आयआयटी मद्रासच्या संशोधकांनी ‘उभ्या दिशेने उड्डाण आणि अवतरण’ या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून विमान आणि मानवरहित हवाई ड्रोनची यशस्वी चाचणी पूर्ण केली आहे. या चाचणीत संकरित रॉकेट प्रेरकाचा वापर करण्यात आला असून, मोठ्या धावपट्टीशिवाय विमानाचे उड्डाण आणि अवतरण शक्य होणार आहे. हा प्रयोग भारतीय विमानचालन आणि संरक्षण क्षेत्रासाठी एक क्रांतिकारी टप्पा ठरणार आहे.
या चाचणीत ‘प्रत्यक्ष-वेळ संकरित रॉकेट प्रेरक’ वापरण्यात आला, जो पारंपरिक इंजिनांच्या तुलनेत अधिक सुरक्षित, कमी गुंतागुंतीचा आणि वेग नियंत्रणासाठी सोपा आहे. संशोधकांच्या म्हणण्यानुसार, या तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने अत्यल्प जागेत विशेषतः पर्वतीय, डोंगराळ आणि दुर्गम भागात विमान किंवा मानवरहित हवाई वाहनांचे उड्डाण व अवतरण सहज शक्य होईल.
‘उभ्या दिशेने उड्डाण आणि अवतरण’ या तंत्रज्ञानामुळे मोठ्या धावपट्ट्यांची गरज पूर्णतः संपुष्टात येईल. सध्या अशा भागांमध्ये हेलिकॉप्टरचा वापर केला जातो, परंतु स्थिर पंख असलेल्या विमानांची कार्यक्षमता, गती आणि स्थैर्य अधिक असल्यामुळे हे तंत्रज्ञान हवाई वाहतुकीच्या भविष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.
या तंत्रज्ञानाचा वापर नागरी तसेच लष्करी क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर होऊ शकतो. सीमाभाग, दुर्गम डोंगराळ प्रदेश आणि नैसर्गिक आपत्तीग्रस्त भागांमध्ये हे तंत्रज्ञान हवाई मदत, बचावकार्य आणि वाहतूक व्यवस्थेसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरेल. विशेषतः संरक्षण क्षेत्रात या नव्या संशोधनामुळे भारताच्या आत्मनिर्भरतेकडे एक महत्त्वाचे पाऊल टाकले गेले आहे.
‘उभ्या दिशेने उड्डाण आणि अवतरण’ तंत्रज्ञानासोबत संकरित रॉकेट प्रेरकाच्या एकत्रित वापरामुळे भारताचे जागतिक एअरोस्पेस क्षेत्रातील स्थान अधिक बळकट होईल. या संशोधनामुळे भविष्यात मोठ्या विमानतळांची आवश्यकता कमी होईल आणि हवाई सेवा अधिक सर्वसमावेशक, लोकाभिमुख तसेच खर्चिकदृष्ट्या परवडणारी बनेल. यामुळे भारताचे वैज्ञानिक सामर्थ्य आणि नवप्रवर्तनशक्ती आंतरराष्ट्रीय पातळीवर अधिक ठळकपणे अधोरेखित होणार आहे.
