राज्यात जानेवारीच्या ऐन थंडीच्या दिवसांत, दाटून आलेल्या ढगाळ वातावरणामुळे शेतकऱ्यांच्या चिंतेत मोठी भर पडली आहे. भारतीय हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, राज्याच्या अनेक भागांत किमान तापमानात वाढ झाली असून, पावसाळी स्थिती निर्माण झाली आहे.
जानेवारी महिना हा रब्बी पिकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असतो. गव्हाला थंडीची, तर हरभऱ्याला कोरड्या हवामानाची गरज असते. मात्र, गेल्या दोन-तीन दिवसांपासून अरबी समुद्रावरून येणाऱ्या बाष्पयुक्त वाऱ्यांमुळे राज्याच्या हवामानात अनपेक्षित बदल झाले आहेत. पुणे, नाशिक, अहमदनगर, सांगली आणि मराठवाड्यातील काही जिल्ह्यांमध्ये आभाळ भरून आले आहे. काही ठिकाणी हलक्या पावसाच्या सरी कोसळल्याने हवेतील आर्द्रता वाढली आहे. यामुळे थंडीचा कडाका कमी झाला असला तरी, उबदार आणि दमट वातावरणामुळे पिकांवरील रोगांचा धोका वाढला आहे.
ढगाळ हवामानाचा सर्वाधिक फटका रब्बी हंगामातील पिकांना बसत आहे. हरभरा पीक सध्या घाटे भरण्याच्या अवस्थेत आहे. ढगाळ वातावरणामुळे घाटे अळीचा प्रादुर्भाव वाढण्याची दाट शक्यता आहे. हवेतील आर्द्रतेमुळे अळीची पैदास जलद होते, ज्यामुळे उत्पादनात मोठी घट होऊ शकते. गव्हाच्या पिकाला ओंब्या भरण्यासाठी थंडीची आवश्यकता असते. तापमान वाढल्यामुळे गव्हाच्या दाण्यांच्या गुणवत्तेवर आणि वजनावर परिणाम होण्याची भीती शेतकरी व्यक्त करत आहेत. नाशिक पट्ट्यातील द्राक्ष बागांवर डावणी आणि करपा रोगाचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो. तसेच कोकणात आंब्याच्या मोहरावर तुडतुडे आणि भुरी रोगाचे संकट ओढवले आहे. हवामान विभागाने नमूद केले आहे की, राज्याच्या किमान तापमानात सरासरीपेक्षा तीन ते पाच अंशांनी वाढ झाली आहे. अनेक जिल्ह्यांत पारा पंधरा अंशांच्या वर गेला आहे. ढगाळ आच्छादनामुळे पृथ्वीची उष्णता बाहेर पडू शकत नाही आहे, त्यामुळे रात्रीचा गारवा गायब झाला आहे.
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, ही ढगाळ स्थिती पुढील चोवीस ते अठ्ठेचाळीस तास कायम राहण्याची शक्यता आहे. यामुळे हवामान बदलामुळे पिकांचे जे नुकसान होईल, त्याची भरपाई कशी करायची, हा प्रश्न शेतकऱ्यांसमोर आहे. कृषी तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांना आवाहन केले आहे की, पिकांचे नियमित निरीक्षण करावे, कीड आणि रोगाचा प्रादुर्भाव दिसताच योग्य कीटकनाशकांची फवारणी करावी, ढगाळ वातावरण असताना पिकांना जास्त पाणी देणे टाळावे, कारण यामुळे बुरशीजन्य रोग वाढू शकतात. निसर्गाच्या या लहरीपणामुळे शेतकरी पुन्हा एकदा अडचणीत सापडला आहे. एकीकडे पाण्याची कमतरता आणि दुसरीकडे हे बदलणारे हवामान यामुळे रब्बीचा हंगाम हातातून जातो की काय, अशी भीती निर्माण झाली आहे. सरकारने या परिस्थितीचा आढावा घेऊन बाधित क्षेत्रांचे पंचनामे करावेत, अशी मागणी आता जोर धरू लागली आहे.
