स्वतंत्र बातमी

नाशिकचे भरतपूर म्हणून ओळखले जाणारे नंदूर मध्यमेश्वर अभयारण्य सध्या विविध देशी-विदेशी पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने गजबजून गेले आहे. हिवाळ्याच्या मोसमात येथे हजारो मैलांचा प्रवास करून अनेक स्थलांतरित पक्षी येतात. मात्र, यंदा सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे ते म्हणजे पेरेग्रीन फॉल्कन या शिकारी पक्ष्याने. हा पक्षी केवळ पक्ष्यांमध्येच नाही, तर संपूर्ण प्राणीजगतात त्याच्या अफाट वेगासाठी ओळखला जातो.

पेरेग्रीन फॉल्कनचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याचा वेग. जेव्हा हा पक्षी आकाशातून शिकार करण्यासाठी झेप घेतो, तेव्हा त्याचा वेग ताशी तीनशे वीस ते तीनशे नव्वद किलोमीटर इतका असू शकतो. हा वेग एखाद्या सुपरफास्ट रेसिंग कारपेक्षाही अधिक आहे. हा पक्षी प्रामुख्याने मध्यम आकाराचे पक्षी जसे की कबुतरे, बदके आणि टिटवी यांची शिकार करतो. तो आकाशात खूप उंचावर घिरट्या घालतो आणि शिकार दिसताच बंदुकीच्या गोळीसारखा खाली येतो. हवेतच आपल्या तीक्ष्ण नखांनी तो शिकारीवर हल्ला करतो.

नंदूर मध्यमेश्वर हे रामसर स्थळ म्हणून घोषित करण्यात आलेले महाराष्ट्रातील पहिले अभयारण्य आहे. येथे मुबलक पाणी, दलदलीचा प्रदेश आणि खाद्याची उपलब्धता असल्याने दरवर्षी लाखो पक्षी येथे येतात. पेरेग्रीन फॉल्कनसारख्या दुर्मिळ शिकारी पक्ष्याचे येथे दर्शन होणे, हे या परिसंस्थेच्या आरोग्याचे लक्षण मानले जाते. या वेगवान पाहुण्याला पाहण्यासाठी नाशिकसह राज्यभरातील पक्षीप्रेमी, निसर्ग छायाचित्रकार आणि पर्यटकांनी अभयारण्यात गर्दी केली आहे. हा पक्षी दिसायला अतिशय देखणा असून त्याची नजर अत्यंत तीक्ष्ण असते. लांबूनच शिकार टिपण्याची त्याची क्षमता थक्क करणारी आहे. वन विभागाच्या वतीने पर्यटकांना या पक्ष्याबद्दल माहिती दिली जात असून, त्याला कोणताही त्रास होणार नाही याची काळजी घेण्याचे आवाहनही करण्यात आले आहे.

नंदूर मध्यमेश्वर अभयारण्यात पेरेग्रीन फॉल्कनचे दर्शन होणे ही निसर्गप्रेमींसाठी एक पर्वणीच आहे. या पक्ष्याच्या आगमनामुळे जैवविविधतेचे महत्त्व पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे. जर तुम्हाला निसर्गाचा हा सुपरसोनिक शिकारी जवळून अनुभवायचा असेल, तर नाशिकमधील या अभयारण्याला भेट देणे नक्कीच फायदेशीर ठरेल.