भारतीय सरकारने शेतकऱ्यांसाठी मान्सून अंदाज प्रणाली अधिक सुलभ करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता मॉडेलचा वापर सुरू केला आहे. या यंत्रणेअंतर्गत सुमारे अडतीस दशलक्ष शेतकऱ्यांना त्यांच्या पिकांसाठी पावसाच्या आगमनाची माहिती तीस दिवस आधी मिळते. त्यामुळे शेतकऱ्यांना पिके लावण्याची योग्य वेळ ठरवता येते आणि हवामानाच्या अनिश्चिततेमुळे होणारे नुकसान कमी करता येते.
या उपक्रमासाठी गूगल रिसर्चने विकसित केलेल्या न्यूरलजीसीएम मॉडेलचा वापर केला जात आहे. पारंपरिक भौतिक मॉडेल्सच्या तुलनेत हे मॉडेल अधिक अचूक आहे आणि अत्याधुनिक संगणकाची आवश्यकता न होता सामान्य संगणक किंवा लॅपटॉपवरही चालवता येते. त्यामुळे आर्थिकदृष्ट्या कमी खर्चिक आणि जलद अंदाज मिळवता येतो.
यासोबतच, युरोपियन सेंटर फॉर मीडियम-रेंज वेदर फोरकास्ट्सच्या ए.आय. प्रणालीचा वापर करून स्थानिक पातळीवर अधिक अचूक अंदाज तयार केला जात आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना त्यांच्या जमिनीसाठी योग्य पिकांची निवड करणे, पिकांची लागवड वेळापत्रक ठरवणे आणि पाणी व्यवस्थापनाचे नियोजन करणे सोपे झाले आहे.
भारतीय कृषी मंत्रालयाने सांगितले की, या तंत्रज्ञानामुळे शेतकऱ्यांना पावसाच्या आगमनाच्या आधीच माहिती मिळते, ज्यामुळे हवामान बदलाशी जुळवून घेणे सोपे होते. विशेषतः संकटग्रस्त भागांमध्ये शेतकऱ्यांना नुकसान टाळण्यासाठी ही प्रणाली महत्त्वाची ठरली आहे.
या उपक्रमामुळे भारतातील कृषी क्षेत्रात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढला आहे. भविष्यात अशा ए.आय. आधारित प्रणालींचा वापर करून शेतकऱ्यांना हवामान बदलाच्या अनिश्चिततेवर मात करण्यास आणि पिकांचे उत्पादन वाढविण्यास मदत होईल, असे अधिकारी सांगतात.
