स्वतंत्र बातमी

पुण्यातील हिंजवडी येथील राजीव गांधी माहिती तंत्रज्ञान उद्यान, जे राज्याच्या अर्थव्यवस्थेचा कणा मानले जाते, ते सध्या प्रदूषणाच्या गंभीर विळख्यात सापडले आहे. गेल्या काही दिवसांपासून या भागातील हवेची गुणवत्ता इतकी खालावली आहे की, येथे काम करणाऱ्या लाखो आय.टी. कर्मचाऱ्यांना श्वास घेणेही कठीण झाले आहे. या जीवघेण्या परिस्थितीमुळे संतप्त झालेल्या कर्मचाऱ्यांनी आता व्यवस्थापनाकडे ‘घरातून काम’ करण्याची सवलत देण्याची आग्रही मागणी केली आहे. प्रवासादरम्यान धुळीचे लोट आणि वाहनांच्या विषारी धुराचा सामना करावा लागत असल्याने कर्मचाऱ्यांच्या आरोग्यावर याचे दीर्घकालीन परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

हिंजवडी आणि आसपासच्या परिसरातील हवा गुणवत्ता निर्देशांक सातत्याने तीनशे पेक्षा जास्त नोंदवला जात आहे. ही पातळी ‘अत्यंत खराब’ या श्रेणीत मोडते. येथील परिस्थितीची भीषणता पाहून कर्मचारी आता या परिसराची तुलना चक्क देशाची राजधानी दिल्लीशी करू लागले आहेत. हवेतील सूक्ष्म प्रमाण वाढल्यामुळे कर्मचाऱ्यांना घशात खवखव, डोळ्यांची जळजळ, त्वचाविकार आणि फुफ्फुसांचे गंभीर आजार जडत आहेत. विशेषतः दुचाकीवरून प्रवास करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी ही परिस्थिती अधिकच क्लेशदायक ठरत आहे.

वाहतूक कोंडी आणि प्रदूषणाचे दुहेरी संकट आय.टी. कर्मचाऱ्यांच्या विविध संघटनांनी प्रशासनाला दिलेल्या निवेदनात म्हटले आहे की, हिंजवडीत दररोज हजारो वाहने एकाच वेळी रस्त्यावर येतात. यामुळे होणारी प्रचंड वाहतूक कोंडी प्रदूषणात भर घालत आहे. जर कंपन्यांनी कर्मचाऱ्यांना घरातून काम करण्याची परवानगी दिली, तर रस्त्यांवरील खासगी वाहनांची संख्या कमालीची घटेल. यामुळे केवळ वाहतूक कोंडीच फुटणार नाही, तर वाहनांच्या धुरामुळे होणारे वायु प्रदूषणही मोठ्या प्रमाणात कमी होईल. प्रवासाचा ताण कमी झाल्यामुळे कर्मचाऱ्यांची मानसिक शांती सुधारेल आणि त्यांच्या कामाची कार्यक्षमताही वाढेल, असा विश्वास कर्मचारी व्यक्त करत आहेत.

बेसुमार बांधकामे आणि सिमेंट प्रकल्पांचा धुमाकूळ ‘हिंजवडी कर्मचारी आणि रहिवासी न्यास’ या संघटनेचे अध्यक्ष ज्ञानेंद्र हुलसुरे यांनी या समस्येचे मूळ कारणांवर प्रकाश टाकला आहे. त्यांनी सांगितले की, आय.टी. पार्क परिसरात सध्या मोठ्या प्रमाणावर नवीन गृहप्रकल्प आणि व्यावसायिक इमारतींची बांधकामे सुरू आहेत. या ठिकाणी धुळीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी असलेल्या नियमांची पायमल्ली केली जात आहे. तसेच, ‘रेती मिक्स काँक्रीट’ अर्थात सिमेंट मिश्रित काँक्रीट तयार करणारे प्रकल्प कोणत्याही आच्छादनाशिवाय चालवले जात आहेत. या प्रकल्पांमधून उडणारी सिमेंटची धूळ थेट लोकांच्या फुफ्फुसात जात असून, ही बेकायदेशीर बांधकामे तातडीने रोखण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली आहे.

एमआयडीसी आणि प्रदूषण मंडळाचा बडगा वाढत्या तक्रारींची आणि कर्मचाऱ्यांच्या रोषाची दखल घेऊन अखेर प्रशासकीय यंत्रणा हलली आहे. महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळाने प्रदूषण नियंत्रणाचे नियम न पाळणाऱ्या हिंजवडीतील चार मोठ्या बांधकाम विकासकांना कठोर नोटिसा बजावल्या आहेत. या विकासकांनी प्रदूषण रोखण्यासाठी पुरेशी यंत्रणा का उभारली नाही, याचे स्पष्टीकरण मागवण्यात आले आहे. त्याच वेळी, महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने या संपूर्ण परिसरात विशेष भरारी पथके तैनात केली आहेत. ही पथके सिमेंट प्रकल्पांची आणि बांधकाम स्थळांची अचानक तपासणी करत असून, दोषी आढळणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाईसह त्यांचे प्रकल्प सील करण्याचे आदेशही देण्यात आले आहेत.