भारत आणि अमेरिका या दोन आर्थिक महासत्ता देशांमध्ये गेल्या काही महिन्यांपासून सुरू असलेल्या व्यापार चर्चेला आता गती मिळाली आहे. दोन्ही देशांमधील दीर्घकाळापासून प्रलंबित असलेला व्यापार करार आता अंतिम टप्प्यात पोहोचल्याचे संकेत मिळाले आहेत. अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या संदर्भात बोलताना, “भारत आणि अमेरिका अत्यंत जवळ आले आहेत, आणि दोन्ही देशांसाठी हा करार ऐतिहासिक ठरेल,” असे स्पष्टपणे सांगितले.
या कराराअंतर्गत भारतातून अमेरिकेकडे जाणाऱ्या निर्यातीवरील आयात शुल्कात मोठी कपात करण्याचा प्रस्ताव आहे. सध्या काही उत्पादनांवरील टॅरिफ म्हणजेच शुल्क जवळपास पन्नास टक्क्यांपर्यंत आहे; मात्र आता हे दर फक्त पंधरा टक्क्यांवर आणण्याचा विचार सुरू आहे. यामुळे औषधनिर्मिती, वस्त्रोद्योग, आयटी सेवा, तसेच इलेक्ट्रॉनिक उत्पादन क्षेत्राला मोठा फायदा होण्याची शक्यता आहे. भारतीय उत्पादनांना अमेरिकन बाजारपेठेत अधिक स्पर्धात्मक स्थान मिळेल, असे उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञांचे मत आहे.
तथापि, या चर्चेमध्ये काही संवेदनशील मुद्द्यांवर अजूनही दोन्ही देशांमध्ये मतभेद कायम आहेत. अमेरिकेने भारताला रशियाकडून आयात होणाऱ्या कच्च्या तेलाचे प्रमाण कमी करण्याची विनंती केली आहे. दुसरीकडे, भारत आपल्या शेतकरी, दुग्ध व्यवसाय आणि लघुउद्योगांना संरक्षण देण्यासाठी कटिबद्ध आहे. या विषयांवर दोन्ही बाजूंनी अजून विचारमंथन सुरू असून लवकरच निर्णय होईल अशी अपेक्षा आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, हा करार झाला तर भारत-अमेरिका आर्थिक संबंधांमध्ये नवा अध्याय सुरू होईल. भारतासाठी हा करार निर्यात वाढवण्याचा आणि रोजगारनिर्मितीचा मोठा मार्ग खुला करेल. विशेषतः उत्पादन व तंत्रज्ञान क्षेत्राला चालना मिळून भारतीय अर्थव्यवस्थेला दीर्घकालीन स्थैर्य मिळेल.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे कौतुक करत, “मोदी हे व्यवसायाच्या दृष्टीने कुशल आणि ठाम नेता आहेत. त्यांच्या नेतृत्वाखाली भारताने जगात आपले स्थान मजबूत केले आहे,” असे सांगितले. या करारामुळे भारत-अमेरिका संबंध अधिक दृढ होण्याबरोबरच जागतिक व्यापारात भारताची भूमिका अधिक प्रभावी होईल, असा विश्वास दोन्ही देशांनी व्यक्त केला आहे.
