मेघालयातील उमरोई लष्करी तळावर ‘प्रगती २०२६’ या बहुराष्ट्रीय लष्करी सरावाला आज बुधवार, दिनांक २० मे २०२६ पासून प्रारंभ झाला आहे. भारताच्या संरक्षण मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, भारतासह बारा मैत्रीपूर्ण देश या सरावात सहभागी झाले आहेत. भूतान, कंबोडिया, इंडोनेशिया, लाओस, मलेशिया, मालदीव, म्यानमार, नेपाळ, फिलिपिन्स, सेशेल्स, श्रीलंका आणि व्हिएतनाम या देशांच्या लष्करी तुकड्या या सरावात सहभागी झाल्या असून भारतीय सैन्याने त्यांचे पारंपरिक पद्धतीने स्वागत केले आहे.
‘प्रगती’ या शब्दाच्या इंग्रजी आद्याक्षरांचे विस्तृत रूप ‘पार्टनरशिप ऑफ रिजनल आर्मीज फॉर ग्रोथ अँड ट्रान्सफॉर्मेशन इन द इंडियन ओशन रिजन ‘ असे आहे. याचा अर्थ ‘हिंद महासागर क्षेत्रातील प्रादेशिक सैन्य दलांच्या वाढ आणि परिवर्तनासाठी भागीदारी’ असा आहे. या सरावाचा मुख्य उद्देश सहभागी देशांमधील संरक्षण सहकार्य अधिक मजबूत करणे, परस्पर समन्वय वाढवणे आणि सामरिक विश्वास दृढ करणे हा आहे. या उपक्रमातून प्रादेशिक स्थैर्य, सामूहिक सुरक्षा आणि सहकार्यपूर्ण विकासासाठी भारताची बांधिलकी अधोरेखित होत असल्याचे भारतीय सैन्याने स्पष्ट केले आहे.
हा सराव दोन आठवड्यांच्या कालावधीत आयोजित करण्यात आला आहे. त्यामध्ये दहशतवादविरोधी मोहिमा, जंगलातील युद्धतंत्र, तातडीची लष्करी हालचाल, बचावकार्य आणि संयुक्त रणनिती यांवर विशेष भर दिला जाणार आहे. सहभागी देशांच्या सैन्यदलांना एकमेकांच्या कार्यपद्धती समजून घेण्याची तसेच संयुक्त प्रशिक्षणाद्वारे अनुभवांची देवाणघेवाण करण्याची संधी या माध्यमातून मिळणार आहे. उमरोई येथील प्रशिक्षण सुविधा आणि डोंगराळ भूप्रदेश जंगलयुद्ध सरावासाठी अनुकूल असल्यामुळे या ठिकाणाची निवड करण्यात आली आहे.
भारतीय सैन्याने हा सराव ‘समानता, मैत्री आणि परस्पर आदर’ या भावनेतून आयोजित केला असल्याचे सांगितले आहे. या उपक्रमामुळे आग्नेय आशिया आणि हिंद महासागर क्षेत्रातील देशांशी भारताचे संरक्षण संबंध अधिक दृढ होण्यास मदत होणार आहे. तसेच ‘पूर्वाभिमुख धोरणा’च्या माध्यमातून भारताने प्रादेशिक सहकार्य वाढविण्याच्या प्रयत्नांनाही या सरावातून मोठी चालना मिळणार असल्याचे मानले जात आहे.
‘प्रगती २०२६’ हा या प्रकारातील पहिलाच बहुराष्ट्रीय लष्करी सराव मानला जात आहे. त्याद्वारे भारताने आंतरराष्ट्रीय संरक्षण सहकार्याच्या क्षेत्रात आणखी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल टाकले आहे. संरक्षण क्षेत्रातील परस्पर सहकार्य, संयुक्त युद्धतयारी आणि सामूहिक सुरक्षेच्या दृष्टीने हा सराव अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. सहभागी देशांमध्ये विश्वास आणि समन्वय वाढवून हिंद महासागर परिसरातील शांतता आणि स्थैर्य बळकट करण्यासाठी हा सराव उपयुक्त ठरणार असल्याचे संरक्षण तज्ज्ञांचे मत आहे.