अमेरिकेची अंतराळ संस्था ‘नासा’ने एका अंतराळवीराच्या प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे आपल्या ‘क्रू-अकरा’ या पथकाला आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकातून नियोजित वेळेपूर्वीच परत बोलावण्याचा निर्णय घेतला आहे. अंतराळ स्थानकाच्या पंचवीस वर्षांच्या इतिहासात एखाद्या पूर्ण पथकाला अशा प्रकारे मुदतपूर्व परत बोलावण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. या पथकामध्ये अमेरिकेचे झेना कार्डमॅन आणि मायकेल फिन्क, जपानचे किमिय युई आणि रशियाचे ओलेग प्लेटानोव्ह यांचा समावेश आहे. हे सर्व अंतराळवीर ऑगस्ट 2025 मध्ये सहा महिन्यांच्या मोहिमेवर गेले होते.
या मोहिमेचा समारोप फेब्रुवारी 2026 मध्ये होणे अपेक्षित होते, परंतु एका सदस्याच्या वैद्यकीय समस्येमुळे हा बदल करण्यात आला आहे. वैद्यकीय गोपनीयतेचा आदर राखत नासाने संबंधित अंतराळवीराचे नाव किंवा आजाराचे स्वरूप अद्याप जाहीर केलेले नाही. नासाच्या अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, संबंधित अंतराळवीराची प्रकृती सध्या स्थिर असून कोणताही जीवघेणा धोका नाही. तरीही, अंतराळ स्थानकावर मर्यादित वैद्यकीय सुविधा असल्याने पुढील उपचारांसाठी पृथ्वीवर परतणे हाच योग्य पर्याय असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
अंतराळवीरांची सुरक्षितता हेच सर्वोच्च प्राधान्य असल्याचे स्पष्ट करत नासाने यापूर्वीच एक नियोजित ‘स्पेसवॉक’ म्हणजेच अंतराळातील बाह्य कामकाज रद्द केले आहे. अंतराळ स्थानकावरील काही तांत्रिक कामे सध्या पुढे ढकलण्यात आली असून नवीन वेळापत्रकानुसार ती पूर्ण केली जातील. या निर्णयामुळे काही वैज्ञानिक प्रयोगांच्या गतीवर परिणाम होण्याची शक्यता असली, तरी अंतराळ स्थानकाचे कामकाज स्वयंचलित पद्धतीने सुरू राहील याची खबरदारी घेण्यात आली आहे.
सध्या या पथकाच्या पुनरागमनासाठी अधिकृत वेळापत्रक आणि तांत्रिक प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात आहेत. पुढील काही दिवसांत त्यांच्या परतण्याबाबत सविस्तर माहिती प्रसिद्ध केली जाईल. या पथकाच्या परतण्यामुळे आगामी ‘क्रू-बारा’ या मोहिमेच्या नियोजनातही आवश्यक ते बदल केले जाणार आहेत. अंतराळवीरांच्या सुरक्षिततेला प्राधान्य देऊनच सर्व आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी या निर्णयाला सहमती दर्शवली आहे.
हे पथक पृथ्वीवर परतल्यानंतर त्यांच्यावर विशेष वैद्यकीय देखरेखीखाली उपचार केले जातील. पुढील पथक स्थानकावर पोहोचेपर्यंत काही संशोधने तात्पुरती थांबवण्यात आली असली, तरी नवीन चमूच्या आगमनानंतर सर्व कार्य पुन्हा जोमाने सुरू होईल असे वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे. अंतराळ संशोधनाच्या क्षेत्रात अशा अनपेक्षित आव्हानांचा सामना करत सुरक्षिततेला महत्त्व देणे हेच या मोहिमेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
