स्वतंत्र बातमी

सिंधुदुर्गचा दक्षिण भाग असलेल्या दोडामार्ग तालुक्यात गेल्या अनेक दिवसांपासून सहा रानटी हत्तींचा कळप वावरत आहे. या कळपाने शेतात घुसून उभ्या पिकांची नासाडी केली असून, बागायतींचेही मोठे नुकसान केले आहे. हत्तींनी प्रामुख्याने केळी, नारळ, सुपारी आणि काजू यांसारख्या नगदी पिकांच्या बागांना लक्ष्य केले आहे. हत्ती केवळ पिके खात नाहीत, तर झाडे मुळासकट उपटून टाकत असल्याने शेतकऱ्यांचे वर्षानुवर्षांचे कष्ट वाया जात आहेत. कापणीला आलेल्या किंवा साठवून ठेवलेल्या भातशेती तुडवून हत्तींनी शेतकऱ्यांच्या तोंडचा घास हिरावला आहे.

केवळ शेतीच नाही, तर आता हे हत्ती मानवी वस्त्यांच्या जवळ येऊ लागले आहेत. यामुळे ग्रामीण भागात दहशतीचे वातावरण आहे. रात्रीच्या वेळी घराबाहेर पडणे कठीण झाले असून, शेतकरी आपल्या पाळीव प्राण्यांच्या सुरक्षिततेबाबतही काळजीत आहेत. हत्तींनी काही ठिकाणी घरांच्या कुंपणांचे आणि शेतीतील साठवणूक केंद्रांचेही नुकसान केले आहे.

वनविभागाकडून हत्तींना हुसकावून लावण्याचे प्रयत्न केले जात आहेत, मात्र त्याला मर्यादा येत आहेत. वनरक्षक आणि स्थानिक ग्रामस्थ फटाके फोडून किंवा मशाली पेटवून हत्तींना जंगलात हाकलण्याचा प्रयत्न करतात, पण काही वेळाने हे हत्ती पुन्हा शेतात परततात. विस्तीर्ण जंगल आणि डोंगराळ भागामुळे हत्तींच्या हालचालींवर लक्ष ठेवणे वनविभागासाठी आव्हानात्मक ठरत आहे.

शेतकऱ्यांनी संताप व्यक्त करताना म्हटले आहे की, वनविभागाकडून मिळणारी नुकसान भरपाई अत्यंत तुटपुंजी आहे. भरपाई मिळवण्यासाठी लागणारी कागदपत्रे आणि पंचनाम्याची प्रक्रिया वेळखाऊ असल्याने अनेक शेतकरी मदतीपासून वंचित राहतात. आम्हाला फक्त भरपाई नको, तर हत्तींचा बंदोबस्त करण्यासाठी सौर कुंपण किंवा हत्ती प्रतिबंधक खंदक खोदून कायमस्वरूपी तोडगा काढावा, अशी मागणी जोर धरत आहे. दोडामार्ग हा तालुका गोवा आणि कर्नाटक राज्यांच्या सीमेला लागून आहे. त्यामुळे एका राज्यातून हत्तींना हाकलले की ते दुसऱ्या राज्याच्या जंगलात जातात आणि पुन्हा परततात. यावर तिन्ही राज्यांच्या वनविभागाने समन्वय साधून कृती आराखडा तयार करण्याची गरज आहे. दोडामार्गमधील हत्ती-मानव संघर्ष आता शिगेला पोहोचला आहे. शेती हाच उपजीविकेचा एकमेव स्रोत असलेल्या या भागातील शेतकऱ्यांचे कंबरडे मोडले आहे. सरकारने या प्रश्नाकडे तातडीने लक्ष देऊन बाधित शेतकऱ्यांना भरीव मदत द्यावी आणि हत्तींचा उपद्रव रोखण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर करावा, हीच अपेक्षा आहे.