स्वतंत्र बातमी

ठाणे शहराने गेल्या काही वर्षांत विकासाच्या कामात प्रगती केली असली, तरी या वेगवान नागरीकरणाने शहराच्या मूलभूत पायाभूत सुविधांची दाणादाण उडवली आहे. वाढत्या लोकसंख्येचा विचार न करता शहरात उभ्या राहिलेल्या गगनचुंबी इमारती आणि विस्तीर्ण गृहसंकुलांमुळे सांडपाणी निचरा, कचरा व्यवस्थापन आणि वाहतूक यांसारख्या सेवांवर प्रचंड ताण आला आहे. एकेकाळी निसर्गरम्य तलावांचे शहर म्हणून ओळखले जाणारे ठाणे आता केवळ सिमेंटचे जंगल बनले असून, प्रशासकीय नियोजनाचा अभाव पावलोपावली जाणवत आहे. या अनियंत्रित विकासामुळे मूळ ठाणेकर आणि नवीन रहिवासी या दोघांनाही दैनंदिन गरजांसाठी मोठा संघर्ष करावा लागत आहे.

पाणीपुरवठ्याचा प्रश्न हा सध्या ठाणेकरांच्या चिंतेचा मुख्य विषय बनला आहे. महापालिकेकडून होणारा पाणीपुरवठा शहराच्या वाढत्या गरजेनुसार अपुरा पडत आहे. विशेषतः उन्हाळा सुरू होण्यापूर्वीच अनेक प्रभागांमध्ये पाणी कपात आणि कमी दाबाने पाणी येण्याच्या तक्रारी वाढल्या आहेत. नवीन गृहप्रकल्पांना भोगवटा प्रमाणपत्र देताना भविष्यातील पाण्याच्या मागणीचा शास्त्रशुद्ध अभ्यास केला गेला नसल्याचे दिसून येते. परिणामी, अनेक सोसायट्यांना पाण्यासाठी खाजगी टँकरवर अवलंबून राहावे लागत असून, त्यासाठी रहिवाशांना दरमहा लाखो रुपये खर्च करावे लागत आहेत. टँकर माफियांच्या वाढत्या हस्तक्षेपामुळे सर्वसामान्य नागरिकांची आर्थिक पिळवणूक होत आहे, मात्र प्रशासन याकडे डोळेझाक करत असल्याचे चित्र आहे.

शहरातील रस्ते आणि वाहतूक कोंडीची समस्या आता केवळ मुख्य रस्त्यांपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. अरुंद अंतर्गत रस्ते, रस्त्यांच्या कडेला होणारी अनधिकृत पार्किंग आणि पदपथांवरील वाढती अतिक्रमणे यामुळे पादचाऱ्यांना चालणेही धोक्याचे झाले आहे. घोडबंदर रस्ता, वागळे इस्टेट आणि बाळकूम यांसारख्या विकसित भागांमध्ये सकाळी आणि संध्याकाळी वाहनांच्या लांबच लांब रांगा लागतात. मेट्रोच्या कामामुळे रस्ते अधिकच अरुंद झाले असून, खड्ड्यांच्या समस्येने त्यात भर घातली आहे. रस्ते रुंदीकरणाचे अनेक प्रस्ताव केवळ कागदावरच राहिले असून, वाढत्या वाहनांच्या संख्येला सामावून घेण्याची क्षमता ठाण्यातील रस्त्यांमध्ये आता उरलेली नाही.

शहरीकरणाच्या या रेट्यात पर्यावरणाची झालेली हानी ही भरून न येणारी आहे. शहराच्या फुफ्फुसा मानली जाणारी झाडे नवीन प्रकल्पांसाठी मोठ्या प्रमाणावर तोडली गेली आहेत. त्यामुळे शहराच्या सरासरी तापमानात लक्षणीय वाढ झाली असून हवा प्रदूषणाची पातळीही धोकादायक वळणावर पोहोचली आहे. सांडपाणी व्यवस्थापनाची जुनी यंत्रणा कोलमडली असून, अनेक ठिकाणी सांडपाण्याचे नाले उघड्यावर वाहत आहेत. पावसाळ्यात हे पाणी रस्त्यांवर आणि सखल भागातील वस्त्यांमध्ये शिरते, ज्यामुळे आरोग्याच्या गंभीर समस्या उद्भवत आहेत. नियोजित ड्रेनेज लाईन आणि कचरा प्रक्रिया प्रकल्पांची अंमलबजावणी अत्यंत संथ गतीने होत असल्याने शहराच्या आरोग्याचा प्रश्न गंभीर बनला आहे.

भविष्यातील ठाणे शहर सुरक्षित आणि राहण्यायोग्य ठेवायचे असेल, तर प्रशासनाला आता कठोर पावले उचलावी लागतील. केवळ नवीन बांधकामांना परवानगी देऊन महसूल गोळा करण्यापेक्षा, अस्तित्वात असलेल्या सुविधांचे सक्षमीकरण करणे अधिक महत्त्वाचे आहे. पाणी साठवणुकीच्या नवीन योजना, सौर ऊर्जेचा वापर आणि सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेत आमूलाग्र बदल करण्याची गरज आहे. जर लोकप्रतिनिधी आणि महानगरपालिका प्रशासनाने समन्वयाने आणि पारदर्शकतेने काम केले नाही, तर ठाणे शहराची अवस्था भविष्यात अधिकच बिकट होईल. नागरिकांच्या वाढत्या असंतोषाची दखल घेऊन तातडीने सुधारणा न केल्यास, हे शहर केवळ समस्यांचे आगार म्हणून ओळखले जाईल, अशी भीती तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.