स्वतंत्र बातमी

जळगाव आणि जालना या दोन महत्त्वाच्या शहरांना जोडणारा आणि अजिंठा लेणीमार्गे जाणारा एकशे चौऱ्याहत्तर किलोमीटर लांबीचा नवीन रेल्वे प्रकल्प खान्देश आणि मराठवाड्याच्या विकासासाठी मैलाचा दगड ठरणार आहे. अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या जळगाव-जालना रेल्वे मार्गाला केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ऑगस्ट २०२४ मध्ये मंजुरी दिली. या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश जागतिक वारसा स्थळ असलेल्या अजिंठा लेणीला रेल्वे नकाशावर आणणे आणि उत्तर महाराष्ट्र व मराठवाडा यांच्यातील दळणवळण सुलभ करणे हा आहे. सुमारे सात हजार एकशे सहा कोटी रुपयांच्या या प्रकल्पासाठी पन्नास टक्के खर्च केंद्र सरकार आणि पन्नास टक्के खर्च राज्य सरकार करणार आहे.

सध्या जळगावहून जालना येथे जाण्यासाठी रेल्वेने मनमाडमार्गे फेऱ्याने जावे लागते. हे अंतर सुमारे तीनशे छत्तीस किलोमीटर असून प्रवासाला पाच ते सहा तास लागतात. नवीन एकशे चौऱ्याहत्तर किलोमीटरच्या थेट रेल्वे मार्गामुळे हे अंतर निम्म्यावर येणार असून, प्रवासाचा वेळ केवळ तीन तासांपर्यंत कमी होणार आहे. या मार्गाचा सुमारे चौतीस किलोमीटरचा भाग जळगाव जिल्ह्यातून, तर उर्वरित एकशे चाळीस किलोमीटरचा भाग जालना जिल्ह्यातून जाणार आहे. या प्रकल्पाचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे पाचोरा ते जामनेर दरम्यानच्या अस्तित्वात असलेल्या नॅरो गेज रेल्वे मार्गाचे ब्रॉड गेजमध्ये रूपांतर करणे आणि त्याचा विस्तार बोदवड पर्यंत करणे. या कामात पाचोरा-जामनेर-बोदवड विभागात मोठ्या पुलांचा समावेश करण्यात आला आहे. विशेषतः बोदवड तालुक्यातील शेलवड सारख्या गावांमधून हा मार्ग जाणार असून त्यासाठी भूसंपादनाची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. या एकशे चौऱ्याहत्तर किमी लांबीच्या मार्गावर एकूण बावीस स्थानके प्रस्तावित आहेत. जळगाव जिल्ह्यातील प्रमुख स्थानकांमध्ये नशिराबाद, धानवड, नेरी, सुनसगाव बुद्रूक, पहूर आणि वाकोद यांचा समावेश आहे. जालना जिल्ह्यातील मार्गावर अजिंठा लेणी, अन्वी, सिल्लोड, भोकरदन, सायगाव, केदारखेडा, राजूर, बावणेपांगरी, पिंपळगाव आणि नागेवाडी ही स्थानके असतील.

अजिंठा डोंगररांगांमधून जाणाऱ्या या मार्गावर सुमारे तेवीस पूर्णांक पाच किलोमीटर लांबीचा बोगदा प्रस्तावित आहे, जो देशातील महत्त्वाच्या रेल्वे बोगद्यांपैकी एक असेल. या मार्गावर तीन मोठे आणि एकशे तीस लहान पुलांचे बांधकाम केले जाणार आहे. संपूर्ण प्रकल्पासाठी सुमारे नऊशे पस्तीस हेक्टर जमीन संपादित करावी लागणार आहे. सध्या जळगाव आणि जालना दोन्ही जिल्ह्यांत भूसंपादनाची प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात असून काही ठिकाणी शेतकऱ्यांच्या सुनावण्याही पार पडल्या आहेत. हा रेल्वे मार्ग सुरू झाल्यामुळे अजिंठा लेणी पाहण्यासाठी येणाऱ्या देशी-विदेशी पर्यटकांना थेट रेल्वे सुविधा उपलब्ध होईल. यामुळे छत्रपती संभाजीनगर आणि जळगाव या दोन्ही जिल्ह्यांतील पर्यटन व्यवसायाला मोठी चालना मिळेल. तसेच, राजूर येथील गणपती मंदिराला भेट देणाऱ्या भाविकांसाठी हा मार्ग सोयीचा ठरेल. या रेल्वे प्रकल्पामुळे कापूस, सोयाबीन आणि संत्री उत्पादक शेतकऱ्यांना आपला माल गुजरात आणि मध्य प्रदेशच्या बाजारपेठांमध्ये जलदगतीने पोहोचवणे शक्य होणार आहे. औद्योगिकदृष्ट्या देखील सिल्लोड आणि जालना या शहरांमधील व्यापार वृद्धीस मदत होईल. पुढील चार ते पाच वर्षांत हे काम पूर्ण करण्याचे रेल्वे प्रशासनाचे नियोजन आहे.