चीनने आपल्या नौदल सामर्थ्यात आणखी एक भर घातली आहे. देशाचे तिसरे आणि सर्वात प्रगत विमानवाहक मोठे जहाज ‘फुजियान’ आता अधिकृतपणे नौदलाच्या ताफ्यात सामील झाले आहे. बीजिंगमध्ये आयोजित विशेष समारंभात राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या उपस्थितीत या जहाजाचा ताबा नौदलाकडे अधिकृतपणे सोपवण्यात आला. या घटनेमुळे चीनने केवळ आपल्या समुद्री सुरक्षेत नव्हे, तर जागतिक स्तरावरील लष्करी स्थानातही मोठी झेप घेतली आहे.
‘फुजियान’ हे चीनमध्ये पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञानाने तयार झालेले पहिले विमानवाहू मोठे जहाज आहे. सुमारे अठ्ठ्याण्णव हजार टन वजनाचे हे जहाज जवळपास तीनशे मीटर लांबीचे असून, त्याची रचना अमेरिकेच्या ‘फोर्ड’ वर्गातील जहाजांच्या तोडीस तोड करण्यात आली आहे. या जहाजामध्ये विद्युत चुंबकीय विमान प्रक्षेपक प्रणाली वापरली गेली असून, ती जुन्या स्टीम प्रक्षेपकांपेक्षा अधिक शक्तिशाली आणि अचूक आहे. यामुळे लढाऊ विमाने अधिक वेगाने आणि कार्यक्षमतेने उड्डाण घेऊ शकतात.
या नव्या जहाजामुळे चीनकडे आता तीन विमानवाहक मोठी जहाजे आहेत – ल्याओनिंग, शानदोंग आणि फुजियान. यातील ल्याओनिंग हे रशियाकडून मिळालेले जुने जहाज असून, शानदोंग हे त्याचे स्थानिक आवृत्ती आहे. मात्र, फुजियान हे संपूर्णपणे चीनच्या तंत्रज्ञांनी तयार केलेले असल्याने, ते देशाच्या स्वावलंबी संरक्षण क्षमतेचे प्रतीक मानले जात आहे. संरक्षण तज्ञांच्या मतानुसार, हे जहाज आशिया-प्रशांत क्षेत्रातील नौदल संतुलन बदलू शकते आणि चीनच्या जागतिक महत्वाकांक्षा पुढे नेणारे ठरू शकते.
‘फुजियान’मध्ये एकूण तीन हजारांहून अधिक नौसैनिक आणि सुमारे चाळीस ते पन्नास लढाऊ विमाने सामावण्याची क्षमता आहे. जहाजावर अत्याधुनिक रडार प्रणाली, क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणा, आणि इलेक्ट्रॉनिक युद्ध नियंत्रण तंत्रज्ञान बसवलेले आहे. याशिवाय जहाजाची ऊर्जा कार्यक्षमता, वेग आणि लढाऊ परिस्थितीत टिकाव हे घटकही पूर्वीच्या दोन जहाजांपेक्षा अधिक सक्षम आहेत. या जहाजाच्या निर्मितीसाठी चीनने स्वतः विकसित केलेले धातू, सेन्सर आणि नियंत्रण प्रणाली वापरल्या आहेत.
‘फुजियान’च्या समावेशामुळे चीनचे नौदल आता अधिक दूरवर कार्य करू शकेल. विशेषतः दक्षिण चीन समुद्र आणि तैवान परिसरात या जहाजामुळे चीनला सामरिक वाढ मिळेल. तज्ज्ञांच्या मते, हे जहाज केवळ संरक्षणापुरते मर्यादित न राहता चीनच्या परराष्ट्र धोरणातील प्रभाव वाढवण्यासाठीही वापरले जाईल. जगातील प्रमुख शक्ती विशेषतः अमेरिका आणि जपान आता चीनच्या या नव्या सामर्थ्यवृद्धीकडे लक्ष ठेवून आहेत.
‘फुजियान’च्या सेवेत प्रवेशाने चीनने स्पष्ट संदेश दिला आहे की, ते जागतिक समुद्री क्षेत्रात स्वतःला एक प्रमुख लष्करी शक्ती म्हणून उभे करत आहे. हा प्रकल्प केवळ तांत्रिक कौशल्याचा नाही, तर चीनच्या दीर्घकालीन रणनीतीचा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
