भारतात चांदीच्या दराने आज सर्व अंदाज मोडीत काढत तीन लाख रुपये प्रति किलो या विलोभनीय पातळीला स्पर्श केला आहे. जागतिक बाजारपेठेतील अनिश्चिततेचे सावट आणि सुरक्षित गुंतवणुकीसाठी वाढलेली ओढ यामुळे चांदीच्या किमतीत ही महाकाय वाढ झाली आहे. देशांतर्गत वायदा बाजारात चांदीने आजवरचा आपला सर्वोत्कृष्ट विक्रम प्रस्थापित केल्यामुळे व्यापार आणि गुंतवणूक क्षेत्रात मोठे कुतूहल निर्माण झाले आहे.
केवळ चांदीच नव्हे, तर सोन्यानेही आपल्या तेजीत कोणतीही कसर सोडलेली नाही. सोन्याच्या किमतीनेही नवीन उच्चांकी स्तर गाठला असून, विविध प्रादेशिक बाजारपेठांमध्ये दहा ग्रॅम सोन्याचा दर दोन लाख पन्नास हजार रुपयांच्या पलीकडे गेला आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील घडामोडींमुळे गुंतवणूकदार आता आपला पैसा जोखीम असलेल्या इतर पर्यायांतून काढून सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या सोन्याकडे वळवत आहेत. सोन्याला नेहमीच संकटातील साथी मानले जाते आणि सध्याच्या जागतिक स्थितीमुळे या धातूची झळाळी अधिकच वाढली आहे.
चांदीच्या किमतीत झालेल्या या प्रचंड वाढीमागे जागतिक राजकारण आणि औद्योगिक क्षेत्रातील बदल ही प्रमुख कारणे आहेत. विविध राष्ट्रांमधील व्यापारी संघर्ष आणि राजकीय तणावामुळे जागतिक शेअर बाजारात मोठ्या प्रमाणावर अस्थिरता निर्माण झाली आहे. अशा काळात गुंतवणूकदारांचा विश्वास धातूंच्या गुंतवणुकीवर अधिक असतो. याव्यतिरिक्त, औद्योगिक क्षेत्रात चांदीची मागणी प्रचंड वाढली आहे, विशेषतः पर्यावरपूरक ऊर्जा प्रकल्पांमध्ये चांदीचा वापर अनिवार्य झाल्याने पुरवठ्यापेक्षा मागणीचे पारडे जड झाले आहे, ज्याचा थेट परिणाम किमतींवर दिसून येत आहे.
या भाववाढीचे सर्वात लक्षवेधी वैशिष्ट्य म्हणजे तिची गती. काही महिन्यांपूर्वी, म्हणजे एप्रिल महिन्यापर्यंत चांदीचा दर साधारणतः एक लाख रुपये प्रति किलोच्या आसपास होता. मात्र, अल्पावधीतच या भावाने तीन लाख रुपयांची पातळी गाठल्याने गुंतवणूकदारांना मोठा धनलाभ झाला आहे. ज्यांनी एप्रिलमध्ये गुंतवणूक केली होती, त्यांच्या भांडवलाचे मूल्य आता तीनपट झाले आहे. अशा प्रकारचा प्रचंड परतावा इतर कोणत्याही पारंपरिक गुंतवणूक पर्यायांमध्ये इतक्या कमी काळात मिळणे दुर्मिळ मानले जाते, त्यामुळेच याला ‘मल्टीबॅगर’ परतावा असे संबोधले जात आहे.
भविष्यातील वाटचालीबाबत तज्ज्ञ असे सांगतात की, जरी सोने आणि चांदी दीर्घ मुदतीसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरत असले, तरी यापुढे किमतींमध्ये काही प्रमाणात चढ-उतार पाहायला मिळू शकतात. मोठ्या प्रमाणात नफा कमावलेले काही घटक आता आपली विक्री वाढवून नफा पदरात पाडून घेण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे किमतींमध्ये तात्पुरती घट होऊ शकते. मात्र, जागतिक परिस्थिती पाहता या धातूंचे आकर्षण कायम राहील. तरीही, सर्वसामान्य गुंतवणूकदारांनी कोणतीही मोठी आर्थिक उलाढाल करण्यापूर्वी आपल्या आर्थिक सल्लागाराशी चर्चा करूनच निर्णय घेणे योग्य ठरेल, असा इशाराही जाणकारांनी दिला आहे.
