स्वतंत्र बातमी

पुणे जिल्ह्यातील तीर्थक्षेत्र जेजुरी येथील खंडोबा देवाच्या पवित्र गडावर माघ पौर्णिमेच्या निमित्ताने भक्तीचा अभूतपूर्व संगम पाहायला मिळत आहे. या धार्मिक महोत्सवाचे औचित्य साधून संपूर्ण महाराष्ट्र आणि लगतच्या राज्यांतून भाविक मोठ्या संख्येने गडावर दाखल झाले आहेत. पहाटेपासूनच खंडोबाच्या दर्शनासाठी मंदिराच्या महाद्वारापासून ते पायथ्यापर्यंत भक्तांच्या लांबच लांब रांगा लागल्या आहेत. ‘येळकोट येळकोट जय मल्हार’ आणि ‘सदानंदाचा येळकोट’ अशा गगनभेदी जयघोषांनी आणि भंडारा-खोबऱ्याच्या मुक्त उधळणीमुळे संपूर्ण गड परिसर जणू सुवर्णनगरीसारखा झळाळून निघाला आहे.

गडाच्या परिसरात आज सूर्योदयापासूनच भाविकांचा ओघ सातत्याने वाढत असून, या यात्रेचे प्रमुख आकर्षण असलेल्या ‘शिखर काठी’ सोहळ्यासाठी प्रचंड उत्सुकता दिसून येत आहे. ही शिखर काठी म्हणजे जेजुरीच्या परंपरेतील एक अत्यंत पवित्र मानला जाणारा भाग आहे. या पारंपरिक काठ्यांचे गडावर आगमन झाले असून, आज खंडोबा देवाच्या मुख्य शिखरापाशी या काठ्यांची शास्त्रोक्त पद्धतीने पूजा अर्चा केली जाणार आहे. हा नेत्रदीपक सोहळा पाहण्यासाठी आणि या धार्मिक विधीत सहभागी होण्यासाठी भाविकांनी गडावर ठिय्या मांडला असून, संपूर्ण परिसर चैतन्याने न्हाऊन निघाला आहे.

जेजुरी येथे माघ पौर्णिमेच्या दिवशी कुलधर्म आणि कुळाचाराचे पालन करण्याला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. अनेक भाविक आपल्या कुटुंबासह गडावर येऊन देवाचे तळी भरणे, जागरण-गोंधळ करणे आणि नैवेद्य अर्पण करणे यांसारखे विधी श्रद्धेने पूर्ण करत आहेत. खंडोबा देवाप्रती असलेली आपली श्रद्धा व्यक्त करण्यासाठी अनेक भक्त अनवाणी पायाने गडाच्या शेकडो पायऱ्या चढून येत आहेत. भक्तीच्या या महाकुंभात प्रत्येक भाविक आपल्या कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी आणि आरोग्यासाठी खंडेरायाकडे साकडे घालताना दिसत असून, या धार्मिक शिस्तीने गडाचे पावित्र्य अधिकच वृद्धिंगत झाले आहे.

या यात्रेनिमित्त गड परिसरात केवळ गर्दीच नाही, तर आध्यात्मिक वातावरणाची निर्मिती झाली आहे. भाविकांच्या मनातील भक्तीभाव जागृत ठेवण्यासाठी ठिकठिकाणी कीर्तने, प्रवचने आणि विविध स्तोत्रांच्या पठणाचे आयोजन करण्यात आले आहे. या सोहळ्यामुळे स्थानिक बाजारपेठेतही मोठी उलाढाल होत असून, देवाचा प्रसाद, भंडारा आणि पूजेचे साहित्य घेणाऱ्यांची मोठी गर्दी दिसून येत आहे. मंदिर प्रशासनाकडून भाविकांच्या सुलभ दर्शनासाठी आणि सुरक्षेसाठी विशेष स्वयंसेवक आणि पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला असून, शुद्ध पिण्याचे पाणी आणि आरोग्य सुविधांचीही चोख व्यवस्था करण्यात आली आहे.

महाराष्ट्राच्या लोकसंस्कृतीमध्ये आणि खंडोबा देवाच्या उपासनेत माघ पौर्णिमेचा दिवस हा सुवर्ण अक्षरांनी लिहिण्यासारखा असतो. दरवर्षीप्रमाणे याही वर्षी भाविकांच्या विक्रमी उपस्थितीने जेजुरी गडाचे धार्मिक वैभव आणि ऐतिहासिक वारसा पुन्हा एकदा जगासमोर आला आहे. हा उत्सव केवळ एक जत्रा नसून, तो श्रद्धेचा आणि परंपरेचा एक मोठा सोहळा आहे. भंडारा उधळून ‘मार्तंड भैरवा’च्या चरणी लीन होण्यासाठी आलेला प्रत्येक भक्त खंडेरायाचा आशिर्वाद घेऊन आणि तृप्त अंतकरणाने आपल्या घराकडे प्रस्थान करत आहे, ज्यामुळे या भूमीचे महत्त्व अधिकच दृढ झाले आहे.