देशाच्या लोकशाहीचे सर्वोच्च मंदिर असलेल्या संसदेच्या आवारात आणि प्रत्यक्ष लोकसभेच्या सभागृहामध्ये सिगारेट तसेच विद्युत सिगारेट ओढल्याचे धक्कादायक आरोप समोर आले आहेत. या प्रकरणाची अत्यंत गंभीर दखल घेत लोकसभाध्यक्ष ओम बिर्ला यांनी सोमवारी कठोर शब्दांत आपली भूमिका मांडली. अशा प्रकारचे अशोभनीय आचरण सभागृहाच्या परंपरेला काळीमा फासणारे असून, शिस्तभंग करणाऱ्या कोणत्याही सदस्याची गय केली जाणार नाही, असा स्पष्ट इशारा त्यांनी दिला आहे. संसदेची प्रतिष्ठा जपण्याची जबाबदारी ही प्रत्येक लोकप्रतिनिधीची असून, नियमांचे उल्लंघन झाल्यास कायद्यानुसार योग्य ती कारवाई करण्याचा अधिकार आपल्याकडे असल्याचे त्यांनी ठणकावून सांगितले.
सध्या सुरू असलेल्या संसदेच्या हिवाळी अधिवेशनादरम्यान या वादाची ठिणगी पडली. भारतीय जनता पक्षाचे खासदार अनुराग ठाकूर यांनी तृणमूल काँग्रेसचे खासदार कीर्ती आझाद यांच्यावर सभागृहाच्या आत विद्युत सिगारेट ओढल्याचा जाहीर आरोप केला. ही घटना ताजी असतानाच, संसदेच्या बाहेरील परिसरात तृणमूल काँग्रेसचे ज्येष्ठ खासदार सौगात राय यांनी धुम्रपान केल्याचे वृत्त समोर आले. या गंभीर आरोपांमुळे सत्ताधारी आणि विरोधी बाकांवरील खासदारांमध्ये संसदेच्या पायऱ्यांवरच जोरदार वादावादी झाली. या दोन्ही घटनांबाबत पुराव्यांसह तक्रारी लोकसभाध्यक्षांच्या दालनात दाखल करण्यात आल्या असून, संपूर्ण देशाचे लक्ष आता या कारवाईकडे लागले आहे.
लोकसभाध्यक्ष ओम बिर्ला यांनी या प्रकरणाबाबत आयोजित विशेष वार्ताहर परिषदेत माहिती दिली की, सदर प्रकरणाची उच्चस्तरीय चौकशी करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. ही चौकशी प्रक्रिया अत्यंत पारदर्शक पद्धतीने पार पडणार असून, त्याचा प्राथमिक अहवाल लवकरात लवकर सादर करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. एकदा का चौकशी पूर्ण झाली की, हे संपूर्ण प्रकरण संसदीय नियम भंग समितीसमोर मांडले जाईल. या समितीमध्ये नियमावलीच्या कोणत्या कलमांचे उल्लंघन झाले आहे, यावर सविस्तर चर्चा होईल आणि त्यानंतरच दोषींना संसदेच्या नियमांनुसार कठोर शिक्षा सुनावण्याबाबतचा अंतिम निर्णय घेतला जाईल.
सभागृहाच्या मर्यादांबद्दल बोलताना बिर्ला यांनी नमूद केले की, खासदारांचे असे अनैतिक वर्तन लोकशाहीच्या मूल्यांना हरताळ फासणारे आहे. लोकसभेतील सदस्य हे केवळ राजकारणी नसून ते कोट्यवधी जनतेचे प्रतिनिधित्व करणारे लोकसेवक आहेत. त्यांच्याकडून वर्षातील तीनशे पासष्ट दिवस आणि दिवसाचे चोवीस तास आदर्श आचरणाची अपेक्षा केली जाते. जर लोकप्रतिनिधीच सभागृहाच्या नियमांचे उल्लंघन करू लागले, तर सर्वसामान्य जनतेमध्ये चुकीचा संदेश जाईल. त्यामुळे सभागृहाची गरिमा आणि सन्मान टिकवून ठेवण्यासाठी प्रत्येक सदस्याने आत्मपरीक्षण करणे गरजेचे असल्याचे मत त्यांनी व्यक्त केले.
आपल्या भाषणाचा समारोप करताना बिर्ला यांनी असा दम दिला की, भविष्यात संसदेतील शिस्त टिकवण्यासाठी ते कोणत्याही प्रकारचा मवाळपणा दाखवणार नाहीत. संसदेच्या नियमावलीनुसार ज्या काही कठोर तरतुदी असतील, त्या सर्व या प्रकरणात वापरल्या जातील. या कारवाईमुळे भविष्यात कोणताही लोकप्रतिनिधी सभागृहाच्या आवारात असे कृत्य करण्याचे धाडस करणार नाही, असा एक पायंडा घालून देण्याचा लोकसभाध्यक्षांचा मानस आहे. या प्रकरणातील चौकशी समितीच्या निर्णयावर आता सर्वांच्या नजरा खिळल्या असून, संसदेच्या शिस्तीबाबत हा एक महत्वाचा निर्णय ठरू शकतो.
