महाराष्ट्राचा सुवर्ण इतिहास आणि समृद्ध सांस्कृतिक परंपरा जतन करण्यासाठी राज्य सरकारने एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. हर घर दस्तक या मोहिमेच्या माध्यमातून राज्यातील दुर्मिळ हस्तलिखिते, ग्रंथ आणि ऐतिहासिक दस्तऐवजांचे डिजिटलायझेशन करण्याचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प हाती घेण्यात आला आहे. भाजपचे आमदार आणि सांस्कृतिक कार्य विभागाचे महत्त्वाचे दुवा असलेले आशिष शेलार यांनी या मोहिमेची माहिती दिली आहे.
अनेक शतकांपासून महाराष्ट्रातील घराघरांमध्ये, मठांमध्ये आणि जुन्या संस्थांमध्ये मोडी लिपीतील पत्रे, संस्कृत हस्तलिखिते आणि जुने ग्रंथ जतन केलेले आहेत. काळाच्या ओघात हे कागद खराब होण्याची भीती असल्याने, ते आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने स्कॅन करून सुरक्षित ठेवले जाणार आहेत. या मोहिमेचे नाव ‘हर घर दस्तक’ असल्याने, शासकीय प्रतिनिधी आणि स्वयंसेवक प्रत्यक्ष लोकांच्या घरी जाऊन अशा दस्तऐवजांची माहिती घेतील. नागरिकांकडे असलेल्या दुर्मिळ कागदपत्रांचे सरकार विनामूल्य डिजिटलायझेशन करून देणार आहे. महत्त्वाचे म्हणजे, मूळ हस्तलिखित किंवा ग्रंथ सरकार काढून घेणार नाही; केवळ त्याची डिजिटल प्रत काढून ती जतन केली जाईल आणि मूळ वस्तू मालकाकडेच सुपूर्द केली जाईल. या मोहिमेबाबत बोलताना आशिष शेलार यांनी स्पष्ट केले की, आपला वारसा हा केवळ वास्तूंमध्ये नसून तो शब्दांमध्ये आणि विचारांमध्येही आहे. हे विचार पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी त्यांचे जतन करणे आवश्यक आहे. या प्रकल्पामुळे महाराष्ट्रातील अनेक अज्ञात ऐतिहासिक पैलू उजेडात येतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
ही सर्व हस्तलिखिते एका केंद्रीय डिजिटल पोर्टलवर उपलब्ध होतील, ज्यामुळे जगभरातील संशोधकांना महाराष्ट्राच्या इतिहासावर अभ्यास करणे सोपे जाईल. मोडी, प्राचीन मराठी आणि संस्कृत भाषेतील साहित्याचे संवर्धन होईल. नैसर्गिक आपत्ती किंवा वाळवी लागून नष्ट होणाऱ्या कागदपत्रांना डिजिटल स्वरूपामुळे ‘अमरत्व’ मिळेल. या मोहिमेच्या यशासाठी लोकसहभाग अत्यंत महत्त्वाचा आहे. अनेक जुन्या कुटुंबांकडे छत्रपती शिवाजी महाराज, पेशवे काळ किंवा समाजसुधारकांच्या काळातील महत्त्वाची पत्रे आहेत. ती कागदपत्रे सार्वजनिक न करता केवळ जतन करण्याच्या हेतूने सरकारने हे आवाहन केले आहे. या मोहिमेमुळे महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक वैभवाचा एक नवा अध्याय लिहिला जाणार आहे.