स्वतंत्र बातमी

केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने दहावी आणि बारावीच्या विद्यार्थ्यांच्या मनातील परीक्षेची भीती पूर्णपणे मुळापासून उपटून टाकण्यासाठी ‘मानस – सामाजिक समुपदेशन सेवा’ हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि स्तुत्य उपक्रम कार्यान्वित केला आहे. ही विशेष सेवा दिनांक 6 जानेवारीपासून अधिकृतपणे सुरू झाली असून, ती आगामी एक जूनपर्यंत सर्व विद्यार्थ्यांसाठी विनामूल्य उपलब्ध राहणार आहे. परीक्षेच्या अत्यंत महत्त्वाच्या आणि निर्णायक दिवसांमध्ये विद्यार्थ्यांच्या कोवळ्या मनावर येणारे प्रचंड दडपण कमी करणे आणि त्यांना अभ्यासासाठी एक निकोप व सकारात्मक वातावरण निर्माण करून देणे हा या व्यापक योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. शिक्षण मंडळाच्या या संवेदनशील पुढाकारामुळे देशातील लाखो विद्यार्थ्यांना आणि त्यांच्या पालकांना खूप मोठा मानसिक आधार मिळाला आहे.

परीक्षेचा काळ जवळ आला की, विद्यार्थी अनेकदा तीव्र मानसिक दडपणाखाली आणि अनपेक्षित तणावाखाली वावरत असतात, ज्याचा थेट विपरित परिणाम त्यांच्या दैनंदिन अभ्यासावर आणि एकाग्रतेवर होतो. मनामध्ये परीक्षेची भीती घर केल्यामुळे पाठ्यपुस्तकातील विषयांवर लक्ष केंद्रित करणे कमालीचे कठीण होऊन बसते. यातूनच विद्यार्थ्यांमध्ये विस्मरण होणे, चिडचिड वाढणे किंवा नैराश्याची भावना निर्माण होणे असे गंभीर प्रकार घडू शकतात. विद्यार्थ्यांच्या अशा मनोविकारांवर प्रभावीपणे मात करण्यासाठी आणि त्यांना खंबीर मानसिक पाठबळ देऊन त्यांचा आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी शिक्षण मंडळाने या कल्याणकारी उपक्रमाचे पाऊल उचलले आहे. पालकांनीही या उपक्रमाचे मनापासून स्वागत केले असून, यामुळे घरातील वातावरणातील तणाव आणि चिंता कमी होण्यास मोठी मदत होणार आहे.

या विशेष योजनेअंतर्गत विद्यार्थ्यांना अहोरात्र म्हणजेच चोवीस तास विनामूल्य दूरध्वनी सेवा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. या सेवेद्वारे प्रशिक्षित आणि अनुभवी मार्गदर्शक विद्यार्थ्यांशी थेट संवाद साधून त्यांच्या शंकांचे निरसन करतील. यामध्ये केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता, तणावमुक्त अभ्यास करण्याची शास्त्रशुद्ध पद्धत, मनातील परीक्षेची अनाठायी भीती कशी घालवावी, तसेच अभ्यासाच्या वेळेचे चोख नियोजन आणि मानसिक दडपणाचे योग्य व्यवस्थापन कसे करावे, याबद्दल सविस्तर मार्गदर्शन केले जाईल. ही मार्गदर्शन सेवा प्रामुख्याने दोन भाषांमध्ये उपलब्ध असून, याद्वारे विद्यार्थ्यांच्या मनातील गोंधळ दूर करून त्यांना अभ्यासासाठी प्रोत्साहित केले जाणार आहे. विद्यार्थ्यांना त्यांच्या वैयक्तिक समस्यांवरही येथे गोपनीयरीत्या उत्तरे मिळतील.

फेब्रुवारी 2026 पासून दहावी आणि बारावीच्या मुख्य लेखी परीक्षांना प्रत्यक्ष सुरुवात होत आहे. परीक्षेच्या या महत्त्वपूर्ण टप्प्यावर सुरू झालेल्या या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ शैक्षणिकच नव्हे, तर शारीरिक आणि मानसिक स्थैर्य मिळण्यास मोठी मदत होणार आहे. समुपदेशनामुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास द्विगुणित होईल, ज्यामुळे ते अधिक सकारात्मकतेने आणि कोणत्याही मानसिक ओझ्याशिवाय परीक्षेला सामोरे जाऊ शकतील. परीक्षेच्या शेवटच्या दिवसांत होणारी धावपळ थांबवण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांचे मनोबल वाढवण्यासाठी हे मार्गदर्शन अत्यंत मोलाचे ठरेल. विद्यार्थ्यांच्या मनात परीक्षेबद्दल असलेला नकारात्मक दृष्टिकोन बदलणे हे या उपक्रमाचे यश मानले जात आहे.

या व्यापक सामाजिक उपक्रमात अनुभवी समुपदेशक, अनुभवी मुख्याध्यापक, विशेष शिक्षक आणि निष्णात मानसशास्त्रज्ञ स्वतःहून आपली सेवा स्वयंसेवी स्वरूपात देणार आहेत. ही सर्व तज्ज्ञ मंडळी विद्यार्थ्यांच्या भावनिक समस्या आणि परीक्षेबद्दलची चिंता समजून घेऊन त्यांना योग्य दिशा दाखवतील. याचबरोबर, अभ्यासाची विविध नवनवीन कौशल्ये आणि भावनिक आरोग्य टिकवून ठेवण्यावर आधारित उपयुक्त माहिती व शास्त्रीय साहित्य मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरही मोठ्या प्रमाणात प्रसिद्ध करण्यात आले आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून ऑनलाइन माध्यमाद्वारे देखील तणाव व्यवस्थापनाचे धडे विद्यार्थ्यांना घरबसल्या गिरवता येणार आहेत. याशिवाय, पालकांसाठी देखील पाल्याचा ताण कसा ओळखावा, यावर विशेष मार्गदर्शन साहित्य उपलब्ध करून देण्यात आले आहे.