जागतिक राजकारणात आणि सामरिक दृष्टिकोनातून अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या आर्क्टिक क्षेत्रात सध्या मोठ्या लष्करी घडामोडी घडत आहेत. ग्रीनलंडच्या अतिथंड आणि आव्हानात्मक वातावरणात जगातील सात प्रमुख देशांचे सैनिक एकत्र आले आहेत. या मोहिमेमुळे उत्तर ध्रुवीय क्षेत्रातील वाढत्या राजकीय महत्त्वावर पुन्हा एकदा शिक्कामोर्तब झाले असून, पाश्चिमात्य देशांनी या भागात आपली पकड मजबूत करण्यास सुरुवात केली आहे.
ग्रीनलंडमध्ये दाखल झालेल्या या सैन्यामध्ये प्रामुख्याने अमेरिका, कॅनडा, डेन्मार्क, ब्रिटन, फ्रान्स, नॉर्वे आणि स्वीडन या देशांच्या तुकड्यांचा समावेश आहे. ही केवळ एक साधी भेट नसून, एक अत्यंत जटिल आणि उच्चस्तरीय लष्करी सराव असल्याचे सांगण्यात येत आहे. उणे तीस ते चाळीस अंश सेल्सिअस तापमानात युद्धाभ्यास करणे, साधनसामग्रीची ने – आण करणे आणि प्रतिकूल परिस्थितीत टिकून राहण्याचे प्रशिक्षण या सैनिकांना दिले जात आहे. गेल्या काही वर्षांत हवामान बदलामुळे आर्क्टिकमधील बर्फ वेगाने वितळत आहे. बर्फ वितळल्यामुळे जहाजांसाठी नवीन आणि कमी अंतराचे सागरी मार्ग खुले होत आहेत. या बर्फाखाली तेल, नैसर्गिक वायू आणि दुर्मिळ खनिजांचे मोठे साठे असण्याची शक्यता आहे. या संसाधनांवर ताबा मिळवण्यासाठी आणि रशिया तसेच चीनच्या वाढत्या प्रभावाला रोखण्यासाठी नाटो आणि मित्र देशांनी ग्रीनलंडमधील आपली उपस्थिती वाढवली आहे.
रशियाने आर्क्टिक क्षेत्रात आपली लष्करी तळे आधीच मजबूत केली आहेत, तर चीन स्वतःला आर्क्टिकच्या जवळचे राष्ट्र म्हणवून घेत या भागात गुंतवणूक करत आहे. अशा स्थितीत, सात देशांच्या सैन्याने ग्रीनलंडमध्ये एकत्र येणे, हा रशिया आणि चीनसाठी एक स्पष्ट संदेश मानला जात आहे. ग्रीनलंड हा डेन्मार्कचा स्वायत्त भाग असला तरी, त्याच्या संरक्षणाची मोठी जबाबदारी अमेरिकेसह मित्र राष्ट्रांवर आहे. ग्रीनलंडचे हवामान अत्यंत अनिश्चित असते. येथे तैनात करण्यात आलेल्या सैनिकांना बर्फाळ वादळे, गोठवणारी थंडी आणि दुर्गम भूप्रदेशाचा सामना करावा लागत आहे. विशेष प्रकारची विमाने, स्नो-मोबाईल्स आणि अत्याधुनिक दळणवळण यंत्रणांचा वापर या सरावात केला जात आहे. आधुनिक युद्धतंत्रात कोल्ड वेदर वॉरफेअर हा एक महत्त्वाचा भाग बनला असून, त्यादृष्टीने हा सराव निर्णायक आहे. या लष्करी हालचालींचा ग्रीनलंडमधील स्थानिक समुदायावर आणि पर्यावरणावर काय परिणाम होईल, याबाबतही चर्चा सुरू आहे. पर्यावरणवाद्यांनी आर्क्टिकमधील वाढत्या लष्करीकरणामुळे येथील नाजूक परिसंस्थेला धोका निर्माण होऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली आहे. मात्र, सुरक्षेच्या कारणास्तव या हालचाली आवश्यक असल्याचे सहभागी देशांचे म्हणणे आहे.
