दिल्लीतील हवेची गुणवत्ता पुन्हा एकदा गंभीर पातळीवर पोहोचली आहे. केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या आकडेवारीनुसार, राजधानीतील हवा गुणवत्ता निर्देशांक सध्या तीनशे पन्नास ते चारशे दरम्यान आहे आणि ही खूप खराब श्रेणीत मोडते. आनंद विहार, द्वारका, आयटीओ, रोहिणी आणि ओखला भागात प्रदूषणाची तीव्र नोंद झाली असून सकाळच्या वेळेस धुक्याचा आणि धुरकटपणाचा अनुभव जाणवतो.
दिल्लीतील प्रदूषणाचे प्रमुख कारण म्हणजे पंजाब, हरियाणा आणि उत्तर प्रदेशमधून वाहून येणारा परालीचा धूर. याशिवाय वाढलेली वाहनांची संख्या, ट्रॅफिक जाम, बांधकाम प्रकल्पांमधून निर्माण होणारी धूळ आणि हिवाळ्याच्या प्रारंभीचा कमी तापमान यामुळे प्रदूषक हवेत अडकून राहतात. हिवाळ्याच्या या काळात स्थिर वारेही प्रदूषण अधिक राहण्यास कारणीभूत ठरतात.
प्रशासनाने प्रदूषण कमी करण्यासाठी उपाययोजना सुरू केल्या आहेत. रस्त्यांवर पाण्याचे फवारे सुरू केले असून धुर कपाट गोळ्या फवारण्याची यंत्रणा आणि यंत्रद्वारे रस्त्यांची स्वच्छता केली जात आहे. बांधकाम स्थळांवर धूळरोधक जाळी लावणे बंधनकारक केले असून, ‘ग्रेडेड रिस्पॉन्स ॲक्शन प्लॅन’ अंतर्गत काही भागात डिझेल वाहनांवर निर्बंधही लावण्यात आले आहेत.
नागरिकांनाही प्रशासनाने खबरदारी घेण्याचा सल्ला दिला आहे. सकाळी लवकर आणि रात्री उशिरा बाहेर पडणे टाळावे, ए न- पंच्याण्णव मास्क किंवा त्याहून उच्च दर्जाचे मास्क वापरावे. घरात हवा शुद्धीकरण यंत्र वापरणे, लहान मुले, वृद्ध व्यक्ती आणि दम्याचे रुग्ण यांनी विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.
हवामान तज्ज्ञांचे मत आहे की पुढील काही दिवसांपर्यंत प्रदूषणाची पातळी सुधारण्याची शक्यता कमी आहे. वाऱ्याचा वेग कमी आणि तापमान घटल्यामुळे प्रदूषक हवेत अडकून राहतील. नोव्हेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात पराली जाळण्याचे प्रमाण वाढल्यास परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची शक्यता आहे. प्रशासन आणि नागरिकांनी एकत्रित प्रयत्न केल्यासच दिल्लीतील हवा स्वच्छ होण्यास मदत होईल.
