इराणमध्ये सध्या उद्भवलेल्या तीव्र निदर्शने आणि राजकीय अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर, भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने तेथील भारतीय नागरिकांसाठी आणि पर्यटकांसाठी एक विशेष मार्गदर्शक नियमावली प्रसिद्ध केली आहे. इराणमधील अनपेक्षित संकटामुळे भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षिततेला कोणताही धोका निर्माण होऊ नये, हा यामागील मुख्य उद्देश आहे. मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की, हा प्रवास सल्ला पुढील सूचना येईपर्यंत कायम राहील. त्यामुळे भारतीय नागरिकांनी इराणमधील अनावश्यक प्रवास पूर्णपणे टाळावा आणि जे नागरिक सध्या तेथे आहेत, त्यांनी कमालीची खबरदारी बाळगावी, असे निर्देश देण्यात आले आहेत.
इराणमध्ये सद्यस्थितीत जीवनावश्यक वस्तूंचे गगनाला भिडलेले भाव, चलनाचे झालेले प्रचंड अवमूल्यन आणि इतर आर्थिक संकटामुळे सामान्य जनतेमध्ये असंतोष पसरला आहे. या आर्थिक विवंचनेतून सुरू झालेली आंदोलने आता देशभरातील विविध शहरांमध्ये पसरली असून, अनेक ठिकाणी दंगल आणि हिंसक संघर्षाचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. विविध अहवालांनुसार, या हिंसक चकमकींमध्ये आतापर्यंत किमान पंधरा लोकांचा बळी गेला असून प्रशासनाने शेकडो आंदोलकांना अटक केली आहे. ही तणावपूर्ण स्थिती लक्षात घेता, भारत सरकारने आपल्या नागरिकांना निदर्शने होणारी ठिकाणे आणि गर्दीच्या क्षेत्रांपासून दूर राहण्याचा कडक सल्ला दिला आहे.
परराष्ट्र मंत्रालयाच्या सूचनेनुसार, इराणमध्ये वास्तव्यास असलेल्या भारतीयांनी स्वतःच्या सुरक्षेसाठी सतर्क राहणे अत्यंत आवश्यक आहे. बदलत्या परिस्थितीचा अंदाज घेण्यासाठी स्थानिक वृत्तवाहिन्या आणि भारतीय दूतावासाकडून मिळणारी अधिकृत माहिती सतत पडताळत राहणे गरजेचे आहे. जे भारतीय नागरिक तिथे शिक्षण, नोकरी किंवा व्यापारासाठी दीर्घकालीन वास्तव्यास आहेत, त्यांनी तातडीने आपल्या राहत्या घराच्या पत्त्याची आणि संपर्क क्रमांकाची नोंद भारतीय दूतावासात करून घ्यावी. यामुळे कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत दूतावासाला त्यांच्याशी त्वरित संपर्क साधणे आणि आवश्यक ती मदत पोहोचवणे सुलभ होणार आहे.
इराणमध्ये साधारणपणे चार ते पाच हजार भारतीय नागरिक विविध कारणांसाठी वास्तव्यास आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने उच्च शिक्षणासाठी गेलेले विद्यार्थी, व्यापारी आणि तांत्रिक क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश आहे. याव्यतिरिक्त, दरवर्षी मोठ्या संख्येने भारतीय पर्यटक धार्मिक पर्यटनासाठी इराणला भेट देत असतात. सद्यस्थितीतील धोका लक्षात घेता, ज्या पर्यटकांनी नजीकच्या काळात इराण प्रवासाचे नियोजन केले होते, त्यांना आपली यात्रा तूर्तास पुढे ढकलण्याची विनंती करण्यात आली आहे. भारतीय दूतावास आणि परराष्ट्र सेवा विभाग या सर्व घडामोडींवर चोवीस तास बारीक लक्ष ठेवून असून परिस्थितीनुसार नवीन सूचना वेळोवेळी जाहीर केल्या जातील.
इराणमधील ही अंतर्गत अशांतता केवळ त्या देशापुरती मर्यादित नसून, त्याचे परिणाम जागतिक तेल बाजारावर आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर होण्याची दाट शक्यता आहे. भारत आणि इराण यांच्यात महत्त्वाचे व्यापारी संबंध असल्याने तेथील शांतता भारताच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची आहे. संकट काळात भारतीय नागरिकांनी स्थानिक प्रशासनाला सहकार्य करावे आणि आपत्कालीन नियमांचे काटेकोर पालन करावे, असे आवाहनही करण्यात आले आहे. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून भारत सरकार आपल्या नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी सर्व आवश्यक उपाययोजना करत असून, गरज पडल्यास पुढील पावले उचलली जातील, असे मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे.
