इराणमधील खार्ग बेटाजवळ समुद्रात खनिज तेलाची गळती झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. इराणच्या खनिज तेल निर्यातीचे हे एक प्रमुख केंद्र आहे. या गळतीमुळे पर्यावरणाचे प्रचंड नुकसान होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. उपग्रहाद्वारे मिळालेल्या छायाचित्रांनुसार, समुद्राच्या पृष्ठभागावर तेलाचा तवंग पसरला आहे. या संकटामुळे इराणचा तेल उद्योग सध्या अत्यंत कठीण परिस्थितीतून जात असल्याचे स्पष्ट होत आहे.
अमेरिकेने इराणवर लादलेल्या कडक आर्थिक निर्बंधांमुळे आधीच इराणच्या अर्थव्यवस्थेचे कंबरडे मोडले आहे. हे निर्बंध झुगारून इराण चोरट्या मार्गाने आपल्या तेलाची विक्री करण्याचा प्रयत्न करत आहे. मात्र, खार्ग बेटाजवळील ही तेल गळती इराणच्या तेल शुद्धीकरण आणि साठवणूक यंत्रणेच्या दुरावस्था दाखवते. जुनी झालेली यंत्रणा आणि देखभालीचा अभाव यामुळे इराणच्या तेल उद्योगाची घसरण सुरू आहे. ही गळती रोखण्यासाठी इराणला तांत्रिक आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे.
इराणच्या या खनिज तेल उद्योगाला सध्या तुटण्याच्या उंबरठ्यावर असल्याचे मानले जात आहे. अमेरिकेच्या नाकेबंदीमुळे इराणला आपल्या तेल विहिरी आणि जलवाहिनीच्या दुरुस्तीसाठी लागणारी आधुनिक उपकरणे मिळवणे कठीण झाले आहे. या तांत्रिक अडचणींमुळे केवळ उत्पादनावरच परिणाम झाला नसून, पर्यावरणासाठी घातक ठरणाऱ्या दुर्घटनांमध्येही वाढ झाली आहे. खार्ग बेटावरून होणारी तेल निर्यात ही इराणच्या उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत आहे. त्यामुळे या गळतीचा थेट फटका इराणला बसणार आहे.
समुद्रात पसरलेला हा तेलाचा थर सुमारे चार मैलांपेक्षा जास्त लांब असल्याचे सांगण्यात येत आहे. इराणच्या सागरी सुरक्षा दलाने ही गळती रोखण्यासाठी आणि समुद्राचे शुद्धीकरण करण्यासाठी प्रयत्न सुरू केले आहेत. मात्र, मर्यादित साधनसामग्रीमुळे हे काम अत्यंत संथ गतीने सुरू आहे. या गळतीमुळे सागरी जीवांना आणि किनारपट्टीवरील परिसंस्थेला धोका निर्माण झाला आहे. स्थानिक मच्छिमारांच्या पोटापाण्याचा प्रश्नही गंभीर होण्याची चिन्हे आहेत.
जागतिक स्तरावर इराणच्या तेल क्षेत्रातील या घडामोडींकडे बारकाईने पाहिले जात आहे. एकीकडे राजकीय तणाव आणि दुसरीकडे अशा नैसर्गिक व तांत्रिक आपत्तींमुळे इराणची कोंडी झाली आहे. जर ही गळती वेळेत रोखली गेली नाही, तर पर्शियन आखातातील सागरी व्यापारावरही याचे विपरीत परिणाम होऊ शकतात. इराण सरकार आता या संकटातून बाहेर पडण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय मदत घेणार की स्वतःच्या बळावर हा प्रश्न सोडवणार, यावर या क्षेत्राचे भविष्य अवलंबून आहे.