उत्तराखंडमधील मुनस्यारी हे हिमालयातील शांत व समृद्ध पर्वतीय गाव पर्यटनप्रवाशांसाठी नव्या आकर्षणासह उभे आहे. या भागातील नैसर्गिक सौंदर्य, बर्फाच्छादित रांगा आणि पवित्र नद्यांचा प्रवाह ट्रेकिंग प्रेमींना “मिनी काश्मीर”ची अनुभूती देत आहेत. स्थानिकांच्या म्हणण्यानुसार, सुमारे दोन हजार ते तीन हजार मीटर उंचीवरील हे ठिकाण अद्वितीय दृश्यांसह आहे, जिथे निसर्गाने कमालीचा कटाक्ष केला आहे.
या भागातील ट्रेक मार्ग अत्यंत रोमहर्षक आहेत. उदाहरणार्थ, मुनस्यारीपासून सुरू होणारा मुक्कामाचा क्रम पांडवांच्या महाभारतकाळीन प्रवासाशी तुलना केली जाते. ट्रेक करणारे पर्यटक हिमालयाच्या शांत प्रांगणात जंगल, धबधबे आणि धडधडणाऱ्या गोरीगंगा नदीचे दर्शन घेताना पुढे जातात. या प्रवासादरम्यान त्यांना अनेक दुर्मिळ पक्षी आणि वन्यजीवांचे दर्शनही मिळू शकते.
पर्यटन आणि स्थानिक विकाससंस्था यांनी गिर्यारोहणसाठी योग्य सुविधा पुरवण्यास सुरुवात केली आहे. काही वर्षांपूर्वी या भागातील वेगवेगळ्या धार्मिक व ऐतिहासिक स्थळांशी मुहूर्ताने जोडलेले ट्रेक मार्ग आता सुरक्षित पायवाटे, विश्रांतीगृहे व मार्गदर्शक सेवांसह उपलब्ध झाले आहेत. त्यामुळे साहसी प्रवास शोधणाऱ्या युवक-युवतींसह कुटुंबीयांना देखील हे ठिकाण आकर्षक पर्याय बनले आहे.
तरीही या क्षेत्रात काही आव्हानेही दिसून येतात. हळुहळू वाढलेले वाहतूक व इतर सुविधा, नैसर्गिक अधिवासांवरील दबाव व वातावरणातील बदल गिर्यारोहणाच्या अनुभवावर परिणाम करू शकतात. त्यामुळे स्थानिक प्रशासन व नागरिकांनी संयम व संवेदनशीलतेने पुढे जाण्याची गरज आहे, असे तज्ञांचे मत आहे. या भागात विकास करताना निसर्गसंवर्धन व पर्यटनाचे संतुलन साधणे आवश्यक आहे.
एकूणच, मुनस्यारीमध्ये ट्रेकिंगचा नवा प्रवाह सुरू झाला असून हिमालयाच्या कुशीत निसर्गप्रेमी व साहसप्रेमी दोघांसाठीही ही अनुभूती अविस्मरणीय ठरू शकते. भविष्यात या भागाचा अधिकारी दर्जा वाढेल आणि तो देश‐विदेशातील पर्यटन नकाशावर अधिक तीव्रतेने उभा राहील, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जाते.
