महत्वाचे आहे. प्राणायाम केल्याने शरीराला आराम मिळतो, ज्यामुळे रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास खूप मदत होते.
    जीवनशैलीच्या अनेक सवयींमुळे अनेकांना तणाव वाढण्याची समस्या भेडसावते.

    त्यामुळे हृदयविकार, मधुमेह, उच्च रक्तदाब अशा अनेक समस्या उद्भवू शकतात. तणाव कमी करण्यासाठी प्राणायाम खूप उपयुक्त आहे. त्याच्या मदतीने, मज्जासंस्था लक्षणीयरीत्या आरामशीर होते, ज्यामुळे तणाव कमी होण्यास मदत होते. प्राणायाम करताना सर्व लक्ष श्वासोच्छवासावर केंद्रित करावे लागते. त्यामुळे, या काळात श्वासोच्छवासाबद्दल अधिक जागरूकता निर्माण होते. मानसिक जाणिवा वाढण्यास मदत होते. मानसिक आरोग्य उत्तम राहते. हा ध्यान करण्याचा एक मार्ग असून मानसिक आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे.

  • जीवनसत्व बी 12

    जीवनसत्व बी 12

    जीवनसत्व ‘बी 12’ हे आपल्या शरीरासाठी अत्यंत महत्वाचे पोषकतत्व आहे. त्याच्या कमतरतेमुळे आरोग्याशी संबंधित अनेक समस्यांना तोंड द्यावे लागते. याच्या कमतरतेमुळे थकवा, चक्कर येणे, हाता-पायांमध्ये मुंग्या येणे, अंधुक दिसणे, स्मरणशक्ती कमी होणे यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात. याचा आपल्या मज्जासंस्थेवरही तसेच एकूणच आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. म्हणून, जीवनसत्व ‘बी 12’ च्या कमतरतेकडे दुर्लक्ष करणे देखील घातक ठरू शकते. ‘बी 12’ ची कमतरता दूर करण्यासाठी काही खाद्यपदार्थ उपयुक्त ठरू शकतात. त्यांचा आहारात समावेश करणे आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर ठरेल.

    अंड्यांमध्ये जीवनसत्व ‘बी 12’ आढळते. म्हणून, आपल्या आहारात याचा समावेश केल्याने त्याची कमतरता दूर करण्यात खूप मदत होते. विशेषतः अंड्यातील पिवळ्या बलकमध्ये ते आढळते. दूध हा जीवनसत्व ‘बी 12’ चा उत्कृष्ट स्त्रोत मानला जातो. काही कंपन्या दुधाला फोर्टिफाइडदेखील करतात, ज्यामुळे त्यातील पोषक घटकांचे प्रमाण वाढते. त्यामुळे दुधाचा आहारात समावेश करा. डोमा मासा हा ओमेगा-३ फॅटी ॲसिड व जीवनसत्व ‘बी 12’ चाही चांगला स्रोत आहे. म्हणून, आपल्या आहारात या माशाचा समावेश करावा. त्यामुळे जीवनसत्व ‘बी 12’ ची कमतरता दूर होण्यास मदत होते. चिकन आणि टर्की यामध्येही जीवनसत्व ‘बी 12’ आढळते. पालक या भाजीमध्ये जीवनसत्व ‘बी 12’ आढळते. यासोबतच यामध्ये लोह आणि इतर पोषक घटक देखील आढळतात, जे आरोग्यासाठी आवश्यक असतात. त्यामुळे पालक या पालेभाजीला स्वतःच्या आहाराचा भाग बनवा

  • पोषक पदार्थच गरजेचे

    पोषक पदार्थच गरजेचे

    प्रत्येक व्यक्तीची इच्छा असते की आपण निरोगी रहावे. कोणताही आजार आपल्याभोवती फिरू नये. यासाठी आरोग्यदायी पदार्थांचे सेवन करतात. शरीराला जीवनसत्त्वे, प्रथिने, खनिजे यासारख्या पोषकतत्वांची गरज असते. ती पूर्ण करण्यासाठी आपण अनेक आरोग्यदायी पदार्थ आणि पेये घेतो.

    बाजारात असे अनेक पदार्थ उपलब्ध आहेत, जे आपल्यासाठी पौष्टिक असल्याचे भासवतात, प्रत्यक्षात मात्र नसतात. अशा पदार्थांपासून आपण शक्य तितके दूर रहावे. ‘डायजेस्टिव’ बिस्किटे तुमच्यासाठी आरोग्यदायी असतील असे नावावरून समजू नका. वास्तविक, या बिस्किटांमध्ये मैदा आणि साखर असते. यामध्ये भरपूर कॅलरीज असतात. जर तुम्ही त्यांचे रोज सेवन केले तर तुमचे वजन अगदी सहज वाढू शकते. आजकाल ‘डाएट’ खाकरा बाजारात मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहेत. लोक संध्याकाळच्या चहासोबत ते मोठ्या उत्साहाने खातात. पण डाएट खाखरामध्ये असे काही नाही. हे तळलेले स्नॅक्स भरपूर कॅलरीजनी भरलेले असतात.

    बहुतेक लोक दुधात पावडर घालून मुलांना देतात; जेणेकरून मुलाने दूध प्यावे. जीवनसत्त्वे आणि डीएचए असलेली ही आरोग्यदायी पावडर अतिशय हानिकारक आणि साखरेने भरलेली असते. सकाळच्या नाश्यािासाठी ‘ब्रेकफास्ट सीरिअल्स’ चे सेवन करतात. खरे तर ती खूप अस्वास्थ्यकर असतात. यामध्ये फक्त साखर भरलेली असते. असाच ‘ब्राउन ब्रेड’ सुद्धा पांढऱ्या ब्रेडसारखाच हानिकारक आहे, कारण त्यात रंग वापरला जातो. पोषक घटकांचा नाही. त्यामुळे हे पदार्थ सेवन करणे शक्यतो टाळावे.

  • आरोग्यवर्धक बीटरुट

    आरोग्यवर्धक बीटरुट

    मानवी आरोग्यासाठी बीटरूट खूप फायदेशीर आहे. हे कंदमुळ अँटिऑक्सिडंट्स, जीवनसत्व बी-6, जीवनसत्व ए, सी आणि के, फॉलिक ॲसिड, मँगनीज आणि कॉपर यांसारख्या पोषकतत्वांनी समृद्ध आहे. तसेच हळदीमध्ये ‘कर्क्यूमिन’ नावाचे पोषणतत्व आणि अँटी-ऑक्सिडंट भरपूर प्रमाणात असते. त्यात दाहक-विरोधी गुणधर्म देखील असतात. त्यामुळे शरीराच्या सर्व सांध्यातील वेदना कमी होण्यास मदत होते. गुडघेदुखीपासून आराम मिळण्यास मदत होते. अशा परिस्थितीत, बीटरूट आणि हळद दोन्ही एकत्रितपणे आपल्या शरीरासाठी खूप फायदेशीर ठरतात. ते आपल्या शरीरातून जास्तीत जास्त विषारी पदार्थ काढून टाकण्यास मदत करतात. त्यामुळे बीटरुटचा हळदयुक्त रस आरोग्यासाठी खूप चांगला ठरतो.

    बीटरूट शरीराला आतून मजबूत ठेवण्यास मदत करते. इतकेच नाही तर रक्त शुद्ध करण्यात आणि चेहरा चमकदार ठेवण्यासही खूप मदत करते. बीटरूट नायट्रेटनेदेखील समृद्ध आहे. बीटरुट शरीरातील रक्तदाब नियंत्रित करुन हृदय निरोगी राखण्यास मदत करते. बीटरूटमधील नायट्रेट अधिक प्रमाणात ऑक्सिजन प्रदान करण्यास मदत करते. त्याच वेळी, हळद आपल्या यकृताला ‘डिटॉक्स’ करण्याचे काम करते. अशा स्थितीत बीटरुटचा रस हळदीसोबत प्यायल्याने आरोग्याला दुहेरी फायदे मिळतात.

    बीटरूट व हळदीचा रस शरीरातील सर्व विषारी पदार्थ काढून टाकण्यास मदत करतो. हा रस शरीरातील ऊर्जा वाढविण्याचे काम करतो. बीटरूटचा रस रक्तवाहिन्यांना आराम देतो. रक्तदाब नियंत्रित ठेवता येतो, ज्यामुळे हृदयाचे आरोग्य सुधारते. बीटरूट आणि हळद त्वचेशी संबंधित कोणतीही समस्या दूर करण्यास मदत करते. बीटरूट आणि हळदीमध्ये असलेले अँटी-ऑक्सिडंट्स तुमच्या त्वचेला नैसर्गिक चमक देतात. पचनक्रिया मजबूत ठेवण्यास मदत होते. पोटात जळजळ होण्याच्या समस्येपासून आराम मिळतो. हे एक नैसर्गिक आरोग्य पेय आहे, जे रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत ठेवण्यास मदत करते. वापर करण्यापूर्वी आपल्या शरीरास अनुसरुन वैद्यकीय सल्ला घेणे केव्हाही चांगले !

  • घामोळ्या त्रास

    घामोळ्या त्रास

    उन्हाचा तापमान वाढला कि त्वचेशी संबंधित अनेक समस्या निर्माण होतात, सर्वात सामान्य समस्या म्हणजे जळजळ होण्याची समस्या. घामोळ्या, उष्मा पुरळ किंवा घाम पुरळ असेही म्हणतात. मान, पाठ, छाती, लहान लाल पुरळ, खाज सुटणे, जळजळ यासारख्या शरीराच्या अनेक भागांवर. जास्त घाम येणे, त्वचा स्वच्छ न राहणे यामुळे मुरुमांची समस्या होते. ज्या ठिकाणी आर्द्रता जास्त होते त्या ठिकाणी जास्त घाम आल्याने घामोळ्यांचा त्रास होतो. तसे, ही समस्या फार गंभीर नाही. फार काळ राहत नाही.

    तथापि, बरेच लोक त्यांच्यापासून संरक्षण करण्यासाठी अँटी-फंगल, अँटी-इन्फेक्टीव्ह वापरतात. जर तुम्हाला चिंता दूर करायची असेल तर तुम्ही काही उपाय करू शकता. मुलतानीमध्ये थंडीचा प्रभाव असतो, माती जळते, खाज कमी होते. या सोबतच मुलतानी मातीमध्ये प्रतिजैविक गुणधर्म देखील असतात, जे त्वचेशी संबंधित समस्या जसे की बुरशीजन्य संसर्ग थांबवतात. एलोवेरा जेल त्वचेसाठी सर्वोत्तम आहे. ते त्वचा मऊ करते. तुम्ही रात्री सर्वात आधी कोरफड जेल लावू शकता आणि सकाळी थंड पाण्याने तुमची त्वचा धुवा.आराम वाटेल.

    घामोळ्यांचा त्रास जास्तच होत असेल तर तेथे क्यूब पॅक चा उपयोग करू शकता. त्याच्यासाठी 5-6 बर्फाचे तुकडे कापडात बांधून घामोळ्यांचा जागी फिरवा. जळजळ, खाज सुटणे, लाल पुरळ या सर्व समस्या हळूहळू कमी होतील. कडुलिंबाच्या पानांचा उपयोग देखील घामोळ्यांवर उपचार करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. तुमच्या घराभोवती असलेले कडुलिंबाचे झाड १५-२० पानांनी स्वच्छ करा. एका भांड्यात अर्धा लिटर पाणी घाला कडुलिंबाची पाने त्यात चांगली उकळा आणि नंतर पाणी थंड झाल्यावर ते स्वच्छ करा. थोडी जळजळ होईल, खाज कमी होईल

  • जोडीदाराच्या आरोग्याची काळजी

    जोडीदाराच्या आरोग्याची काळजी

    उतार वयात प्रत्येकाला तंदुरुस्त राहण्यासाठी संतुलित आहार आणि नियमित व्यायाम या दोन्ही गोष्टी खूप महत्त्वाच्या आहेत. मग ते पुरुष असो किंवा स्त्री, प्रत्येकाने रोज किमान अर्धा तास तरी चालले पाहिजे. काहीजण कंटाळा करतात पण तुम्ही घरात, छतावर किंवा पार्कमध्ये फिरू शकता. चालणे हा शरीरासाठी सर्वोत्तम व्यायाम आहे असे म्हणतात. तुम्ही तुमच्या जोडीदाराबरोबर किंवा मित्रमैत्रीणींनबरोबर रोज किमान अर्धा तास गप्पा मारता मारता हा व्यायाम करू शकता. शरीराला स्वच्छ व ताजी हवा ही मिळेल आणि सकाळी चालणे असो वा धावणे, याने शरीरात रक्ताभिसरण चांगले होते. वजन कमी करण्यासाठी चालणे आवश्यक आहे. चालण्याने कॅलरीजही बर्न होतात, त्यामुळे वजन कमी करणे सोपे जाते. तणाव, चिंता यांसारख्या समस्या दूर होतात. मूड बरा होतो, आणि सोबत कोणी असेल तर अति उत्तम. जोडीला कोणी असेल तर चालताना दुखापत होण्याची शक्यता कमी असते. चालण्याने तुम्हाला चांगली झोप येते, निद्रानाशाची समस्या टळते.

    आपण कोणत्याही वयात चालू शकता, परंतु धावणे प्रत्येकासाठी नाही. 35-40 वर्षे, तरुण, किशोरवयीन मुले सहज पळून जाऊ शकतात. हाडे टिकून राहण्याची समस्या अशी आहे की, त्यांच्यासाठी धावणे देखील कठीण आहे. गवतावर अनवाणी चालल्याने उच्च रक्तदाब, साखरेची पातळी नियंत्रित राहिली. गवतावर चालणे डोळ्यांसाठी आरोग्यदायी मानले जाते. सांधेदुखीत आपण धावू शकत नाही, त्यामुळे चालणे देखील फायदेशीर ठरू शकते. तुम्ही नियमित धावत असाल तर त्याचाही फायदा होतो. चालण्याने शरीरात वेदना होत नाहीत. धावण्याने शरीरातील रक्ताभिसरण वाढते. स्नायू मजबूत होतात. हृदयासाठी उत्तम व्यायाम आहे धावणे, वजन कमी करण्यासाठी अधिक फायदेशीर आहे, कारण शरीरातील चरबी आणि कॅलरीज बर्न होतात. वेगवान चालण्याने गुंतलेले स्नायू मजबूत होतात.

  • देशी पेयांचे प्राशन गुणकारी

    देशी पेयांचे प्राशन गुणकारी

    उन्हाळा सुरू झाल्याने कडक उन्हात घराबाहेर पडणेही कठीण झाले आहे. तथापि, ही फक्त सुरुवात आहे. भारतीय हवामानशास्त्र विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, पुढील तीन महिन्यांत म्हणजे एप्रिल ते जून या काळात तीव्र उष्णता असणार आहे. उष्णतेच्या लाटेमुळे अनेक समस्यांना तोंड द्यावे लागते. उष्माघात आणि गंभीर प्रकरणांमध्ये मृत्यू देखील होऊ शकतो. स्वत:ला निरोगी ठेवण्यासाठी उष्णतेच्या लाटेपासून स्वतःचे संरक्षण करणे महत्वाचे आहे. हे टाळण्यासाठी काही खबरदारी घेणे आवश्यक आहे. आहाराची विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे. उन्हाळ्यात काही देशी पेयांचा आहारात समावेश करून आपण उष्णतेपासून बचाव करु शकतो. जीवनसत्व ‘सी’ समृद्ध लिंबू पाणी उन्हाळ्यात खूप उपयोगी आहे. ताजेतवाने राहण्यासाठी आणि उष्णतेपासून वाचण्यासाठी लिंबूपाणी कधीही चांगले. लिंबूपाण्यामुळे ऊन आणि उष्णतेपासून संरक्षण करण्यासोबतच हृदयविकार, मधुमेह, कर्करोग आणि लठ्ठपणा यासारख्या आरोग्य समस्यांपासूनही संरक्षण मिळते. संशोधनानुसार, दररोज लिंबू पाणी प्यायल्याने वजन कमी होण्यास, मानसिक आरोग्य, पचनशक्ती आणि ऊर्जा पातळी राखण्यास मदत होते. उन्हाळा आला की सर्वत्र उसाचा रस उपलब्ध होतो.

    या हंगामात लोक ते मोठ्या उत्साहाने पितात. या देशी पेयाचे अनेक फायदे आहेत. त्यात ग्लुकोज आणि इलेक्ट्रोलाइट्स असतात. ते शरीर थंड ठेवण्यास मदत करतात. आपल्याला दिवसभर ऊर्जा देतात. मधुमेहाच्या रुग्णांसाठीही हे सुरक्षित आहे, कारण त्यात साखरेपेक्षा कमी ग्लायसेमिक इंडेक्स आहे. याशिवाय ते किडनी, पचनसंस्था आणि त्वचा देखील निरोगी बनवते. ताक हे भारतातील अतिशय लोकप्रिय पेय आहे. उन्हाळ्यात हे सर्वोत्तम मानले जाते, कारण ते संपूर्ण हंगामात जलसंपृक्त ठेवते. ताक हे कॅल्शियमने समृद्ध असलेले दुग्धजन्य पेय आहे, जे आपली हाडे मजबूत ठेवते. त्यात पाणी, लॅक्टोज, केसीन आणि लॅक्टिक ॲसिड देखील असते, जे आतड्यातील खराब बॅक्टेरियाच्या वाढीस प्रतिबंध करते.

    बार्ली आणि हरभरा यांसारख्या धान्यांपासून तयार केलेले सत्तू हे विशेषतः उन्हाळ्यात आढळते. याला देशभरात पसंती मिळत असली तरी बिहारमध्ये ती अधिक लोकप्रिय आहे. बार्ली आणि हरभरा यांसारख्या धान्यांपासून ते तयार केले जाते. हे शरीराला थंड ठेवण्यास मदत करते. इतर पेयांपेक्षा अधिक पौष्टिक देखील आहे. नारळाच्या पाण्यानेही उष्णतेवर मात करता येते. हे चवदार असण्यासोबतच आरोग्यासाठीही खूप फायदेशीर आहे. हे एक नैसर्गिक पेय आहे, जे शरीरातील पाण्याची कमतरता दूर करते. एवढेच नाही, तर थकवा दूर करण्यास मदत होते.

  • कैरी आरोग्यासाठी लाभदायक

    कैरी आरोग्यासाठी लाभदायक

    उन्हाळा म्हणजे आंबा खाण्याचा ऋतू आहे. कच्चे आंबे अर्थात कैरी तर सर्वांनाच प्रिय असते. कैरीवर तिखट आणि काळे मीठ लावून खाणे या कल्पनेनेच आजही तोंडाला पाणी सुटते. ही कैरी आरोग्यासाठीही खूप फायदेशीर आहे. म्हणूनच आंब्याला ‘फळांचा राजा’ म्हटले जाते. यामध्ये ‘क’ जीवनसत्व, ‘ए’ जीवनसत्व, फायबर आणि इतर अनेक पोषक घटक मुबलक प्रमाणात आढळतात. हे शारीरिक आरोग्यासाठी खूप महत्वाचे आहे. कैरी खाल्यामुळे पचनशक्ती वाढते. आतडे निरोगी राहण्यास मदत होते, एवढेच नाही, तर उन्हाळ्यात कैरीचे सेवन करणे आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर असते.

    कैरीचे पन्हे, कैरी, पुदिना आणि कोथिंबीरीची चटणी असे अनेक प्रकार बनवून आपण सेवन करू शकता. उन्हाळ्यात शरीरातून जास्त घाम येतो. कमी पाणी प्यायल्याने डिहायड्रेशनची समस्या उद्भवू शकते. अशा परिस्थितीत कच्च्या कैरीपासून बनविलेले कैरीचे पन्हे शरीराला जलसंपृक्त ठेवण्यास मदत करते. कच्च्या आंब्यामध्ये उष्माघात आणि डिहायड्रेशनपासून संरक्षण करणारे गुणधर्म असल्यामुळे ते उन्हाळ्यासाठी अतिशय फायदेशीर पेय मानले जाते.

    हे शरीरातील सोडियमसारख्या इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता दूर करण्यास मदत करते, ज्यामुळे कोलेस्ट्रॉल कमी होण्याबरोबरच ते रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास देखील मदत करते. यामुळे स्ट्रोक आणि हृदयविकाराचा झटका टाळण्यास मदत होते, कैरीचे सेवन केल्याने वजन कमी होते. यामुळे गॅस्ट्रो-इंटेस्टाइनल विकार कमी होण्यास मदत होते. चरबीचे शोषण वाढते, हानिकारक सूक्ष्मजंतू नष्ट होण्यास मदत होते. त्यामुळे कैरीचे सेवन यकृत आणि आतड्यांसंबंधी समस्या कमी करण्यासाठी उपयुक्त आहे.

  • मॅग्नेशियम समृध्द अन्नपदार्थ

    मॅग्नेशियम समृध्द अन्नपदार्थ

    मॅग्नेशियमने समृध्द अन्न आपल्या शरीरासाठी पोषक आहे. मॅग्नेशियमची कमतरता व्यक्तीला लवकर वृद्धत्वाकडे घेऊन जाते. प्रथिने, कॅल्शियम, लोह, मॅग्नेशियम शरीराच्या विकासासाठी, शरीरास शक्ती मिळण्यासाठी आणि हाडे मजबूत करण्यासाठी देखील आवश्यक आहे. त्यामुळे त्यांची कमतरता लवकरात लवकर पूर्ण करणे आपल्या आरोग्यासाठी खूप महत्वाचे आहे. ही कमतरता आपण संपूर्ण धान्य, शेंगा, बिया, काजू आणि हिरव्या पालेभाज्यांसह भरून काढू शकतो.


    पालेभाज्यांमध्ये भरपूर मॅग्नेशियम असते. यापैकी पालक हा मॅग्नेशियमचा चांगला स्रोत आहे. याच्या सेवनाने आपण मॅग्नेशियमच्या कमतरतेवर मात करू शकतो. पालक कोशिंबीरीत वापरुन कच्चा किंवा भाजी म्हणून शिजवून खाऊ शकता. काजू आणि बदाम हे मॅग्नेशियमसाठी चांगले पर्याय आहेत. बदाम रात्रभर भिजवून सकाळी खाणे खूप चांगले आहे. दररोज मूठभर काजू खाल्ल्याने केवळ मॅग्नेशियमच नाही तर कॅल्शियम, प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि फायबरची कमतरता देखील पूर्ण होते.


    तीळ, सूर्यफूल आणि भोपळ्याच्या बिया देखील मॅग्नेशियमचे चांगले स्रोत आहेत. हे कोशिंबीर किंवा कोणत्याही अन्नात मिसळून वापरता येतात. अक्रोड, चेरी आणि टोमॅटो सॅलडमध्ये मुबलक प्रमाणात मॅग्नेशियम असते, त्यामुळे त्याचे सेवन आपल्यासाठी फायदेशीर आहे. ज्वारीच्या पिठात मीठ मिसळून रोट्या बनवितात, त्यात मॅग्नेशियम भरपूर असते. याशिवाय, त्यात ग्लूटेन नसल्यामुळे ते मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी देखील फायदेशीर ठरतात. राजमा हा एक पंजाबी पदार्थ आहे, ज्यामध्ये मॅग्नेशियम भरपूर आहे. राजमा खाऊन मॅग्नेशियमची कमतरता पूर्ण करता येते.

  • उन्हाळ्यात नारळ पाण्याचे फायदे

    उन्हाळ्यात नारळ पाण्याचे फायदे

    उन्हाळ्यात त्वचेची काळजी घेणे खूप गरजेचे असते. अशा परिस्थितीत, बहुतेक लोकांना पिंपल्ससारख्या समस्या उद्भवू लागतात. हे टाळण्यासाठी तुम्ही तुमच्या आहारात नारळ पाण्याचा समावेश करू शकता. असे केल्याने उन्हाळ्यात तुमची त्वचा आणि शरीर दोघांनाही अनेक फायदे होतील. चला नारळ पाणी पिण्याचे फायदे जाणून घेऊया.

    उन्हाळ्यात नारळ पाणी शरीर आणि मनाला थंडावा देते, ते एक थंड पेय आहे. याचे फक्त एकच नाही तर अनेक फायदे आहेत, जसे नारळाच्या पाण्यात इलेक्ट्रोलाइट्स आणि पाणी भरपूर असते, जे शरीराला हायड्रेट ठेवण्यास मदत करते आणि चेहऱ्यावरील पिंपल्स आणि डाग देखील दूर करते. त्यात अँटीऑक्सिडंट असतात, जे त्वचेला मुक्त रॅडिकल्समुळे होणाऱ्या नुकसानापासून आराम देतात.

    नारळाच्या पाण्यामुळे त्वचा शांत राहते आणि ती मऊ होण्यास मदत होते. चेहरा उजळण्यासाठी नारळपाणी देखील उत्तम पर्याय आहे. जर तुम्हाला लठ्ठपणाचा त्रास असेल तर तुम्ही नारळ पाण्याचे सेवन करू शकता. हे वजन कमी करण्यास मदत करते आणि पचनसंस्था देखील मजबूत करते, ॲसिडिटी, बद्धकोष्ठता सारख्या समस्यांपासून आराम देते. नारळाच्या पाण्याने तुम्ही तुमच्या चेहऱ्यावर झटपट चमक आणू शकता. यामुळे तुमचा चेहरा चमकदार आणि मुलायम होईल.

  • डोळ्यांची काळजी

    डोळ्यांची काळजी

    बहुतेक महिलांना डोळ्यांवर काजल लावायला आवडते, परंतु काजल लावताना किंवा नंतर काजल पसरते. ही पसरलेली काजल काढणे थोडे अवघड आहे, त्यामुळे मुलींना काळजी वाटते. जर तुम्हालाही काजल पसरल्याने त्रास होत असेल तर ही बातमी तुमच्यासाठी आहे. आज आम्ही तुम्हाला अशाच काही टिप्स सांगणार आहोत, ज्याचे पालन करून तुम्ही चेहऱ्यावरील काजल सहज स्वच्छ करू शकता. चला त्या टिप्सबद्दल जाणून घेऊया.


    काजल स्वच्छ करण्यासाठी तुम्ही एलोवेरा जेल वापरू शकता. ते त्वचेला शांत करते आणि हायड्रेट होण्यास मदत करते. याशिवाय खोबरेल तेल काजल काढण्यास खूप मदत करते. तुम्ही कापसाचा गोळा आणि तेलाच्या साहाय्याने तुमच्या डोळ्याभोवती काजल स्वच्छ करू शकता. कोल्ड क्रीम हे मॉइश्चरायझिंग क्लीन्सर आहे, जे काजल काढून टाकण्यास खूप मदत करते. बेबी ऑइलच्या मदतीने तुम्ही काजलही सहज काढू शकता. यासाठी तुम्हाला एक कापसाचा गोळा बेबी ऑइलमध्ये बुडवावा लागेल, त्यानंतर तुम्ही काजल हलक्या हाताने डोळ्याभोवती पसरवून काढू शकता. मेकअप रिमूव्हर देखील काजल सहज काढण्यास मदत करते.