
भारतीय रेल्वेने प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. दिल्ली ते मुंबई हा संपूर्ण मार्ग आता कवच या स्वदेशी स्वयंचलित ट्रेन संरक्षण प्रणालीखाली पूर्णपणे आणला आहे. रेल्वे मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, या मार्गावर आता अत्याधुनिक सुरक्षा यंत्रणा कार्यान्वित करण्यात आली आहे. रेल्वे प्रवासादरम्यान होणारे अपघात रोखण्यासाठी आणि गाड्यांची गती सुरक्षित ठेवण्यासाठी ही प्रणाली अत्यंत प्रभावी ठरणार आहे.
या सुरक्षा प्रणाली अंतर्गत उत्तर रेल्वेच्या अखत्यारीत येणाऱ्या सुमारे दोनशे चौसष्ट किलोमीटर लांबीच्या रेल्वे मार्गाचे आधुनिकीकरण करण्यात आले आहे. तसेच, या संपूर्ण मार्गावरील छोट्या-मोठ्या रेल्वे स्थानकांवर आवश्यक असलेली तांत्रिक यंत्रणा आणि संवेदक यशस्वीपणे बसवण्यात आले आहेत. या प्रणालीमुळे एकाच रेल्वे रुळावर दोन गाड्या आमनेसामने आल्यास, त्यांची गती आपोआप नियंत्रित होते आणि ब्रेक न लावताही गाड्या ठराविक अंतरावर थांबतात.
या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांतर्गत दिल्ली ते पलवल आणि त्यापुढील मथुरापर्यंतच्या मुख्य मार्गाचा समावेश करण्यात आला आहे. रेल्वेने या मार्गावर धावणाऱ्या सुमारे बावीस रेल्वे इंजिनांमध्ये ‘कवच’ उपकरणे बसवली आहेत. धुक्याच्या काळात किंवा खराब हवामानामुळे जेव्हा वैमानिकांना समोरील रेल्वे संकेत स्पष्ट दिसत नाहीत, तेव्हा ही यंत्रणा इंजिन चालकाला अचूक मार्गदर्शन करते आणि दुर्घटनांची शक्यता पूर्णपणे नाहीशी करते.
केंद्र सरकारने या तंत्रज्ञानाचा विस्तार संपूर्ण देशातील रेल्वे जाळ्यावर करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. पहिल्या टप्प्यात देशातील सर्वात व्यस्त आणि महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या दिल्ली-मुंबई आणि दिल्ली-हावडा या दोन सुवर्ण चतुष्कोन मार्गांना प्राधान्य दिले जात आहे. या स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या निर्मितीमुळे परदेशी सुरक्षेवरील अवलंबित्व कमी झाले असून, भारतीय रेल्वेला जागतिक स्तरावरील सुरक्षित आणि आधुनिक रेल्वे सेवा बनवण्याच्या दिशेने हे एक मोठे यश मानले जात आहे.
भविष्यात या प्रणालीमुळे गाड्यांचा वेग ताशी एकशे साठ किलोमीटरपर्यंत वाढवणे सुरक्षित होणार आहे. रेल्वे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, प्रवाशांचा प्रवास अधिक सुखकर आणि सुरक्षित करणे ही त्यांची मुख्य जबाबदारी आहे. या नवीन सुरक्षा कवचाच्या यशस्वी अंमलबजावणीनंतर, आता इतर रेल्वे विभागांमध्येही याचे काम युद्धपातळीवर सुरू करण्यात आले असून, येत्या काही वर्षांत संपूर्ण भारतीय रेल्वे नेटवर्क या सुरक्षेखाली आणले जाईल.