स्वतंत्र बातमी

जळगाव जिल्हा राज्यातील केळी उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असला तरी यंदा केळी उत्पादक शेतकऱ्यांची स्थिती अत्यंत बिकट झाली आहे. हवामानातील अनियमितता, वाढते खत-औषधांचे दर, मजुरीचा खर्च आणि वाहतूक खर्च यामुळे उत्पादनाचा खर्च प्रचंड वाढला आहे. परंतु बाजारात केळीला मिळणारा दर मात्र दिवसेंदिवस कमी होत असल्याने शेतकऱ्यांना मोठा आर्थिक तोटा सहन करावा लागत आहे.

जळगावातील बहुतेक शेतकऱ्यांनी यंदा केळीच्या बागांवर मोठा खर्च केला आहे. एका घडाचे उत्पादन तयार होण्यासाठी शंभर ते एकशेवीस रुपये एवढा खर्च येत आहे. तर क्विंटलमागे सातशे ते आठशे रुपये एवढा उत्पादन खर्च होत आहे. मात्र बाजारात त्याच केळीला फक्त वीस ते साठ रुपये घडाप्रमाणे दर मिळत असल्याने शेतकऱ्यांना त्यांच्या गुंतवणुकीचेदेखील पैसे परत मिळणे कठीण झाले आहे.

हवामानानेही या हंगामात शेतकऱ्यांचा विश्वासघात केला. अवकाळी पावसाने आणि वाऱ्याने अनेक भागातील केळीच्या बागा कोसळल्या किंवा फळे सडली. त्यामुळे उत्पादनात घट झाली, परंतु व्यापाऱ्यांनी त्या परिस्थितीचा फायदा घेत बाजारभाव आणखी पाडले. परिणामी शेतकऱ्यांचा उत्पादन घट, खर्च वाढ आणि दर घसरण असा तिहेरी फटका बसला.

केळी विक्रीसाठी शेतकऱ्यांना वाहतूक आणि मजुरीचा मोठा खर्च सहन करावा लागतो. एका घडासाठी दहा ते वीस रुपये मजुरी खर्च येतो, तर शेत गावापासून दूर असल्यास वाहतुकीचा खर्च आणखीनच वाढतो. या अतिरिक्त खर्चामुळे केळीच्या विक्रीतून मिळणारा नफा शून्याच्या घरात पोहोचला आहे. परिणामी, अनेक शेतकरी आता आपल्या बागा तोडून टाकण्याचा विचार करत आहेत, कारण इतक्या कष्टांनंतरही मेहनतीचा न्याय्य मोबदला मिळत नाही. ही परिस्थिती जळगावच्या केळी उत्पादकांच्या आर्थिक संकटाची खरी कहाणी सांगते.

स्थानिक कृषी तज्ज्ञ व शेतकरी संघटनांच्या मते, ही परिस्थिती बदलण्यासाठी शासनाने उत्पादन खर्चाच्या आधारावर हमीभाव निश्चित करणे, केळी प्रक्रिया उद्योगांना चालना देणे, शीतगृहांची उपलब्धता वाढवणे आणि जलसंधारण योजनांवर भर देणे गरजेचे आहे. अन्यथा, राज्यातील केळी उत्पादकांचा आत्मविश्वास कोसळण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.