महाराष्ट्र राज्यातील बंजारा समाजाच्या प्रदीर्घ काळापासून प्रलंबित असलेल्या मागणीला आता मूर्त स्वरूप मिळणार आहे. राज्यातील सर्व दुर्लक्षित तांड्यांना स्वतंत्र महसुली गावाचा दर्जा देण्यात येईल, अशी घोषणा महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी केली आहे. छत्रपती संभाजीनगर येथे आयोजित एका सामाजिक कार्यक्रमात ते बोलत होते. या निर्णयामुळे तांड्यांच्या सर्वांगीण विकासाचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
महाराष्ट्रात प्रामुख्याने विदर्भ, मराठवाडा आणि खान्देशात बंजारा समाजाची मोठी वस्ती आहे. हे समाजबांधव वर्षानुवर्षे मुख्य गावापासून दूर ‘तांड्यांवर’ राहतात. तांडा हा मुख्य गावाचा भाग असल्याने अनेकदा शासकीय योजनांचा निधी मुख्य गावापर्यंतच मर्यादित राहतो आणि तांड्यांपर्यंत पोहोचत नाही. रस्ते, पाणी, वीज आणि शिक्षणासारख्या मूलभूत सुविधांपासून हे तांडे आजही वंचित आहेत. जेव्हा एखाद्या तांड्याला ‘स्वतंत्र महसुली गाव’ म्हणून घोषित केले जाते, तेव्हा त्या तांड्याला स्वतःची स्वतंत्र ग्रामपंचायत मिळते, असे महसूलमंत्र्यांनी स्पष्ट केले.
यामुळे केंद्र आणि राज्य सरकारचा विकास निधी थेट तांड्याच्या खात्यात जमा होईल. तांड्यातील रहिवाशांना स्वतःच्या गावाचा पत्ता आणि स्वतंत्र सातबारा उतारा मिळणे सोपे होईल. आरोग्य केंद्र, जिल्हा परिषद शाळा आणि पाणीपुरवठा योजनांचे नियोजन स्वतंत्रपणे करता येईल. राज्यातील किती तांड्यांचे प्रस्ताव प्रलंबित आहेत आणि किती तांडे महसुली गाव होण्याच्या निकषात बसतात, याचे सर्वेक्षण करण्याचे निर्देश जिल्हा प्रशासनाला देण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितले. ज्या तांड्यांची लोकसंख्या निकषांनुसार आहे, त्यांना प्राधान्याने हा दर्जा दिला जाईल.
