उत्तर भारतामध्ये थंडीचा कडाका वाढला असून, देशाची राजधानी दिल्ली सध्या दाट धुक्याच्या विळख्यात सापडली आहे. याचा सर्वात भीषण फटका दिल्लीतील इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळाला बसला असून, शनिवारी पहाटेपासूनच विमान वाहतुकीचे वेळापत्रक पूर्णपणे कोलमडले आहे. धुक्यामुळे धावपट्टीवरील दृश्यता अत्यंत कमी झाल्याने सुरक्षेच्या कारणास्तव प्रशासनाने तब्बल एकशे अठ्ठावन्न उड्डाणे रद्द केली आहेत. यामध्ये देशांतर्गत शहरांकडे जाणारी आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उड्डाण करणारी अशा दोन्ही प्रकारच्या विमानांचा समावेश आहे. अचानक मोठ्या संख्येने विमाने रद्द झाल्यामुळे विमानतळावर प्रवाशांची गर्दी झाली असून, माहिती केंद्रांवर नागरिकांच्या लांबच लांब रांगा पाहायला मिळत आहेत. लहान मुले, वृद्ध आणि रुग्ण प्रवाशांना कडाक्याच्या थंडीत तासनतास ताटकळत राहावे लागत असल्याने संताप व्यक्त केला जात आहे.
विमानतळ प्राधिकरणाने दिलेल्या माहितीनुसार, धुक्याची तीव्रता इतकी जास्त होती की, धावपट्टीवरील दिवे देखील वैमानिकांना दिसणे कठीण झाले होते. यामुळे केवळ विमानांची उड्डाणेच थांबवण्यात आली नाहीत, तर दिल्लीकडे येणाऱ्या अनेक विमानांचे मार्ग बदलून ती जवळच्या जयपूर, लखनौ किंवा अहमदाबाद विमानतळांकडे वळवण्यात आली आहेत. अनेक विमान कंपन्यांनी आपल्या प्रवाशांना भ्रमणध्वनीवरील संदेश आणि सामाजिक माध्यमांद्वारे संपर्क साधून त्यांच्या उड्डाणाची सद्यस्थिती तपासून पाहण्याचे आवाहन केले आहे. कंपन्यांनी प्रवाशांना स्पष्ट केले आहे की, प्रवाशांची सुरक्षा हीच सर्वोच्च प्राथमिकता असून, अशा प्रतिकूल हवामानात विमानाचे उड्डाण करणे तांत्रिकदृष्ट्या अत्यंत जोखमीचे असते. प्रवाशांना या अनपेक्षित बदलामुळे झालेल्या त्रासाबद्दल कंपन्यांनी दिलगिरी व्यक्त केली असली, तरी विमानतळावरील पायाभूत सुविधांच्या अभावामुळे प्रवाशांमध्ये मोठी नाराजी दिसून येत आहे.
धुक्याचा हा विळखा केवळ आकाशापुरता मर्यादित नसून, त्याचा मोठा परिणाम दिल्ली आणि आसपासच्या राष्ट्रीय महामार्गांवरील रस्ते वाहतुकीवरही झाला आहे. प्रमुख रस्त्यांवर दृश्यता अत्यंत मर्यादित झाल्याने वाहनांची गती ताशी दहा ते वीस किलोमीटरपर्यंत मंदावली आहे. दाट धुक्यामुळे वाहनचालकांना समोरचा रस्ता स्पष्ट दिसत नसल्याने अनेक ठिकाणी लहान-मोठे अपघात घडल्याचे समोर येत आहे. यामुळे कार्यालयात जाणारे नोकरदार आणि अत्यावश्यक सेवेतील नागरिकांना त्यांच्या नियोजित स्थळी पोहोचण्यासाठी नेहमीपेक्षा तीन ते चार तास अधिक वेळ लागत आहे. वाहतूक पोलिसांनी वाहनचालकांना धुक्यात विशेष खबरदारी घेण्याचे, वाहनांचे इंडिकेटर्स सुरू ठेवण्याचे आणि सुरक्षित अंतर राखून वाहन चालवण्याचे कडक निर्देश दिले आहेत. सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेवरही याचा मोठा ताण आला असून शहरातील जनजीवन विस्कळीत झाले आहे.
भारतीय हवामान विभागाने वर्तवलेल्या अंदाजानुसार, दिल्ली आणि संपूर्ण उत्तर भारतात पुढील दोन ते चार दिवस धुक्याची हीच परिस्थिती कायम राहण्याची शक्यता आहे. हिमालयाकडून येणाऱ्या अतिथंड वाऱ्यांमुळे हवेतील आर्द्रता वाढली असून, त्यामुळे धुक्याची चादर अधिक गडद झाली आहे. विशेषतः पहाटे आणि रात्रीच्या वेळी धुक्याचा प्रभाव अधिक तीव्र असेल, ज्यामुळे विमान आणि रेल्वे वाहतूक सातत्याने प्रभावित होऊ शकते. केवळ विमानेच नव्हे, तर उत्तर भारताकडे येणाऱ्या किमान साठ रेल्वे गाड्या देखील दोन ते दहा तास उशिराने धावत आहेत. हवामान खात्याने नागरिकांना विनाकारण प्रवास टाळण्याचे आणि प्रवासाचे नियोजन करण्यापूर्वी हवामानाचा अद्ययावत अंदाज घेण्याचे आवाहन केले आहे. या नैसर्गिक संकटामुळे संपूर्ण दळणवळण यंत्रणा ठप्प झाली असून प्रशासकीय यंत्रणेसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.
विमानतळावर निर्माण झालेली प्रवाशांची मोठी गर्दी आणि गोंधळ हाताळण्यासाठी विमानतळ प्रशासन, सुरक्षा दल आणि विमान कंपन्यांचे प्रतिनिधी शर्थीचे प्रयत्न करत आहेत. ज्या प्रवाशांची उड्डाणे रद्द झाली आहेत, त्यांना तिकिटाचा पूर्ण परतावा मिळवून देण्यासाठी किंवा पुढील उपलब्ध विमानांचे आरक्षण करण्यासाठी विशेष सोय करण्यात आली आहे. तरीही, धुक्याचे प्रमाण जर असेच कायम राहिले, तर रद्द होणाऱ्या उड्डाणांची संख्या आणखी वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. विमानतळ प्राधिकरणाने प्रवाशांना विनंती केली आहे की, त्यांनी घरून निघण्यापूर्वी संबंधित विमान कंपनीच्या संकेतस्थळावर जाऊन किंवा अधिकृत संपर्क क्रमांकावर दूरध्वनी करूनच विमानतळाकडे येण्याचे नियोजन करावे. राजधानीतील हे धुक्याचे सावट किमान आठवडाभर तरी नागरिकांच्या प्रवासावर परिणाम करणार असे चिन्ह दिसत आहे.
