ताडोबा व्याघ्र कॉरिडॉरमध्ये लोहखनिज खाणीला मंजुरी

ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाच्या अत्यंत संवेदनशील अशा व्याघ्र कॉरिडॉरमध्ये लोहखनिज खाणीला मंजुरी मिळाल्याने पर्यावरण क्षेत्रात मोठी खळबळ माजली आहे. वन्यजीव प्रेमी आणि पर्यावरणवाद्यांनी या निर्णयावर तीव्र आक्षेप नोंदवला असून, यामुळे वाघांच्या नैसर्गिक अधिवासाला आणि स्थलांतराला मोठा धोका निर्माण होण्याची शक्यता आहे. ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प हा केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर भारतातील महत्त्वाच्या व्याघ्र प्रकल्पांपैकी एक आहे. मात्र, विकासाच्या नावाखाली या प्रकल्पाच्या अत्यंत महत्त्वाच्या पट्ट्यात आता खाणकामाची परवानगी देण्यात आली आहे. यामुळे निसर्गाचा समतोल बिघडण्याची भीती व्यक्त होत आहे.

महाराष्ट्र सरकारने चंद्रपूर आणि गडचिरोली जिल्ह्यांच्या सीमेवर असलेल्या ताडोबा-इंद्रावती व्याघ्र कॉरिडॉरमध्ये लोहखनिज खाणीसाठी वनजमिनीच्या वापराला हिरवा कंदील दाखवला आहे. ही खाण शेकडो हेक्टर वनजमिनीवर पसरलेली असेल. या प्रकल्पामुळे हजारो वृक्ष तोडले जाण्याची शक्यता असून, घनदाट जंगलाचा मोठा हिस्सा नष्ट होईल. वाघांना एका जंगलातून दुसऱ्या जंगलात सुरक्षितपणे जाण्यासाठी संचार मार्ग अत्यंत आवश्यक असतो. जर वाघ एकाच जंगलात बंदिस्त राहिले, तर त्यांची प्रजाती कमकुवत होते. कॉरिडॉरमुळे वाघांना दुसऱ्या क्षेत्रातील वाघांशी संबंध येऊन अनुवांशिक विविधता टिकवता येते. संचार मार्गांमध्ये अडथळे निर्माण झाले, तर वाघ मानवी वस्तीकडे वळतात, ज्यामुळे हल्ल्यांच्या घटना वाढतात.

पर्यावरणवाद्यांच्या मते, खाणकामामुळे होणारे ध्वनी प्रदूषण आणि धूळ यामुळे वन्यप्राण्यांच्या दिनचर्येवर विपरीत परिणाम होईल. खाणकामासाठी मोठ्या प्रमाणावर पाण्याचा वापर होतो, ज्यामुळे स्थानिक जलपातळी खालावू शकते आणि वन्यप्राण्यांच्या पाण्याचे स्त्रोत आटू शकतात. अनेक संघटनांनी आरोप केला आहे की, राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांकडे दुर्लक्ष करून ही मंजुरी देण्यात आली आहे.

दुसरीकडे, सरकार आणि खाण कंपन्यांचे म्हणणे आहे की, या प्रकल्पामुळे स्थानिक स्तरावर मोठा रोजगार उपलब्ध होईल. राज्याच्या महसुलात आणि औद्योगिक विकासात भर पडेल. पर्यावरण हानी भरून काढण्यासाठी नुकसान भरपाई वृक्षारोपण केले जाईल. जर हा खाण प्रकल्प पूर्ण क्षमतेने सुरू झाला, तर ताडोबा ते इंद्रावती हा वाघांचा मार्ग कायमचा बंद होण्याची भीती आहे.






8,481 वेळा पाहिलं