सह्याद्री मराठी वाहिनी

Author: सह्याद्री मराठी वृत्त

  • राजदेहेर किल्ला

    राजदेहेर किल्ला

    नाशिक जिल्हयात चाळीसगाव तालुक्याच्या सातमाळ डोंगररांगेत ‘राजदेहेर’ उर्फ़ ‘ढेरी’ हा किल्ला आहे. हा गड दुर्गम आहे. दोन डोंगरावर वसलेला हा किल्ला आहे. किल्ल्यावर प्रवेश करण्यासाठी डोंगरांमधील घळीतून जावे लागते. किल्ल्यावर चालून येणारा शत्रू मार्यागच्या टप्प्यात राहील, अशी या गडाची योजना आहे. या पुरातन किल्ल्यावर आजही पाहण्यासारख्या अनेक गोष्टी आहेत. ‘पाटणे’ या राजधानी जवळच हा किल्ला असल्यामुळे लष्करीदृष्ट्या महत्वाचा असावा. पुढे यादवांनी हा किल्ला ताब्यात घेतला. यादवानंतर अल्लाऊद्दीन खिलजीकडे व त्यानंतर फारुकींकडे हा किल्ला होता. शिवाजी महाराजांच्या किल्ल्यांच्या यादीत या किल्ल्याचा समावेश आहे.

    दोन डोंगरामधील घळीतील खडकांमध्ये पायऱ्यांचा अरुंद मार्ग खोदून भौगोलिक रचनेचा उपयोग किल्ला बांधताना केलेला आहे. प्रवेशद्वारातून गडावर प्रवेश केल्यावर जवळच व्यालमुख असलेले दोन भग्न स्तंभ दिसतात. प्रवेशद्वाराच्या काहीसे वर दगडात खोदलेले लेणे आहे. त्याच्या बाजूला एक गुहा व पाण्याचे टाक आहे. येथून संपूर्ण किल्ला दिसतो. येथून पुन्हा प्रवेशद्वारापाशी येऊन गडफेरी सुरु केल्यावर पाण्याचे दोनखांबी टाक मिळते.

    गडाच्या माचीवर साचपाण्याचा तलाव आहे. बाजूला नंदी व पिंड उघड्यावर आहेत. तलावावरुन पुढे गेल्यावर दगडात खोदलेल्या पादूका दिसतात. माचीवर निमूळत्या टोकापर्यंत गेल्यावर आजूबाजूचा विस्तृत प्रदेश व गाव पाहता येते. बालेकिल्ल्यावर उध्वस्त वास्तूंचे अवशेष आहेत. मनमाड भुसावळ रेल्वेमार्गावर नांदगाव स्थानकावर उतरुन राजदेहेरवाडीला जाण्यासाठी जीप मिळतात. ‘राजदेहेरवाडी’ पासून २ किमी. अंतरावर महादेव मंदिर आहे. या मंदिराजवळून किल्ल्यावर जाणारी पायवाट आहे.

  • उंबरपाडा गाव

    उंबरपाडा गाव

    ‘उंबरपाडा’ हे नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यात असलेले एक गाव आहे. नाशिक-पेठ रस्त्यावर ४० किलोमीटरवर ‘करंजाळे’ हे गाव लागते. या गावातून उजव्या हाताला ‘उंबरपाडा’ गावाकडे घेऊन जाणारा रस्ता आहे. या रस्त्याने पाच किलोमीटर पुढे गेल्यावर आदिवासी निवासी शाळा दिसते. या शाळेकडून काहीसे पुढे जावे म्हणजे उंबरपाडा गावाची कमान मिळते. उंबरांच्या झाडांनी वेढलेले गाव असल्याने या गावाला ‘उंबरपाडा’ असे नाव पडले असावे, असे येथील आदिवासी बांधव सांगतात; मात्र आता उंबरांची झाडे या गावात नाहीत. वारली, कोळी, कोकणा आदिवासींची वस्ती या गावात आहे. हे गाव ‘गावंधपाडा श्रीमंत’ धरणालगत वसलेले आहे.

    या गावचा उदरनिर्वाह ‘शिराई’ उद्योगावर अवलंबून आहे. हा व्यवसाय मागील अनेक पिढ्या करीत आहेत. या गावात पावसाळ्यात शेती व इतरवेळी शिराईचे उत्पादन घेतले जाते. शिराई हा केरसुणीचा एक प्रकार आहे. केरसूणी, झाडू, शिराई यांची उंची, रूंदी व बनविण्याच्या पद्धती थोड्याफार प्रमाणात वेगळ्या आहेत; मात्र सर्वांना एकत्रितपणे झाडूच म्हटले जाते. कोकणात झाडू हिरांचेच करतात. त्याला ‘केरसुणी’ किंवा ‘वाढवण’ म्हणतात. देशावर हिराची केरसुणी क्वचितच वापरतात. तेथे तिला ‘खराटा’ म्हणतात. गवतापासून केलेल्या झाडूंना ‘कुंचले’ म्हणतात.

    शिराई म्हणजे शिंदीच्या बनविलेला झाडू असतो. शिंदीच्या पानांना लहानलहान सुयांच्या सहाय्याने बारीक केले जाते. या झुबक्यापासून प्रत्येक पानाच्या लहान शिरा वेगळ्या केल्या जातात. या शिरांच्या चार-पाच पात्यांपासून तयार झालेला झाडू म्हणजे शिराई असते. येथील आदिवासी झाडूला लक्ष्मीचे प्रतिक मानतात. अगदी झाडू कुठे व कसा ठेवावा याबाबतही समजुती आहेत. शिंदीच्या पानांसाठी आदिवासींना शहरातील सातपूर, बेळगाव ढगा, त्र्यंबक व आडगाव परिसरावर अवलंबून रहावे लागते. शिंदीची ताड,शिंदी, भैरली, माड किंवा नारळी ही झाडे कमी होऊ लागल्याने त्याचा परिणाम त्यांच्या व्यवसायावरही दिसू लागला आहे. उंबरपाडा गावात गेल्यावर ही कलात्मकता दिसते. शिवाय गावात आकर्षक लाकडी बांधणीचे हनुमान मंदिर आहे. धरणाचे विहंगम दृश्य येथे दिसते. त्यामुळे हे एक सुंदर असे पर्यटनस्थळ आहे.

  • त्रासदायक नात्यातून बाहेर पडताना

    त्रासदायक नात्यातून बाहेर पडताना

    विवाहानंतर घटस्फोट होणे, प्रेमजीवनात अपयश येणे या घटना अलीकडे वाढू लागल्या आहेत. यामुळे नैराश्य येते. मानसिक तणाव वाढतो. जेव्हा आपण एखाद्या नवीन व्यक्तीबरोबर नाते जुळवतो, तेव्हा सहवासाने हळुहळु आपण अपेक्षाही करू लागतो. अपेक्षाभंग होऊ लागला की वाद होऊ लागतात. तरीही हे नाते टिकविण्याचा खूपजण प्रयत्न करतात. काही वेळा असे घडते की समोरची व्यक्ती खूप हेकेखोर असते. त्या व्यक्तीमुळे आयुष्य खराब होते. अशा वेळी समोरच्या माणसाला काही कठोर निर्णय घेऊन त्या नात्यातून बाहेर पडावे लागते. जरी मनाला माहित असले की हे हेकेखोर नाते तोडणे आवश्यक होते, तरीही नाते तुटल्यावर अपयशी वाटू लागते; कारण माणसाला कायम एकटे राहण्याची भीती वाटत असते. या परिस्थितीला तोंड देणे खूप कठीण होऊन बसते. जीवनात पुढे जाण्यासाठी त्रासदायक नात्यातून बाहेर पडणे आवश्यक आहे, हे लक्षात घ्यायला हवे.

    स्वतःच्या भावनांना वेळ द्या. आपण नेहमी स्वतःच्या भावना स्वीकारण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे; कारण जर आपण त्या स्वीकारल्या नाहीत तर आयुष्यात पुढे जाणे कठीण होते. काहीवेळा भूतकाळाची आठवण झाल्याने वाईट वाटणे यात काहीही चुकीचे नाही; स्वतःच्या भावना व्यक्त करा. त्यांच्याबद्दल बोला आणि प्रामाणिक रहा. त्यांना लपविण्याची घाई केल्याने परिस्थिती आणखी वाईट होऊ शकते. स्वत: चे दुःख स्वीकारा आणि त्यापासून लांब पळणे टाळा. समाजमाध्यमांपासून लांब रहा. जेव्हा आपण एखाद्या वाईट गोष्टीतून बाहेर पडत असतो, अशा वेळी समाजमाध्यमांपासून लांब राहणे हा योग्य निर्णय आहे; कारण समाजमाध्यमावरील काही गोष्टी वाचून, बघून तुमच्या भावना दुखावू शकतात. त्यामुळे त्यापासून लांब राहणे शहाणपणाचे आहे.

    स्वतःची काळजी घ्या. एखाद्या नात्यातून बाहेर पडल्यानंतर स्वतःची काळजी घेणे आवश्यक आहे, कारण जर तुम्हीच स्वतःची काळजी घेतली नाही तर इतर कोण घेईल? स्वतःच स्वतःची काळजी घेणे ही उपचारांची सर्वात महत्वाची पायरी आहे. विशेषत: या काळात मानसिक ताण तुमच्या आरोग्यावर परिणाम करू शकतो. म्हणून स्वतःकडे दुर्लक्ष करू नका. चांगल्या आरोग्यासाठी योग्य पोषण आणि चांगली झोप मिळणे खूप महत्वाचे आहे. आवडेल ते पौष्टिक पदार्थ खा, फिरायला जा. जवळच्या मित्रमैत्रिणींबरोबर वेळ घालवा. स्वत: चा आवडता छंद जोपासा. आवडत्या लोकांना भेटा. आपल्या आवडीची माणसे आपल्याबरोबर असली तर आपली मन:स्थिती सुधारण्यास मदत होते. आवडत्या लोकांबरोबर घालवलेले क्षण तुमचे मानसिक आरोग्य आणि शेवटी तुमचे शारीरिक आरोग्य सुधारण्यास मदत करतील. आवडता छंद जोपासा. आपल्या सर्वांनाच कुठला ना कुठला छंद असतो. हे जीवनात पुढे नेणारे उपक्रम आहेत.

    छंद पुन्हा नव्याने जोपासल्याने मानसिक आरोग्य सुधारेल. मग ते वाचन असो, पोहणे असो किंवा कुटुंबासोबत वेळ घालवणे असो. तुम्ही नवीन छंद जोपासू शकता; जेणेकरून तुमचा वेळ सकारात्मक पद्धतीने घालवता येईल. तुम्हाला नैराश्याचा त्रास होत असल्यास तज्ज्ञांची मदत घेतल्यास या परिस्थितीला सामोरे जाण्यास मदत होऊ शकते. हा बरे वाटण्याचा आणि समस्या सोडविण्याचा एक उत्तम मार्ग आहे. कोणतेही बंधन तोडणे सोपे नाही; पण तरीही भूतकाळ मागे सोडून पुढे जा.

  • सब्जा खा प्रसन्न रहा

    सब्जा खा प्रसन्न रहा

    रखरखीत उन्हाळ्यात शरीराला थंड पदार्थांची गरज असते. पोटाशी संबंधित काही समस्या यावेळी डोके वर काढतात. सब्जा हा उन्हाळ्यातील एक उत्तम उपाय आहे. आपली त्वचा उन्हाने रखरखीत झालेली असते. किरकोळ आजार आणि त्वचेवर होणारा परिणाम यामुळे माणूस वैतागून जातो. तो वैताग चेहऱ्यावर उमटतो. प्रसन्नतेचा अनुभव घेण्यासाठी या दिवसात सब्जा खावा.

    सब्जाच्या बियांमध्ये प्रथिने, लोह, कॅल्शियम, पोटॅशियम, जीवनसत्व ‘अ’ आणि ‘क’ मुबलक प्रमाणात आढळतात. यामुळे हे आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर मानले जाते. सब्जा पचनासाठी फायदेशीर आहे. यातील थंड गुणधर्म पोटातील उष्णता कमी करतात.

    त्वचा कोरडी आणि निर्जीव झाली असेल, तर प्रभावित भागावर सब्जाच्या बिया लावू शकता. त्यामुळे त्वचेचा पोत सुधारतो. सब्जाच्या बिया खाल्ल्यास रोगप्रतिकारशक्ती वाढते. केसांना सुंदर ठेवण्यासही ते मदत करते. त्यात प्रथिने आणि लोह मुबलक प्रमाणात असतात. त्यामुळे केस मजबूत आणि चमकदार होतात.

    सब्जाचे सेवन केल्याने जास्त वेळ भूक लागत नाही. अतिखाण्यावर नियंत्रण ठेवता येते. उन्हाळ्याच्या दिवसात अपचनचा त्रास होत असल्यास आवर्जून दिवसभरात सब्जाचे सेवन करावे. या दिवसात, कमी पाणी पिण्यामुळे लघवीची समस्या उद्भवते. अशावेळी सब्जाचे पाणी नियमित सेवन केल्याने चांगला आराम मिळतो.

  • यकृतासाठी उपयुक्त पदार्थ

    यकृतासाठी उपयुक्त पदार्थ

    यकृत हा शरीराचा सर्वात महत्वाचा भाग आहे. जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अगदी कार्बोहायड्रेट्सच्या साठवणुकीपर्यंतची कामे यकृत करते. चांगले आरोग्य राखण्यासाठी यकृत निरोगी असणे अत्यंत आवश्यक आहे. काही नेहमीच्या आहारातील पदार्थ यकृताचे आरोग्य चांगले ठेवण्यात मदत करतात.

    लिंबाचा रस
    लिंबाच्या रसात ‘सी’ जीवनसत्व असते. लिंबू अँटिऑक्सिडंट्सचा समृद्ध स्रोत आहे. हा रस यकृतातील विषारी पदार्थ बाहेर टाकण्यास मदत करतो.
    ग्रीन टी
    ‘ग्रीन टी’ हे यकृताच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर पेय आहे. त्यात ‘कॅटेचिन’ हे अँटिऑक्सिडंट आहे. यकृताचे संरक्षण करण्यास ते मदत करुन जळजळ कमी करते.
    द्राक्षांचा रस
    द्राक्षांमध्ये अँटिऑक्सिडंट्स आणि जीवनसत्व ‘सी’ भरपूर प्रमाणात असते. यकृताचे आरोग्य सुधारण्यास मदत करणारी संयुगेदेखील त्यात असतात.
    गाजर रस
    गाजरामध्ये ‘बीटा-कॅरोटीन’चे प्रमाण जास्त असते. हे यकृताचे आरोग्य चांगले राखते. गाजराचा रस यकृतावरील ताण कमी करू शकतो.
    हळद
    हळदीमध्ये ‘कर्क्युमिन’ हा घटक असतो. हा घटक त्याच्या दाहक-विरोधी आणि अँटिऑक्सिडंट गुणधर्मांसाठी ओळखला जातो. यकृतासाठी आहारातील हळदीचा समावेश चांगला असतो.

    तरीही, एखादा पदार्थ आरोग्यासाठी चांगला आहे म्हणून तो अतिसेवन करणे हे सुद्धा हानिकारकच असते. त्यामुळे या पदार्थांचे औषध म्हणून सेवन करण्यापूर्वी आपल्या वैद्यकीय तज्ज्ञांचा सल्ला आवर्जून घ्यावा.

  • मनपसंत चहा

    मनपसंत चहा

    चहा हे सर्वांचे आवडते पेय आहे. सकाळ झाली की एक घोटभर चहा घेतल्याशिवाय काही लोकांचा दिवस सुरु होत नाही.

    त्यामुळे चहा खूप महत्त्वाचा असतो. मनपसंत चहा असा बनवावा :
    साहित्य:
    १ चमचा चहा, २ ग्लास पाणी, अर्धा कप साखर, दीड ग्लास दूध, १ इंच आले, २ वेलच्या, २ लवंग, अर्धा चमचा बडीशेप, एक तुकडा दालचिनी
    कृती :
    चहा तयार करण्यासाठी सर्वप्रथम पाण्यात चहापावडर व साखर घालून तो दोन मिनिटे उकळून घ्यावा. त्यात आले, वेलची, लवंग, दालचीनी, बडीशेप घालून चांगली उकळी आणावी. उकळून झाल्यानंतर त्यात दूध घालून पुन्हा एक उकळी काढावी. उकळी काढून झाली का हा चहा गाळणीने गाळून सर्व्ह करावा. अशा प्रकारे घरच्या घरी अगदी कडक चहा तुम्ही तयार करु शकता.

  • जहाजबांधणी उद्योग

    जहाजबांधणी उद्योग

    बंदरांची वाढणारी संख्या आणि त्यातून अर्थव्यवस्थेची होणारी भरभराट, संरक्षण तसेच व्यापाराच्याही दृष्टीने जहाजबांधणी क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित करायला हवे. भारताला विस्तीर्ण असा समृद्ध सागरी किनारा लाभला आहे. इसवी सन पूर्व 3000 च्या आसपास सिंधू संस्कृती नौका आणि जहाजे वापरण्यासाठी ओळखली जात होती. त्यावेळी हा जहाजबांधणी उद्योग समृद्ध होता. मुघलांनी आपल्या देशावर आक्रमण केल्यावर बोटी बनवण्याची ही कला लुप्त होऊ लागली. त्यानंतरच्या वसाहतवादी राजवटीमुळे ती कला कधीही पुनरुज्जीवित होऊ शकली नाही. देशातील 1197 बेटे आणि 7516.5 किमी.ची किनारपट्टी असलेल्या भारतात जहाजबांधणी, आर्थिक विकास, बाजारपेठेची मागणी आणि मानवी संसाधन क्षमता यांच्यात सुसंगती राखली गेली नाही.

    भारतीय जहाजबांधणी उद्योग प्रामुख्याने 27 शिपयार्ड्सवर केंद्रित आहे. यामध्ये आठ सार्वजनिक आणि 19 खासगी क्षेत्रांतील शिपयार्ड आहेत. जहाज बांधणी हा उद्योग अत्यंत जटिल आहे. त्यात अनेकांचा सहभाग आणि अनेक घटक अंतर्भूत असतात. गोदीत किंवा ‘लाँच वे’ वर नौकेचा सांगाडा बनवण्यापासून जहाज बांधण्याची सुरुवात होते. ते विविध उपकरणे आणि प्रणालींनी ‘आउटफिटिंग बेसिन’ मध्ये तयार केले जाते. यासाठी सुमारे 300-400 प्रकारचा कच्चा माल आणि उपकरणे लागतात, जी जहाजाच्या प्रकारानुसार बदलतात. किंमतीच्या दृष्टीने सर्व कच्च्या मालाचे आणि उपकरणांचे मूल्य जहाजाच्या एकूण खर्चाच्या सुमारे 60-70 टक्के असते. जहाज बांधणाऱ्याला हा कच्चा माल आणि उपकरणे विविध उद्योगांकडून खरेदी करावी लागतात; म्हणून ‘शिपयार्ड’ हे पूरक तसेच लहान उद्योगांसाठी एक महत्त्वाचे साधन आहे.

    भारतामध्ये जहाजबांधणी उद्योगाचा पुरेशा प्रमाणात विस्तार न झाल्याने आणि स्वदेशीकरण किफायतशीर नसल्यामुळे व्यावसायिक जहाजबांधणीला आधार देणाऱ्या पूरक उद्योगांकडे दुर्लक्ष झाले आहे. तथापि, संरक्षण जहाजबांधणीसाठी कच्चा माल पुरवणारे सहाय्यक उद्योगक्षेत्र तुलनेने अधिक चांगल्या पद्धतीने विकसित झाले आहे. आज संरक्षण जहाज बांधणी उपकरणे तयार करणारे अनेक भारतीय विक्रेते आहेत. याचे कारण भारतीय नौदल स्वदेशीकरणावर लक्ष केंद्रित करत असून पूरक उद्योगांना पाठिंबा देत आहे. त्यामुळे व्यावसायिक जहाजबांधणी करणारे या पूरक उद्योगांपर्यंत पोहचू शकतात. जर पूरक उद्योगांना पाठिंबा मिळाला, तरच ते कमी किंमतीत दर्जेदार वस्तू वितरित करू शकतील. परिणामी, जहाजबांधणीचा एकूण खर्च कमी होऊ शकेल. त्यामुळे असे पूरक उद्योग सुरु करणे फायदेशीर आहे.

    हा उद्योग सुरु करताना माणसाला जमिनीवर वास्तव्य करताना लागणाऱ्या सर्व गोष्टी जहाजामध्ये असणे आवश्यक आहेत आणि त्याही मर्यादित जागेमध्ये! अशा जहाजांची निर्मिती करणे हे जहाजबांधणी करणाऱ्या कंपंन्यांना निधी उपलब्ध करून देत त्यांच्याद्वारे फायदेशीर आणि विहित कालावधील जहाजनिर्मिती करण्याइतके महत्त्वाचे आहे. जहाजबांधणी करणाऱ्या राष्ट्रांमध्ये जहाज बांधणीची स्वतःची अशी पायाभूत रचना असते. बहुतांश देशांत ती तेथील औद्योगिक क्रांतीमधून निर्माण झालेली आहे. जहाजबांधणीमध्ये स्वदेशी सामग्रीचा वापर हे या औद्योगिक क्षेत्राचे शक्तिस्थळ आहे. त्याचप्रमाणे जहाज बांधणीसाठी लागणारा कालावधी हा उद्योगाची कार्यक्षमता दर्शवतो. ज्या कंपन्या कमी कालावधीत जहाजबांधणी करतात त्या अधिक कार्यक्षम मानल्या जातात.

    जहाज बांधणीसाठी लागणारा वेळ हा दोन भागांत विभागला जातो. जहाज खरेदीसाठीची बोलणी आणि त्यानंतर जहाजबांधणी करुन ते खरेदी करणाऱ्या देशाकडे सुपूर्द करावे लागते. पहिल्या भागांत आराखडा तयार करणे, जहाजबांधणीचे नियोजन करणे आणि प्रत्यक्ष बांधणी सुरू करणे इत्यादींचा समावेश करता येईल. यात आपल्याला कोणतीच अडचण येत नाही. मात्र जहाजाच्या मुख्य भागाच्या बांधणीमध्ये आपल्याला आणखी गतीने काम करणे आवश्यक आहे. ही गती युद्धनौका आणि व्यापारी जहाजबांधणी या दोन्हींतही येणे आवश्यक आहे. परदेशातील व्यापारी जहाजे तुलनेने स्वस्त असतात. त्यामुळे जहाजबांधणी करणाऱ्या कंपन्यांना अनुदान देण्यात आले आणि जहाज मालकांना त्यांच्या जहाजासाठीचे काही भाग हे त्यांच्याकडून घेण्यास सांगण्यात आले. मात्र याचा परिणाम एक समर्थ औद्योगिक क्षेत्र म्हणून उभे राहण्यासाठी झाला नाही. उलट त्यातून तणाव वाढत गेला. त्यातच आर्थिक गैरव्यवहाराच्या आरोपांनी या उद्योग क्षेत्राची प्रतिमा मलिन होऊ लागली. त्यामुळे अनेकजण आपण व्यापारी जहाजांच्या निर्मितीचा प्रयत्न सोडून देत केवळ संरक्षणावर लक्ष केंद्रित करावे, असे सुचवतात; परंतु हा योग्य पर्याय नाही. भारतीय अर्थव्यवस्थेत होणारी वाढ आणि त्याचा जागतिक व्यापाराशी असलेला संबंध लक्षात घेणे आवश्य्क आहे.

    एक जहाजबांधणी करणारे राष्ट्र म्हणून भारताची क्षमता विकसित करणे गरजेचे आहे. मजबूत जहाजबांधणी उद्योगाचे आर्थिक फायदे लक्षात घेता एक अनुकूल धोरण आणि संस्थांकडून सहाय्यक प्रणाली तयार केली, तर भारत एक सक्षम जहाजबांधणी करणारे राष्ट्र म्हणून उदयास येण्यास बळ मिळेल. उपकरणे आणि सुट्या वस्तूंच्या आयातीवर कर सवलत, बांधकाम, विस्तार, सुधारणा आणि आधुनिकीकरण यासारख्या गोष्टींचा विस्तार करून धोरणात्मक विचार केला जाऊ शकतो. याशिवाय भारतीय जहाजबांधणी उद्योगाला जागतिक क्षेत्रात स्वत:ला पूर्णपणे प्रस्थापित करण्यासाठी अनुदान योजना किमान दहा वर्षांपर्यंत वाढवणे आवश्यक आहे. शिपयार्डच्या परिसरात जहाज बांधणीसाठी पूरक ठरणारे उद्योग उभारले जाऊ शकतात. यामुळे स्पर्धात्मकता वाढून अत्यंत किफायतशीर दरात कच्चा माल शिपयार्डला मिळू शकण्याची सुविधा सहज उपलब्ध होऊ शकेल. जहाज बांधणी उद्योग सध्या केंद्र आणि राज्य सरकारकडून अनेक तपासण्या आणि मंजुरी मिळवण्यातच अडकला आहे. पर्यावरण, जमीन आणि त्याचा विकास, वीज व पाणी, तसेच स्थानाची सुरक्षा मंजुरी अशा सर्व मंजुरी एक खिडकी योजनेंतर्गत मिळणे अपेक्षित आहे.

  • पाळणाघर सुरू करताना

    पाळणाघर सुरू करताना

    ‘पाळणाघर’ ही शहरी भागात राहणाऱ्यांची गरज बनली आहे. विभक्त कुटुंबपद्धतीमुळे पाळणाघराचे महत्त्व दिवसेंदिवस वाढू लागले आहे. नोकरीमुळे मुलांच्या वेळेसोबत आई – वडिलांच्या कामाची वेळ जोडून घेता येत नाही. नोकरदार पालकांसाठी मुलांची सुरक्षितता हा महत्त्वाचा विषय आहे. गृहिणी आपल्या घरी हा व्यवसाय सहज सुरू करू शकतात. यासाठी विशेष आर्थिक गुंतवणुकीची गरज नसते. लहान मुलांची आवड असणाऱ्या महिला या व्यवसायात अधिक यशस्वी ठरतात. आपल्या पोटच्या मुलाप्रमाणे पाळणाघरातील मुलांची जबाबदारी घ्यावी लागते. मासिक तत्त्वावर पाळणाघर चालते. त्यामुळे पालकांकडून आकारली जाणारी रक्कम ही मुलं पाळणाघरात कितीवेळ राहणार यावर अवलंबून असते.

    मुलांनी पाळणाघरात रमण्यासाठी त्यांना खिळवून ठेवणाऱ्या गोष्टी उदा. खेळणी, चित्रांची पुस्तके, गोष्टींची पुस्तके यांची उपलब्धता असणे आवश्यक आहे. पाळणाघरात जेवण, अल्पोपहार, सुका खाऊ या सर्व गोष्टी मुलांच्या वाढीच्या दृष्टीने पोषक आणि पोटभरीच्या असणे गरजेचे आहे. त्याचप्रमाणे पाळणाघरात वेगवेगळ्या छोट्या स्पर्धांचे आपण आयोजनही करू शकतो उदा. चित्रकला स्पर्धा किंवा काही खेळ्यांच्या स्पर्धा. यामुळे पाळणाघरात येणारी मुलं ही एकमेकांशी जोडली जातील. पाळणाघरातील वातावरण आनंदी राहील. त्याचा फायदा मुलांच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासावर होईल.

    पाळणाघरात येणारी मुले ही संस्कारक्षम वयातील असतात. पाळणाघर चालवणाऱ्या मंडळींनाच त्यांच्यावर चांगले संस्कार करायचे असतात, त्यांना जाणून घेऊन त्यांच्यातील सकारात्मक गोष्टींना, छंदांना पैलू पाडायचे असतात.

    किमान एका मुलाला ३० चौरस फूट जागा लागते असे मानून आपल्याकडे उपलब्ध जागेमध्ये किती मुले सामावली जाऊ शकतात याचा अंदाज घ्यावा. उपलब्ध जागेपेक्षा अधिक मुलांचा भरणा करू नये. पाळणाघराची खोली स्वच्छ आणि नैसर्गिक हवा – उजेड येणारी हवी. पाळणाघरात लहान मुलांच्या दृष्टीने आवश्यक प्रथमोपचार पेटी हवी. जेणेकरून कधी काही पटकन झालं, तर डॉक्टरांकडे नेईपर्यंत आपण त्याच्यावर प्राथमिक औषधोपचार करू शकतो.

  • द्राक्ष शेती

    द्राक्ष शेती

    ‘द्राक्ष शेती’ हे जगातील अतिशय लोकप्रिय पीक आहे. बहुतेक देशांमध्ये ते व्यावसायिकरित्या घेतले जाते. ही एक वेलवर्गीय वनस्पती आहे. यात ‘ब’ जीवनसत्व आणि खनिजे मुबलक प्रमाणात असतात. द्राक्ष ही कॅल्शियम, फॉस्फरस आणि लोह यांचा चांगला स्रोत आहे. द्राक्ष कच्ची खाण्यासाठी वापरली जातात. जेली, जाम, मनुका, व्हिनेगर, रस, बियाणे तेल आणि द्राक्षाच्या बियांचे अर्क यांसारख्या विविध उत्पादनांसाठी वापरली जातात.

    फ्रान्स, अमेरिका, तुर्की, दक्षिण आफ्रिका, चीन, पोर्तुगाल, अर्जेंटिना, इराण, इटली, चिली या देशांमध्ये द्राक्ष शेती केली जाते. यापैकी चीन हा द्राक्ष शेती करणारा सर्वात मोठा देश आहे. याचे आरोग्यदायी फायदे देखील आहेत. याचा उपयोग मधुमेह नियंत्रित करण्यासाठी, दमा, हृदयाच्या समस्या, बद्धकोष्ठता, हाडांचे आरोग्य इत्यादीपासून मुक्त होण्यासाठी केला जातो. त्वचा आणि केसांच्या आरोग्याशी संबंधित समस्यांसाठी देखील द्राक्षे उपयुक्त आहेत. ही विविध प्रकारच्या मातीमध्ये पिकवली जातात. तरीही द्राक्षासाठी चांगली सुपीक जमीन आवश्यक असते.

    द्राक्ष लागवडीसाठी चांगली तयार जमीन आवश्यक असते. चांगली मशागत करण्यासाठी ट्रॅक्टरने चांगली खोल नांगरणी करावी लागते. फळे पूर्ण परिपक्व झाल्यावर काढणी केली जाते. काढणीनंतर फळांची प्रतवारी केली जाते. प्रतवारी केल्यानंतर फळे सहा तासांत थंड होतात. लांब पल्ल्याच्या बाजारपेठेसाठी कंटेनरमध्ये द्राक्षे वेष्टनबंद केली जातात.

    द्राक्ष ही ‘वाइन’ आणि मनुका तयार करण्यासाठी वापरली जातात. द्राक्षांचा विकास ‘कॅस्पियन’ समुद्राजवळ झाल्याचे मानले जाते. भारतातील द्राक्षाखालील क्षेत्र सुमारे 40,000 हेक्टर आहे. महाराष्ट्र, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश आणि तामिळनाडूमध्येही द्राक्षांची लागवड केली जाते. महाराष्ट्र हे द्राक्षे पिकवणारे प्रमुख राज्य आहे. जगातील द्राक्ष उत्पादक देशांच्या यादीत भारताचा समावेश आहे. द्राक्षाचे प्रमुख उत्पादक इटली, फ्रान्स, स्पेन, यूएसए, तुर्की, चीन आणि अर्जेंटिना आहेत.

  • रावणपूजक गाव

    रावणपूजक गाव

    काही धार्मिक स्थळे अचंबित करणारी असतात. ती पाहण्यासाठी प्रत्येकाला आवर्जुन जावेसे वाटते. असेच एक स्थळ आहे. भारतातील एका राज्यात रामाची नाही, तर रावणाची पूजा केली जाते. ऐकताच वाटते की, हे राज्य दाक्षिणात्य असावे; परंतु तसे नसून ही पूजा आपल्या महाराष्ट्रातील गावात केली जाते. हे आश्चर्यजनक असले तरीही सत्य आहे. अकोला जिल्ह्यातील सांगोळा गावात हे ठिकाण आहे. या गावात रावणाची पूजा आणि आरती होते. सांगोळा गाव हे अकोल्यापासून 50 किलोमीटरवर असलेल्या पातूर तालुक्यात आहे. गावात प्रवेश करतानाच हे ठिकाण मिळते. येथे चौथऱ्यचा आकार दिलेल्या पारावर एक काळे पाषाण आहे. त्यावर रावणाची रेखीव मूर्ती कोरली आहे. दहा डोकी असलेल्या या मूर्तीला सुमारे साडे तीनशे वर्षांची परंपरा असल्याचे येथील नागरिक सांगतात.

    या गावात रावणाच्या मंदिरासोबत इतर देवदेवतांचीही मंदिरे आहेत. या देवतांच्या पूजनाबरोबरच गावकरी रावणाचीही आराधना करतात; मात्र रावणाच्या पुजेविषयी मोठे कुतूहल असल्याने अनेक लोक ही मूर्ती पाहण्यासाठी येतात. दसऱ्यादिवशी सांगोळा गावात भाविकांची मोठी गर्दी असते. रावणाची आराधना केली जाते. दसऱ्याला होणारे रावण दहन थांबवावे, असे आवाहनही हे गावकरी लोकांना करतात. दसरा आणि रामनवमीला गावकरी विशेष सोहळा साजरा करतात. आरती करतात. असे सांगितले जाते की, काही बाहेरच्या लोकांकडून एकदा ही मूर्ती चोरून नेण्याचा प्रयत्न करण्यात आला होता. ही मूर्ती त्यांना उचलता आली नसल्याचे गावकरी सांगतात. केवळ चौथऱ्यावर असणाऱ्या या रावण मंदिराच्या उभारणीसाठी सध्या प्रयत्न केले जात आहेत.

    आमदार निधीतून आमदार अमोल मिटकरी यांनी या मंदिराला सभागृह बांधकामासाठी 20 लाखांचा निधी दिला असून या कामाचे त्यांनी नुकतेच भूमिपूजन केले आहे. आता येथे रावणाचे मंदिर उभे होणार आहे. ग्रामस्थ सांगतात की, रावणात दुर्गुणांसोबतच सद्गुणही होते. मात्र, त्याच्या सद्गुणांकडे दुर्लक्ष केले जाते. त्याचा विचार करुन ही पूजा केली जात असल्याचे ग्रामस्थ सांगतात. ही अनोखी परंपरा पहण्यासाठी मुद्दामहून येथे पर्यटक भेट देण्यासाठी जात असतात. शेकडो वर्षांची परंपरा आजही येथे पाळली जाते. यामागील आख्यायिका निश्चित माहित होत नसली तरीही ही परंपरा लक्ष वेधून घेते. दसरा, रामनवमीला येथे भाविकांची गर्दी असते. ग्रामस्थ उत्साहाने येथील सण साजरे करतात.

  • अंजुना समुद्रकिनारा

    अंजुना समुद्रकिनारा

    गोवा म्हटले की, डोळ्यासमोर येतो तो समुद्र आणि निसर्गरम्य बीच ! गोवा राज्य मुंबईच्या दक्षिणेस सुमारे ४०० किमी अंतरावर आहे, त्याचबरोबर भारतातील सर्वात लहान राज्यांपैकी एक आहे ! गोवा राज्य पूर्व, दक्षिण आणि पश्चिमेस अरबी समुद्राने व्यापलेले आहे. राज्याला १३१ किलोमीटर लांबीची किनारपट्टी लाभली असून गोवा प्रत्येक पर्यटकांच्या प्रवासासाठी महत्त्वाचे ठिकाण आहे. येथील सूर्य, वाळू व समुद्रकिनारे हे प्रमुख आकर्षण आहेत. ज्यांना विश्रांतीची गरज आहे, त्यांच्यासाठी गोवा एक परिपूर्ण जागा आहे. या लेखाद्वारे ‘अंजुना समुद्रकिनाऱ्या’ची माहिती पाहूया.

    अरबी समुद्राने वेढलेले अंजुना समुद्रकिनारा तेथील नैसर्गिक खडकांच्या निर्मितीसाठी एक चित्तथरारक ठिकाण आहे. त्याची रहस्यमय दगडी रचना आश्चर्यकारक नैसर्गिक सौंदर्य देते. ताडाची झाडे, एका बाजूला दगडी भिंत आणि विस्तीर्ण वाळूसाठी हा समुद्रकिनारा प्रसिद्ध आहे. गोव्यातील सर्वात प्रसिद्ध समुद्रकिनाऱ्यांपैकी एक, हा समुद्रकिनारा पर्यटकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र आहे. या ठिकाणी होणाऱ्या फूल मून पार्टी, अत्याधुनिक संगीतरजनी हे देशभरातील युवकांचे आकर्षण आहे.

    बुधवारी फ्ली मार्केटमध्ये जाऊ शकता, येथे तुम्ही गोव्यातील विविध प्रकारचे कपडे, दागिने, स्मृतिचिन्हे, समुद्री शिंपल्यापासून बनवलेल्या वस्तू इत्यादी खरेदी करू शकतात. समुद्रकिनारी फोटोग्राफी करू शकतात.
    अंजुना समुद्रकिनाऱ्यावर कसे पोहोचावे ?
    • पणजी बस स्थानकापासून अंतर – 20 किमी.
    • थिवीम रेलवे स्टेशनपासून अंतर – 19 किमी.
    • मडगांव रेलवे स्टेशनपासून अंतर – 55 किमी.
    • दाबोळी विमानतळापासून अंतर – 47 किमी.

  • घोडबंदर किल्ला

    घोडबंदर किल्ला

    घोडबंदर गाव, ठाणे, महाराष्ट्र, उल्हास नदीच्या दक्षिणेकडील टेकडीवर. ते पोर्तुगीजांनी बांधले, मराठा साम्राज्याच्या ताब्यात आले आणि ते ईस्ट इंडिया कंपनीचे जिल्हा मुख्यालय बनले. या ठिकाणाला घोडबंदर असे म्हटले जाते कारण याच ठिकाणी पोर्तुगीज अरबांसोबत घोडे व्यापार करत असत. म्हणून घोडबंदर हे नाव घोडे (घोडे) आणि बंदर (बंदर). 1530 मध्ये पोर्तुगीज ठाण्यात आले आणि त्यांनी 1550 च्या सुमारास डोंगरी भागात तटबंदी करण्यास सुरुवात केली, परंतु किल्ल्याचे सध्याचे स्वरूप 1730 मध्ये पूर्ण झाले.

    किल्ल्याचे पोर्तुगीज नाव काकाबे दे तन्ना होते. ते १७३७ पर्यंत पोर्तुगीजांच्या अधिपत्याखाली होते. पोर्तुगीजांनी किल्ल्यात एक चर्च बांधले जे अजूनही उभे आहे, आणि आता ते हॉटेल म्हणून वापरले जाते. चर्चच्या आतील भिंतीवर कोरलेले दोन देवदूत अजूनही शिल्लक आहेत. अंगणाच्या फोटोच्या पार्श्वभूमीत जुनी चर्च स्पष्टपणे दिसू शकते. अनेक जुने नकाशे आणि ग्रंथ आहेत.ज्यात मराठ्यांनी हा किल्ला काबीज करण्यासाठी सतत केलेल्या प्रयत्नांचा उल्लेख आहे. हल्ल्यांपासून अनेक वर्षे घोडबंदर किल्ल्याचे रक्षण पोर्तुगीज यशस्वीपणे करू शकले, छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या बलाढ्य सैन्याने १६७२ मध्ये केलेल्या हल्ल्यासह.

    तथापि, चिमणाजी अप्पांच्या नेतृत्वाखालील मराठ्यांनी किल्ल्याला वेढा घालून तो यशस्वीपणे ताब्यात घेतला. 1737 मध्ये ताब्यात घेतल्यानंतर, शाहूंनी तटबंदी मजबूत करण्याचे आदेश दिले, बुरुजाचे बांधकाम सुरू केले. 1818 मध्ये, ब्रिटिशांनी किल्ला ताब्यात घेतला आणि ईस्ट इंडियन कंपनीसाठी जिल्हा प्रशासनाचे मुख्यालय बनवले, ज्यामध्ये ठाणे येथे जिल्हाधिकारी तैनात होते. किल्ला सध्या भग्नावस्थेत असला तरी भारत सरकारने त्याचे नूतनीकरण सुरू केले आहे. हा किल्ला स्वतः भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागाच्या ताब्यात आहे

  • ज्ञानगंगा वन्यजीव अभयारण्य

    ज्ञानगंगा वन्यजीव अभयारण्य

    महाराष्ट्रातील बुलढाणा जिल्ह्यात ‘ज्ञानगंगा वन्यजीव अभयारण्य’ आहे. हे अभयारण्य बुलढाणा शहरापासून २८ किमी. आणि खामगाव शहरापासून २० किमी अंतरावर आहे. येथून गंगा नदीची प्रमुख उपनदी ‘ज्ञानगंगा’ वाहते. हे अभयारण्य २०५ चौरस किलोमीटर परिसरात पसरले आहे. हे अभयारण्य महाराष्ट्राच्या मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पाचा एक भाग आहे. या अभयारण्यात २ तलाव असून अभयारण्यातील वन्य प्राणी हे पाणी प्राशन करतात. बुलढाणा-खामगाव या राज्यमार्गास लागून हे अभयारण्य आहे. या अभयारण्याचे क्षेत्रफळ 205 चौरस किलोमीटर एवढे आहे.

    ज्ञानगंगा अभयारण्याच्या क्षेत्रात ‘बोथा’ हे गाव आहे. हे अभयारण्य खामगाव, मोताळा आणि चिखली या तालुक्यात आहे. ‘ज्ञानगंगा’ नदीमुळे या गावास ज्ञानगंगा अभयारण्य नाव देण्यात आले. निसर्गरम्य ‘ज्ञानगंगा’ या नदीवर माटरगाव या गावाजवळ एक धरण बांधले आहे. या धरणासही ज्ञानगंगा धरण असे नाव दिले आहे. जिल्ह्यातील वन्य प्राण्यांचे संरक्षण व संवर्धन करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने 9 मे 1997 रोजी या अभयारण्याची स्थापना केली. या अभयारण्याचा काही भाग खामगाव वन विभाग व काही भाग बुलढाणा वन्यजीव विभागाच्या अखत्यारीत येतो.
    जनावरांच्या पाण्याची समस्या लक्षात घेऊन बुलढाणा वन्यजीव विभागाने बुलढाणा परिक्षेत्रात अनेक कृत्रिम तलाव बांधले आहेत. ज्ञानगंगा वन्यजीव अभयारण्य हे विविध प्राणी आणि पक्ष्यांच्या प्रजातींचे नैसर्गिक अधिवास आहे.

    ज्ञानगंगा वन्यजीव अभयारण्यात मोठ्या प्रमाणात वन्य प्राणी आहेत. अभयारण्यात अनेक प्रकारचे वन्यजीव पहायला मिळतात. अस्वल आणि बिबट्या हे या अभयारण्यातील मुख्य वन्यजीव आहेत. याशिवाय रानडुक्कर, हरीण, नीलगाय, कोल्हे, भुंकणारे हरीण, निळा बैल, ठिपकेदार हरीण, हायना, जंगली मांजर, कोल्हे यामुळे हे प्राणी येथे आढळतात. या अभयारण्यात सुमारे 150 प्रजातींचे पक्षी आढळतात.

    तसेच ज्ञानगंगा अभयारण्यात सरपटणाऱ्या प्राण्यांपैकी साप, मण्यार, धामण, नाग, सरडा, अजगर आणि घोरपड इत्यादी प्राणी आपल्याला आढळतात. ज्ञानगंगा अभयारण्याच्या परिसरात प्राण्यांसोबत पक्ष्यांचाही संचार आहे. त्यामध्ये घुबड, कबुतर, मोर, पोपट, पाणकोंबडी, खंड्या, सुगरण, सुतारपक्षी, तितर, टकाचोर, धोबी अशा कितीतरी पक्ष्यांचे वास्तव्य ज्ञानगंगा अभयारण्यात आढळते. याठिकाणी वन विभागाने दुर्मिळ झाडांची लागवड केली आहे. बांबूपासून बनविलेल्या आकर्षक कुटी येथे बांधलेल्या आहेत. लहान मुलांसाठी बांधलेले झोके, वनकुटी, टेहळणी मनोरा हे सारे पाहण्यासारखे आहे.
    या अभयारण्यात ग्रास लँड, लाख सिरा, धरण परिसर आणि ब्रिटिशकालीन तलाव असून जंगलातील महत्त्वाची ठिकाणे बनली आहेत. दरवर्षी मोठ्या संख्येने पर्यटक येथे येतात. छोटे-छोटे धबधबे, पाण्याचे निर्झर आणि आजूबाजूला पसरलेले विस्तीर्ण गवत यामुळे अभयारण्यातून फिरताना पर्यटक आनंदित होतात.

  • नात्याला असावा आपुलकीचा स्पर्श

    नात्याला असावा आपुलकीचा स्पर्श

    प्रेम-आपुलकीचे बंध लाभलेले नातेसंबंध व्यक्तीला आनंदी जीवन प्रदान करतात. एकदा नात्यात अविश्वास निर्माण झाला की, ते परत जुळविणे खूप अवघड होऊन बसते. जरी ते कसे तरी जोडले गेले तरी ते आता पूर्वीसारखे राहिले नाहीत. मैत्री, भाऊ-बहीण, नवरा-बायको अशा कोणत्याही नात्यात असे मतभेद पहायला मिळतात. पती-पत्नीच्या नात्यावर त्याचा वेगळाच परिणाम होतो. एकदा विश्वास तुटला की पुन्हा त्या व्यक्तीवर विश्वास ठेवणे खूप कठीण होऊन बसते. त्यामुळे समोरच्या व्यक्तीच्या मनात विश्वास संपादित करता आला पाहिजे.

    नात्यातील कटुता जीवनात अस्वस्थता निर्माण करते. परस्परांतील संबंध बिघडवते. त्यामुळे आनंद नाहीसा होऊन दु:ख पसरते. याचा परिणाम मनाबरोबरच शरीरावरही होतो. मानसिक स्वास्थ्य बिघडते; परिणामी शारीरिक समस्याही सुरू होतात. कोणतीही व्यक्ती कायमस्वरुपी एकांतात राहू शकत नाही. आनंदी जीवनासाठी नाती फार महत्त्वाचे असतात. हे महत्त्व लक्षात घेऊन नाती सांभाळता आली पाहिजेत. शक्य तिथे कमीपणा घेता यायला हवा. परस्परांचा आदर करता यायला हवा. यामुळे नाती सशक्त होतात.

    काही कारणास्तव समोरची व्यक्ती आपल्यावर पूर्ण विश्वास ठेवू शकत नसेल, किंवा समोरासमोर बसून एकमेकांशी बोलत नसाल, तर अशा वेळी नाती अधिक बिघडतात. जेव्हा कधी आपल्याकडून चूक होते, तेव्हा ती पुन्हा-पुन्हा करण्यापेक्षा ती सुधारण्याचे काम करा. कोणत्याही प्रकारची माहिती लपवून तुमच्या समोरच्या व्यक्तीच्या मनात शंका निर्माण करू नका. परिस्थिती सुधारण्यासाठी तुम्हाला आतून स्वतःशी प्रामाणिक असले पाहिजे.

    आजकालच्या जीवनात स्वतःसाठी वेळ काढणे खूप अवघड झाले आहे. इतरांसाठी तर ते त्याहूनही जास्त आव्हानात्मक आहे. जर तुमच्या जवळची व्यक्ती एकटी असेल तर त्याला सहाय्य द्या. कधी-कधी एकटेपणा आणि अनावश्यक चिंता यामुळे निर्माण होऊ शकते. एखाद्या व्यक्तीला चुकीची पावले उचलण्यास भाग पाडते. अशा परिस्थितीत तुमचा पाठिंबा त्यांना मानसिकदृष्ट्या मजबूत बनवण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो.

  • गुलाबी टिंट आणि ब्लशचा वापर

    गुलाबी टिंट आणि ब्लशचा वापर

    गाल गुलाबी दिसण्यासाठी महिला गुलाबी टिंट आणि ब्लश वापरतात. ब्लशशिवाय मेकअप अपूर्ण दिसतो. ब्लशमुळे चेहऱ्याला चमकदारपणा येतो. काही वेळा चेहऱ्यावर लाली जास्त काळ टिकत नाही, याचे कारण ब्लशचा योग्य वापर न करणे असू शकते. लाली दीर्घकाळ टिकण्यासाठी काही गोष्टी आवर्जून कराव्या लागतात. त्वचेला मसाज करणे महत्वाचे आहे. जेव्हा त्वचेची चांगली काळजी घ्याल, तेव्हाच ब्लश त्वचेत व्यवस्थित मिसळेल. मेकअप लागू करण्यापूर्वी त्वचा स्वच्छ करुन मसाज करणे आवश्यक आहे. मेकअप कोरड्या किंवा तेलकट त्वचेवर सहज चिकटत नाही. यासाठी प्राइमर लावायला विसरू नका.

    त्वचेच्या प्रकारासाठी योग्य फॉर्म्युला निवडा
    जर तुम्ही मेकअपमध्ये नवशिक्या असाल, तर सर्वप्रथम हे लक्षात घ्यावे, की पावडर, क्रीम आणि डाग हे ब्लशचे तीन प्रकार आहेत. त्वचेच्या प्रकारानुसार तुम्हाला ते स्वतःसाठी निवडावे लागेल. जर तुमची त्वचा तेलकट असेल तर तुम्हाला स्किन स्टेन फॉर्म्युला निवडावा लागेल. क्रीम ब्लश सामान्य त्वचेसाठी योग्य असतात. यामुळे त्वचेला सुंदर तेज मिळते. जर तुमची त्वचा कोरडी असेल तर पावडरचा फॉर्म्युला वापरुन पहा.

    ब्लश त्वचेवर योग्य प्रकारे लावणे म्हणजे ते त्वचेशी चांगले समरस होणे होय. कोणतेही सौंदर्यप्रसाधन तुमच्या चेहऱ्यावर तेव्हाच छान दिसेल, जेव्हा ते चेहऱ्यावर व्यवस्थित लावले जाईल. त्वचेवर मेकअप लावण्यापूर्वी, ब्लेंडर ओले करा. त्यातील सर्व पाणी पिळून घ्या. त्वचेवर दाबून वापरा. यामुळे तुमच्या चेहऱ्यावर चमक येईल. जर तुम्ही तुमच्या त्वचेचा प्रकार ओळखू शकत नसाल, तर ब्लश जास्त काळ स्थिर ठेवण्यासाठी प्रथम तुम्ही क्रीम लावू शकता. त्यानंतर चेहऱ्यावर पावडर ब्लश लावून ब्रशने चांगले मिसळा. तुम्ही टिंट आणि पावडर ब्लशदेखील लावू शकता. तुमचा मेकअप पूर्ण केल्यानंतर तो सेटिंग स्प्रेने पूर्ण करा.

  • डेंग्यूबाबत सतर्कता गरजेची

    डेंग्यूबाबत सतर्कता गरजेची

    पावसाळा आपल्यासोबत आल्हाददायक वातावरण घेऊन येतो. त्याच वेळी अनेक आजार लोकांना आपला बळी बनवतात. या हंगामात अनेक जलजन्य रोगांचा धोका वाढतो. डेंग्यू अशाच आजारांपैकी एक आहे. याचे रुग्ण सध्या देशात झपाट्याने वाढत आहेत. राजधानी दिल्लीत गेल्या दोन महिन्यांत 900 हून अधिक डेंग्यू रुग्णांची नोंद झाली आहे. अशा परिस्थितीत प्रत्येकाला या आजाराविषयी योग्य माहिती असणे गरजेचे आहे; जेणेकरून त्यापासून परिवाराचे संरक्षण करता येईल.

    डेंग्यु डास चावल्याने होतो. साठलेल्या पाण्यामध्ये डासांची उत्पत्ती होते. हे डास दरवाजे, खिडक्या, किंवा छोट्याशा छिद्रातूनही घरात प्रवेश करून एखाद्या व्यक्तीला संक्रमित करू शकतात. पावसाळ्यात डेंग्यूचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात होतो. डेंग्यू हा वेक्टर-जनित रोग आहे. या रोगांना सामान्यतः असे रोग असतात, जे डास, माश्या आणि पिसू इत्यादींमुळे पसरतात. अशा रोगांमध्ये व्यक्ती जीवाणू, विषाणू आणि परजीवी यांच्यामुळे होणाऱ्या रोगांना बळी पडते. मलेरिया, डेंग्यू, झिका व्हायरस, लाइम रोग आणि चिकुनगुनिया ही या आजारांची सामान्य उदाहरणे आहेत.

    सौम्य ताप, घसा दुखणे, शरीर वेदना, उलट्या, वारंवार अतिसार,सुजलेल्या ग्रंथी, मळमळ, डोळा दुखणे, सौम्य श्वास लागणे, उच्च दर्जाचा ताप, प्लेटलेटची संख्या कमी होणे, निर्जलीकरण, ओटीपोटात वेदना, रक्तदाब कमी होणे, थकवा, अतिसार, पिवळे डोळे ही या आजाराची लक्षणे आहेत. पावसाळ्यात या डासांपासून बचाव करण्यासाठी संरक्षणात्मक कपडे घालावेत. घरी कीटकनाशक वापरावे. घरात किंवा आजूबाजूला पाणी साचू देऊ नये. यामुळे डासांची पैदास होण्यास मदत होईल. घराभोवतीचे नाले वेळोवेळी स्वच्छ करावेत. डेंग्यूचा धोका पावसाळ्यात सातत्याने वाढत आहे. डेंग्यूचे रुग्ण देशभरात झपाट्याने वाढत आहेत. अशा परिस्थितीत या आजाराच्या लक्षणांपासून ते प्रतिबंधापर्यंतच्या सर्व महत्त्वाच्या गोष्टी जाणून घेऊन त्याबाबत सतर्क असणे गरजेचे आहे.

  • परिप्पू किंवा डाळ

    परिप्पू किंवा डाळ

    हा एक केरळचा पदार्थ आहे.

    साहित्य
    अर्धा कप मूगडाळ, 1 कप खोवलेला नारळ, 3 लसणीच्या पाकळ्या, 3 चमचे खोबरेल तेल, 2 चमचे तूप, अर्धा चमचा जिरे, पाव चमचा हळद, कढीपत्ता.

    कृती
    जाड बुडाच्या कढईत तूप गरम करा. आता मूगडाळ तांबुस रंगाची होईपर्यंत भाजा. एका भांड्यात 2 कप पाणी उकळवा. त्यात भाजलेली मूगडाळ घालून शिजवा, डाळ चांगली शिजली पाहिजे. डाळ घट्ट झाली तर पाणी घालून थोडी पातळ करा. शिजलेली डाळ चांगली घोटा. मीठ आणि हळद घालून चांगली मिसळा. खोवलेले खोबरे, जिरे आणि लसणीबरोबर वाटून घ्या. वाटलेले मिश्रण शिजलेल्या डाळीत पाणी घालून मिसळा. आचेवर चढवून काही मिनिटे उकळू द्या जोपर्यंत डाळ एकजीव होत नाही. हे झाले की, डाळ आचेवरून काढा आणि खोबरेल तेल आणि कढीपत्ता घाला. चांगले मिसळा.

  • श्री नृसिंहवाडी

    श्री नृसिंहवाडी

    दत्तप्रभूंचे दुसरे अवतार म्हणून ज्यांना ओळखले जाते, त्या नृसिंहसरस्वतींचे स्थान म्हणजे नृसिंहवाडी होय. कोल्हापूर जिल्ह्यात मिरजेपासून जवळ, कृष्णा व पंचगंगा नद्यांच्या संगमावर हे ठिकाण आहे. श्री नृसिंहसरस्वती यांचे येथे १२ वर्षे वास्तव्य होते. नृसिंहसरस्वतींच्या नावाने ओळखल्या जाणारे हे क्षेत्र दत्तभक्तांमध्ये ‘दत्तप्रभूंची राजधानी’ म्हणून प्रसिद्ध आहे. वासुदेवानंद सरस्वती उर्फ टेंब्येस्वामींनीही भारतभ्रमण केल्यानंतर येथे वास्तव्य केले होते. कारंजा येथे नृसिंहसरस्वतींचा जन्म झाला. त्यांनी संन्यास दीक्षा घेतल्यानंतर ते तीर्थाटनास निघाले. त्यादरम्यान त्यांचा मुक्काम औंदुबर क्षेत्री होता.

    नृसिंहसरस्वतींनी येथे बारा वर्षे तपश्चर्या केली. त्यांनी येथील औदुंबर वृक्षाखाली पादुका आणि अन्नपूर्णा जान्हवीची स्थापना केली. आपण येथे वास करू, अशी ग्वाही त्यांनी भक्तजनांना दिली. नृसिंहसरस्वतींच्या वास्तव्यामुळेच या क्षेत्राला ‘नृसिंहवाडी’ असे नाव पडले. याला ‘नरसोबाची वाडी’ असेही म्हणतात. हे ठिकाण मनास एकाग्रता प्रदान करते. आध्यात्मिक ग्रंथांचे वाचन करण्यासाठी येथे मानसिक शांतता लाभते. त्यामुळे आध्यात्मिक भूक असणारी भक्तमंडळी येथे आवर्जून उपस्थित राहतात. नृसिंहसरस्वती यांच्यानंतर अनेक महान विभूतींनी येथे वास्तव्य केले. येथे दिवसभर साधना, उपासना भक्ती सुरू असते.

    नदीतीरामुळे लाभलेली निसर्गसमृद्धता, वातावरणातील भक्तिभाव, आणि विस्तीर्ण कृष्णा नदीचे पात्र यामुळे हे ठिकाण भाविकांना प्रचंड आनंद देते. या तीर्थक्षेत्रावर दत्तभक्तांची नेहमीच वर्दळ असते. पहाटे तीनपासून ते रात्री दहा वाजेपर्यंत दत्तभक्तीचा जागर सुरू असतो. काकड आरती, पंचामृत अभिषेक, महापूजा, धूपदीप आरती, पालखी सोहळा असा नित्यक्रम अत्यंत श्रद्धेने आणि उत्साहाने आजही येथे होतो. रोजचा पालखी सोहळा अनुभवण्यासारखा असतो.

    पावसात महापुराचे पाणी येथील पादुकांना स्पर्श करते. पादुकांपर्यंत पाणी आल्यावर उत्सव मूर्ती हलवली जाते. आज येथे खूप मोठ्या प्रमाणात धर्मशाळा, भक्तनिवास आहेत. हे वर्षभर गजबजलेले असते. नदीकिनारी बांधलेल्या घाटावरुन कृष्णेचे पात्र डोळे भरुन पाहता येते. असे म्हणतात की, विजापूरच्या आदिलशाहने आपल्या मुलीची दृष्टी परत यावी म्हणून येथे प्रार्थना केली होती. त्याला सकारात्मक फळ मिळाल्यामुळे आदिलशहाने मंदिराचे बांधकाम करून दिले. त्यामुळे या मंदिराला कळस नाही. श्री दत्तात्रेयांचे अवतार श्रीनृसिंहसरस्वती येथे वास्तव्यास असताना येथे त्यावेळी निर्जन अरण्य होते. आज येथील भाविकांची वर्दळ वाढली असून दत्तप्रभूंच्या जयघोषाने हा परिसर भक्तीभावात चिंब भिजलेला आहे.

  • आरंबोल सागरकिनारा

    आरंबोल सागरकिनारा

    ‘आरंबोल’ हे उत्तर गोव्यातील ‘पेडणे’ या प्रशासकीय प्रदेशातील एक पारंपरिक मच्छिमार गाव आहे. हे गाव गोव्याची राजधानी पणजीच्या उत्तरेस 24.6 किमी अंतरावर आहे. या गावातील समुद्रकिनारा फार सुंदर आहे. अनेक आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांना तो आकर्षित करतो. गोव्यातील ‘आरंबोल’ समुद्रकिनारा देश-विदेशातील पर्यटकांमध्ये विशेष प्रसिद्धीस पावलेला आहे. गोव्याच्या उत्तर जिल्ह्यातील समुद्रकिनाऱ्यांपैकी हा एक आहे. यालाच ‘हरमल किनारा’ असेही म्हणतात. या किनाऱ्याच्या एका बाजूला ‘केरी’ किंवा ‘क्वेरिम’ समुद्रकिनारा आणि दुसऱ्या बाजूला ‘मोरजीम’ समुद्रकिनारा आहे. ‘अरंबोल’ किनारा हा खडकाळ आणि वालुकामय आहे.

    या समुद्रकिनाऱ्यावर वर्षभर पर्यटकांची वर्दळ असते. येथे किनाऱ्यावर योग वर्ग घेतले जातात. मसाज करणारी मंडळी येथे असतात. येथून सूर्यास्ताचे विहंगम दृश्य नेत्रांनी टिपता येते. पॅराग्लाइड करणे, अन्य जलक्रीडा, कड्यावरून उडी मारणे असे अनेक उपक्रम येथे उपलब्ध असतात. गोव्यातील सुंदर समुद्रकिनाऱ्यांपैकी हा एक आहे. ‘आरंबोल’ पणजीपासून 55 किमी अंतरावर आहे. याला विदेशी लोकांनी पसंती दिली आहे. हा किनारा 2.5 किमीपर्यंत पसरलेला आहे. गोव्याच्या इतर समुद्रकिनाऱ्यांच्या तुलनेत ‘आरंबोल’चे व्यावसायिकीकरण कमी झाले आहे.

    या समुद्रकिनाऱ्यापासून जवळ असलेले जंगल हे एक आकर्षण आहे. येथे अनेक प्रजातींचे वन्यजीव आहेत. पर्यटक या समुद्रकिनाऱ्यावर पॅराग्लायडिंग आणि इतर जलक्रीडांचा आनंद घेऊ शकतात. ‘डॉल्फिन स्पॉटिंग’ हा एक लोकप्रिय प्रकार आहे. येथे मध्यम श्रेणीची हॉटेल्स आणि लॉज आढळू शकतात.

    ‘आरंबोल’चा वर्षातील सर्वात उष्ण महिने साधारणतः मार्च ते मे असतात. जानेवारी, फेब्रुवारी, एप्रिल, मे आणि डिसेंबर हे सर्वाधिक सूर्यप्रकाशित महिने आहेत. या गावातील मिरची या पिकास ‘जीआय’ मानांकन मिळालेले आहे. हरमलची मिरची विशेष प्रसिद्ध आहे. गोव्यातील सर्वच किनारे विशेषतः विदेशी पर्यटकांचे आकर्षण असते. त्यातही उत्तर गोव्यातील हा किनारा अनेक वर्षांपासून विदेशी पर्यटकांना आकर्षित करतो. या किनाऱ्यावर व्यावसायिकदृष्ट्या मोठे असे विशेष काही नसले तरीही या किनाऱ्याच्या निसर्गसुंदरतेमुळे येथे पर्यटक असतात.

  • न्हावीगड किल्ला

    न्हावीगड किल्ला

    नाशिक जिल्ह्यातील बागलाण येथून दक्षिणोत्तर सह्याद्री पर्वतरांगेची सुरुवात होते. या सह्याद्रीच्या रांगेला ‘सेलबारी’ आणि ‘डोलबारी’ रांग असे म्हणतात. ‘सेलबारी’ रांगेवर ‘न्हावीगड’ हा किल्ला आहे. या किल्ल्याला ‘रतनगड’ असेदेखील म्हणतात. इसवी सन १४३१ मध्ये अहमदशहा बहमानी व गुजरातचा सुलतान यांच्या सैन्यात न्हावीगडाच्या पायथ्याशी मोठे युध्द झाले होते, असा उल्लेख आढळतो. पुढील काळात शिवाजी महाराजांच्या ताब्यात हा गड होता. पायथ्याशी पाताळवाडी हे गाव आहे. तेथून न्हावीगड दक्षिणोत्तर पसरलेला दिसतो. गडावर जाण्याची वाट गडाच्या उत्तरेकडून आहे.

    गडाच्या पायथ्याशी एका लाकडी पट्टीवर सूर्य,चंद्र,वाघ,नाग कोरलेले आहेत. बाजूला काही शिळा पडलेल्या आहेत. येथे काही भगवे झेंडे लावले आहेत. गड चढायला सुरुवात केल्यावर कातळावर सप्तश्रृंगी देवीचे शिल्प कोरलेले दिसते. या मंदिराच्या दोनही बाजूंना बुजलेली पाण्याची टाकी आहेत. देवीचे मंदिर पाहून परत चढायला सुरुवात केल्यावर एक बुरुज मिळतो. येथे कातळात कोरलेली ४ पाण्याची टाकी आहेत. पुढचा मार्ग दोन उद्ध्वस्त बुरुजांच्या मधील पायर्‍यांवरुन जातो. थोडे चढून गेल्यावर गडावर जाणार्‍या पायर्‍या लागतात. किल्ल्याच्या माथ्यावर पोहोचल्यावर प्रथम एक मोठे चौकोनी टाक लागते. त्याच्या पुढे उध्वस्त वाड्याचे अवशेष दिसतात.

    वाड्याच्या मागे पुन्हा उद्ध्वस्त घराचे काही अवशेष दिसतात. गडाच्या दक्षिणेला एक सुळका आहे. तो चढून जाण्यासाठी प्रस्तरारोहण आवश्यक आहे. संपूर्ण गडमाथा फिरण्यास अर्धा तास लागतो. या गडावरुन पूर्वेला तांबोळ्या, मांगीतुंगी तर दक्षिणेला मुल्हेर, मोरागड, हरगड, साल्हेर आणि सालोटा हा परिसर दिसतो. दरम्यान, गडावर चढण्यासाठी असणाऱ्या पायऱ्यांवर माती साचलेली असल्याने जपून चढावे लागते. न्हावीगडावर जाण्यासाठी नाशिक-सटाणा मार्गे ताहाराबादला जावे लागते. ताहाराबादपासून ७ किमीवर मांगीतुंगी आहे. येथून वडाखेलला जावे. न्हावीगडाच्या पायथ्याच्या पाताळवाडी आहे. वडाखेल ते पाताळवाडी हे चालत अंतर अर्ध्या तासाचे आहे. पाताळवाडीतून सरळ वाट किल्ल्याच्या पठारावर गेलेली आहे. ताहाराबादहून वडाखेलपर्यंत रिक्षा भाड्याने घेऊन जाता येते.

  • कारंजा-सोहोळ अभयारण्य

    कारंजा-सोहोळ अभयारण्य

    वाशीम जिल्ह्यात कारंजा-सोहोळ अभयारण्य हे एक लहानसे अभयारण्य आहे. हे काळविटांसाठी प्रसिद्ध आहे. काळविटांना राहण्यायोग्य जागा तयार करण्यासाठी आणि त्यातून काळविटांची संख्या वाढविण्यासाठी वन विभागाने प्रयत्न सुरू केले आहेत. वन विभाग या अभयारण्याचा दर्जा सुधारण्यासाठी प्रयत्नरत आहे. कारंजा-सोहोळ या अभयारण्यातज गवती माळरान आणि झुडुपी जंगल आहे. या अभयारण्यात काळवीट, नीलगाय, रानडुक्कर दिसून येते.

    हे अभयारण्य कारंजापासून मानोरा रोडवर ७.४ कि. मी. अंतरावर आहे. कारंजा परिक्षेत्रातील कारंजा, गिर्डा, दादगाव व सोमठाणा नियतक्षेत्राचा 781.4 हेक्टर वनक्षेत्राचा अभयारण्यात समावेश केला आहे. या अभयारण्याच्या पूर्वेला यवतमाळ जिल्ह्याची सीमा आहे. सन २००० साली या माळरानास अभयारण्य म्हणून घोषित केले आहे. गवती माळरान या प्रकारात या अभयारण्याची गणना केली जाते.

    या अभयारण्यात काळवीट, रानडुक्कर, कोल्हा, नीलगाय, रानमांजर यांचे यांचे अस्तित्व आहे. पळस, बेहडा, काटसावर, मोहा, कळंब, खैर, इत्यादी वृक्ष प्रजाती तसेच जवळपास १४५ प्रजातींचे पक्षी आपल्याला दिसून येते. या अभयारण्याला ‘गवती माळरान’ असेही ओळखले जाते.

  • जीवनात कुटुंबाची भूमिका

    जीवनात कुटुंबाची भूमिका

    व्यक्तीला घडविण्यात कुटुंब मोलाची भूमिका बजावत असते. व्यक्ती जेव्हा कुटुंबात राहत असते, तेव्हा आयुष्य खूप सोपे असते. जीवनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर व्यक्तीसाठी कौटुंबिक संबंध महत्त्वाचे असतात. जेव्हा जीवन कठीण होते, स्वतःच्या नियंत्रणापासून दूर जाऊ लागते, तेव्हा आईचे, भावंडांचे, जोडीदाराचे दयाळू शब्द मनाला शांत करतात. जीवनाला पुढे नेण्याचे सामर्थ्य आणि धैर्य देतात. म्हणून कौटुंबिक महत्त्व, त्याची वैशिष्ट्ये समजून घ्यावीत.

    कुटुंबातील सदस्यांसोबत मजबूत नातेसंबंध निर्माण करावेत. कुटुंबातील सदस्यांमध्ये भावनिक बंध आणि समान मूल्ये असतात. कुटुंबातील सदस्य जन्म, विवाह किंवा दत्तक प्रक्रियेने एकत्र आलेले असतात. कोणत्याही कुटुंबात पालक, मुले, जोडीदार,भावंडे यांचा समावेश होतो. आजी-आजोबा, भाऊ, काकू आणि काका, पुतणे, भाची असा सगळा नात्यांचा गोतावळा असतो. कुटुंबे वेगवेगळ्या आकाराची असतात. यामध्ये विभक्त, संयुक्त, मिश्रित हे प्रकार येतात. व्यक्तीची मानसिक-शारीरिक वाढ, कल्याण आणि स्थिरता या सर्व गोष्टी कुटुंबावर अवलंबून असतात. कुटुंब सर्व सदस्यांना सुरक्षित वाटत असते. कठीण काळात पाठीशी उभे राहते. तणावाचे व्यवस्थापन करण्यास मदत करते.

    कुटुंबे ही मूलभूत एकके आहेत, जी मुलांना नातेसंबंधांबद्दल शिकवतात. निरोगी कुटुंबात वाढलेली मुले त्यांच्या घराबाहेर चांगले बंध निर्माण करण्यास सक्षम असतात. मजबूत नातेसंबंध आपल्याला इतरांवर विश्वास कसा ठेवायचा, हे शिकवतात; कारण कुटुंबातील सदस्य चांगले आणि वाईट या दोन्ही गोष्टी करीत असल्याने अनुभव समृद्ध होत असतो. कौटुंबिक संघर्ष भविष्यातील समस्या सोडविण्याचा चांगला मार्ग मुलांना शिकवतात. एखाद्या व्यक्तीला जीवनात आत्मविश्वास प्रदान करण्यासाठी एक मजबूत कुटुंब आवश्यक आहे.

  • मुलांच्या त्वचेची काळजी घ्या

    मुलांच्या त्वचेची काळजी घ्या

    उन्हाळ्यात मुलांचे अंग घामामुळे थबथबलेले असते. बाहेरील उष्णता आणि अंगावरचा ओलेपणा त्वचेवर परिणाम करतो. यामुळे मुलांना अंगावर खाज सुटणे, त्वचेवर पुरळ येणे, घामोळे येणे अशा तक्रारी सुरु होतात. त्यामुळे मुले चीडचीड करू लागतात. याकरिता मुलाला दिवसातून २ वेळा आंघोळ घालावी. त्यामुळे त्याचे शरीर थंड होईल. या दिवसात मुलांना सुती कपडे घालावेत. त्यामुळे अंगावरील पुरळाची समस्याही कमी होईल. मुलाच्या आंघोळीसाठी बेसन किंवा उटण्याचा वापर करावा.

    घरातील खोलीच्या खिडक्या उघड्या ठेवाव्यात. मुलांना कोंडत वातावरणात ठेवू नये. खोली हवेशीर असली पाहिजे. या दिवसात भरपूर पाणी पिणे गरजेचे आहे. उष्णतेमध्ये शरीरातील पाण्याचे संतुलन बिघडते. पाणी प्यायल्याने शरीराचे तापमान सहज नियंत्रित राहते. त्यामुळे मुलांना पाणी पिण्यास द्यावे. दिवसभरात मुले आवश्यक तेवढे पाणी पितात की नाही याकडे लक्ष ठेवावे.

    या दिवसात मिळणारी फळे मुलांना खाण्यास द्यावीत. जास्त तिखट, अति तेलकट पदार्थ मुलांना देऊ नयेत. मुलांना नैसर्गिक पेये पिण्यास द्यावीत.

  • आरोग्यवर्धक तुळस

    आरोग्यवर्धक तुळस

    तुळस ही धार्मिक आणि आयुर्वेदिक दृष्टिकोनातून अतिशय उपयुक्त वनस्पती आहे. तुळशीची पूजा केली जाते. तसेच आयुर्वेदिक औषधे बनवली जातात. प्राचीन काळापासून अनेक आजारांच्या उपचारात तुळशीचा वापर केला जात आहे. तुळशीची पाने खाल्ल्याने तुम्ही दीर्घकाळ निरोगी राहू शकता. हृदयविकाराचा झटका, स्ट्रोक, मधुमेह यांसारख्या आजारांपासून ते दूर ठेवते. हे आजार अनेकदा तरुण वयात जीव हिरावून घेतात. या धोकादायक आजारांवर नियंत्रण ठेवल्यास तुम्ही १०० वर्षांपर्यंत जगू शकता. तुळशीच्या पानांमध्ये अँटिऑक्सिडंट्स, अँटी-इंफ्लेमेटरी आणि इतर आरोग्यवर्धक गुणधर्म असतात. तुळशीची हिरवी पाने जीवनसत्व ए, जीवनसत्व के, कॅल्शियम, लोह आणि मॅंगनीज देतात. या सर्व गोष्टी असल्याने तुळशीची पाने खूप शक्तिशाली असतात.

    आजकाल प्रत्येकजण तणावाचा बळी आहे, त्यामुळे मेंदूची शक्ती कमी होते. अशा लोकांनी सकाळी रिकाम्यापोटी तुळशीची पाने चावावीत. अभ्यासक तुळशीच्या पानांना नैराश्यविरोधी मानतात. ही पाने तणाव आणि नैराश्य दूर करतात. मेंदूला पूर्ण ताकदीने काम करण्यास सक्षम करतात. खाण्याच्या चुकीच्या सवयी आणि बैठी जीवनशैली यामुळे रक्तवाहिन्या गच्च होत आहेत.  याला ‘एलडीएल कोलेस्टेरॉल’ आणि ‘ट्रायग्लिसराइड्स’ म्हणतात. यामुळे कमी वयात हृदयविकाराचा झटका आणि पक्षाघात होऊ शकतो. हा धोका कमी करण्यासाठी सकाळी तुळशीच्या पानांचे सेवन करावे.

    मधुमेहामध्ये अन्नामुळे रक्तातील साखर झपाट्याने वाढते. त्यावर नियंत्रण न ठेवल्यास नसा, डोळे आणि किडनीला इजा होऊ शकते. पण संशोधनात पवित्र तुळस या शत्रूवर इलाज मानली गेली आहे. ‘प्री डायबेटिक’ लोकांसाठी ही फायदेशीर आहेत. तुळशीच्या पानांमुळे कर्करोग होणार नाही. कर्करोग हा एक जीवघेणा आजार आहे, जो कोणत्याही वयात होऊ शकतो. त्यामुळे शरीरात पेशंची असामान्य वाढ होऊ लागते. तुळशीमुळे स्तनाचा कर्करोग, आतड्याचा कर्करोग आणि स्वादुपिंडाचा कर्करोग यापासून संरक्षण मिळते. यामध्ये कर्करोग विरोधी गुणधर्म आहेत. तुळशीची पाने चघळल्याने दात किडणे दूर होते. त्यात अँटी-बॅक्टेरियल गुणधर्म असतात, जे तोंडातील अस्वास्थ्यकर जीवाणू मारतात. ही औषधी वनस्पती इतर जिवाणूंचे संक्रमण दूर करण्यास देखील मदत करते.

  • आरोग्यदायी चिप्स घरीच बनवा

    आरोग्यदायी चिप्स घरीच बनवा

    संध्याकाळच्या वेळी मुलांना भूक लागते. मुलांना संध्याकाळच्या चहासोबत काहीतरी चटपटीत-हलकेफुलके हवे असते. खाण्यातून वेगळाच आनंद मिळत असतो. मुलांना त्यांच्या मोकळ्या वेळेत चिप्स खायला आवडतात; मात्र, बाजारात मिळणारे चिप्स आणि स्नॅक्स अनेकदा आरोग्यासाठी हानिकारक असतात. मुलांबद्दल बोलायचे झाले, तर जंक फूड खाण्याच्या सवयीमुळे ते अनेकदा वेष्टनबंद चिप्सची मागणी करतात. बाजारात मिळणाऱ्या चिप्समध्ये ‘प्रिझर्व्हेटिव्ह’ असतात, ज्याचे आरोग्यावर परिणाम होतात.

    मुलांच्या चिप्स आणि स्नॅक्स खाण्याच्या सवयीसाठी काही पौष्टिक पर्याय आहेत, याद्वारे आपण मुलांची खाण्याची इच्छा चांगल्या आरोग्यदायी पद्धतीने पूर्ण करू शकता. मुलांना बाजारात मिळणाऱ्या चिप्सपासून दूर ठेवण्यासाठी घरच्या घरी वांग्याच्या चिप्स बनवू शकता. वांगी शक्यतो मुलांना आवडत नाहीत. परंतु, अशा पद्धतीने केलेले चिप्स मुले आवडीन खावू शकतात. हे चिप्स कुरकुरीत व चवीला चांगले असतात. याकरिता सर्वप्रथम वांग्याचे पातळ काप करून बेकिंग ट्रेवर पसरवावेत. या वांग्याच्या कापांवर थोडे ऑलिव्ह ऑइल टाकावे. चवीनुसार मीठ, मिरपूड आणि लाल तिखट भुरभुरावे. आता ते हलके तपकिरी आणि कुरकुरीत होईपर्यंत काही मिनिटे बेक करुन मुलांना खायाला द्यावे.

    रताळे आपल्या आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर आहेत. तसेच, त्याच्या चिप्समध्ये कमी कॅलरी आणि कमी चरबी असते. आपण रताळ्याचे चिप्स बनवू शकता. त्यासाठी प्रथम रताळ्याचे पातळ काप करून घ्यावेत. आता वर मीठ, काळी मिरी, ऑलिव्ह ऑईल, पेपरिका पावडर आणि ओरेगॅनो घालून चांगले लावून घ्यावे. आता त्यांना एअर फ्रायरमध्ये 10-15 मिनिटे शिजवावे.

    मूग डाळीचे अनेक आरोग्य फायदे आहेत. हे पचायला हलके असून आरोग्यासाठीही चांगले आहे. आपण आहारात मूग डाळ चीप्सच्या रूपात देखील समाविष्ट करू शकता. सर्वप्रथम मूग डाळ किमान दोन तास पाण्यात भिजवून ठेवावी. त्यानंतर ग्राइंडरमध्ये बारीक करावी. आता एका वाडग्यात रवा, गव्हाचे पीठ आणि मसुराचे पीठ घ्यावे. सर्व काही चांगले मिसळून त्यात सुकी कोथिंबीर, चवीनुसार मीठ, काळी मिरी आणि तिखट घालून मिसळून घ्यावे. हे मिश्रण पिठासारखे मळून त्याचे छोटे गोळे करून लाटून घ्यावे. सुरीने चिप्सच्या आकारात कापून चांगले बेक करावे.