केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी सादर केलेल्या २०२६ च्या अर्थसंकल्पात पर्यटन क्षेत्राला आर्थिक विकासाचे इंजिन म्हणून संबोधले आहे. गेल्या काही काळापासून प्रलंबित असलेल्या मागण्यांची दखल घेत, सरकारने परदेश प्रवासासाठी लागणाऱ्या टीसीएस दरांमध्ये सुधारणा केली आहे. या निर्णयामुळे केवळ ट्रॅव्हल कंपन्यांनाच नव्हे, तर सर्वसामान्य पर्यटकांनाही मोठा आर्थिक फायदा होणार आहे.
परदेश दौऱ्यांचे बुकिंग करताना द्याव्या लागणाऱ्या वीस टक्के टीसीएस दरामुळे पर्यटकांच्या खिशावर मोठा भार पडत होता. अर्थसंकल्पात हा दर कमी करण्याचे संकेत देण्यात आले आहेत, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय टूर पॅकेज स्वस्त होतील. विशिष्ट मर्यादेपर्यंतच्या परदेश प्रवासावरील कराचा बोजा कमी केल्यामुळे बुकिंगच्या वेळी प्रवाशांना कमी रक्कम भरावी लागेल. ही कपात ट्रॅव्हल एजंट्ससाठी वरदान ठरेल, कारण कराच्या ओझ्यामुळे अनेक पर्यटक अधिकृत एजन्सीऐवजी इतर मार्ग शोधत होते.
अर्थमंत्र्यांनी पर्यटनाच्या केवळ पारंपारिक स्वरूपावर लक्ष न देता, वैद्यकीय पर्यटन आणि इको – टूरिझम या क्षेत्रांसाठी विशेष निधीची तरतूद केली आहे. भारतात उपचारांसाठी येणाऱ्या परदेशी नागरिकांसाठी व्हिसा प्रक्रिया अधिक सुलभ केली जाईल. मुंबई, पुणे आणि दिल्ली यांसारख्या शहरांमधील जागतिक दर्जाच्या रुग्णालयांना याचा मोठा फायदा होईल. देशातील अभयारण्ये आणि निसर्गरम्य स्थळांचा विकास करताना पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी ग्रीन टुरिझम प्रकल्पांना प्रोत्साहन दिले जाईल.
पर्यटन स्थळांच्या कनेक्टिव्हिटीसाठी सरकारने स्वदेश दर्शन योजनेचा विस्तार केला आहे. काशी, अयोध्या आणि दक्षिण भारतातील मंदिरांच्या धर्तीवर आणखी काही नवीन तीर्थक्षेत्रांचा विकास केला जाईल. मुंबई हे आंतरराष्ट्रीय पर्यटनाचे प्रवेशद्वार असल्याने, येथील क्रूझ टर्मिनल आणि कोस्टल रोडच्या कामांना गती देण्यासाठी विशेष सहाय्य मिळण्याची अपेक्षा आहे. मुंबईतील प्रमुख ट्रॅव्हल कंपन्या आणि हॉटेल असोसिएशनने या अर्थसंकल्पाचे स्वागत केले आहे. त्यांच्या मते, पर्यटनाला उद्योग म्हणून दर्जा देण्याच्या दिशेने हे एक सकारात्मक पाऊल आहे. डिजिटल इंडिया मोहिमेअंतर्गत पर्यटन स्थळांचे डिजिटलायझेशन केल्यामुळे परदेशी पर्यटकांना भारतात फिरणे अधिक सोपे होणार आहे. पर्यटन क्षेत्रात होणारी गुंतवणूक ग्रामीण आणि शहरी दोन्ही भागांत मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्माण करेल. देखो अपना देश मोहिमेद्वारे देशांतर्गत पर्यटनाला चालना मिळाल्यास हॉटेल व्यावसायिक, गाईड्स आणि स्थानिक वाहतूकदारांच्या उत्पन्नात वाढ होईल.
