जागतिक व्यापारात अमेरिकेने अलीकडेच उच्च आयात शुल्क धोरण अवलंबल्यानंतर भारतीय निर्यातदारांनी आपला मोर्चा आता युरोपकडे वळवला आहे. वाणिज्य मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, सत्तावीस देशांच्या युरोपियन युनियनमध्ये स्पेन, जर्मनी, बेल्जियम आणि पोलंड हे देश भारतीय वस्तूंसाठी प्रमुख आणि स्थिर निर्यात गंतव्यस्थान म्हणून उदयास येत आहेत. विशेषतः स्पेनमध्ये भारतीय निर्यातीने विक्रमी झेप घेतली आहे.
वाणिज्य मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, युरोपमधील इतर देशांच्या तुलनेत स्पेन ही भारतीय उत्पादनांसाठी सर्वात वेगाने वाढणारी बाजारपेठ ठरली आहे. चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या आठ महिन्यांत स्पेनला झालेली निर्यात मागील वर्षाच्या तीन अब्ज डॉलर्सवरून थेट चार पूर्णांक सात अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली आहे. ही वाढ सुमारे छप्पन पूर्णांक पाच टक्के इतकी असून, भारताच्या एकूण निर्यातीत स्पेनचा वाटा आता दोन पूर्णांक चार टक्क्यांवर पोहोचला आहे. युरोपमधील कोणत्याही देशाच्या तुलनेत स्पेनच्या भागीदारीत झालेली ही सर्वाधिक वाढ आहे.
जर्मनी हा पूर्वीपासूनच भारताचा युरोपमधील मोठा व्यापारी भागीदार राहिला आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, जर्मनीमधील मागणी स्थिर असून भारताची निर्यात नऊ पूर्णांक तीन टक्क्यांनी वाढून सात पूर्णांक पाच अब्ज डॉलर्स झाली आहे. जर्मनी आता भारताच्या एकूण निर्यातीत दोन पूर्णांक सहा टक्के वाटा उचलतो. बेल्जियममधील निर्यात चार पूर्णांक दोन अब्ज डॉलर्सवरून चार पूर्णांक चार अब्ज डॉलर्स झाली आहे. बेल्जियम हा हिरे आणि रासायनिक उत्पादनांसाठी भारताचा महत्त्वाचा भागीदार आहे. पूर्व युरोपमधील पोलंडसारख्या देशातही भारतीय निर्यातीत सात पूर्णांक सहा टक्क्यांची वाढ झाली असून ती एक पूर्णांक ब्याऐंशी अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली आहे.
वाणिज्य मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, भारताने आपले निर्यात धोरण आता अधिक संतुलित केले आहे. केवळ अमेरिका किंवा चीनवर अवलंबून न राहता, भारत आता युरोपमधील जुन्या आणि नव्या दोन्ही बाजारपेठांवर लक्ष केंद्रित करत आहे. भारत आणि युरोपियन युनियन यांच्यात सध्या मुक्त व्यापार कराराबाबत चर्चा प्रगत टप्प्यावर आहे. हा करार झाल्यास भारतीय कापड, औषधे आणि कृषी उत्पादने युरोपात अधिक स्वस्त होतील. भारत प्रामुख्याने तयार कपडे, औषधे, लोखंड आणि पोलाद, पेट्रोलियम उत्पादने आणि इलेक्ट्रॉनिक यंत्रसामग्रीची निर्यात युरोपला करत आहे. युरोपियन युनियन हा सध्या भारताचा वस्तू व्यापारातील सर्वात मोठा भागीदार आहे. २०२४-२५ मध्ये भारत – युरोपियन युनियन द्विपक्षीय व्यापार एकशे छत्तीस पूर्णांक त्रेपन्न अब्ज डॉलर्स इतका होता. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतीय वस्तूंवर पंचवीस टक्के किंवा त्याहून अधिक शुल्क लावण्याचे संकेत दिल्याने, युरोपमधील ही वाढ भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी एक ‘सुरक्षा कवच’ ठरू शकते.
