स्वतंत्र बातमी

पालघर जिल्ह्यातील आरोग्य सुविधांचा दर्जा उंचावण्यासाठी आणि ग्रामीण भागातील जनतेला तातडीने उपचार उपलब्ध करून देण्यासाठी जिल्हा आरोग्य विभागाने एक महत्त्वाकांक्षी योजना हाती घेतली आहे. जिल्ह्यातील अकरा प्राथमिक आरोग्य केंद्रांमध्ये अत्याधुनिक उपकरणे आणि वैद्यकीय साहित्य पुरवण्याचा निर्णय जिल्हा प्रशासनाने घेतला आहे. या योजनेची अंमलबजावणी ‘स्मार्ट बाह्यरुग्ण विभाग’ या तत्त्वावर केली जाणार असून, यामुळे सरकारी दवाखान्यांचे रूप पूर्णपणे पालटणार आहे. शहरी भागातील मोठ्या रुग्णालयांप्रमाणेच सोयीसुविधा ग्रामीण रुग्णांना त्यांच्याच परिसरात मिळाव्यात, हा यामागचा प्रमुख उद्देश आहे.

या आधुनिकीकरण मोहिमेअंतर्गत एकूण एकोणीस प्रकारच्या विविध वस्तू आणि अत्याधुनिक वैद्यकीय उपकरणांची खरेदी करण्यात येणार आहे. यामध्ये केवळ औषधोपचारासाठी लागणारे साहित्य नसून, पूर्णपणे अद्ययावत असे कर्मचारी कक्ष, आधुनिक प्रसूती गृह आणि प्रसूती संच यांचा समावेश आहे. रुग्णांच्या सोयीसाठी केंद्रांमध्ये स्मार्ट फर्निचर बसवले जाणार असून, यामुळे बाह्यरुग्ण विभागातील व्यवस्था अधिक शिस्तबद्ध आणि सुखकर होईल. प्रत्येक आरोग्य केंद्राला एकसमान साहित्याचा पुरवठा करून, सर्व ठिकाणी समान दर्जाची सेवा देण्याचा प्रयत्न जिल्हा आरोग्य विभाग करत आहे.

या योजनेत जिल्ह्यातील वेगवेगळ्या भौगोलिक विभागांतील अकरा केंद्रांची निवड करण्यात आली आहे. डहाणू तालुक्यातील चंद्रानगर आणि सायवन, जव्हारमधील जामसर, मोखाड्यातील खोडाळा, तलासरीतील उधवा, वाडा तालुक्यातील गोरे आणि खानिवली, तसेच पालघर तालुक्यातील केळवा माहीम, सातपाटी आणि दांडी या केंद्रांचा यामध्ये समावेश आहे. ही केंद्रे प्रामुख्याने आदिवासी आणि किनारपट्टीच्या भागात असल्याने, तेथील हजारो नागरिकांना या सुसज्ज आरोग्य केंद्रांचा थेट लाभ मिळणार आहे. यामुळे किरकोळ उपचारांसाठी होणारी पायपीट थांबण्यास मदत होईल.

आरोग्य विभागाच्या या कौतुकास्पद निर्णयाचे सर्वत्र स्वागत होत असले, तरी स्थानिक नागरिक आणि आरोग्य तज्ज्ञांनी काही मूलभूत प्रश्नांवर चिंता व्यक्त केली आहे. अनेक आरोग्य केंद्रांची अवस्था सध्या बिकट असून, तिथे तज्ज्ञ वैद्यकीय अधिकारी, अनुभवी परिचारिका आणि औषधोपचार तज्ज्ञांची कमतरता भासत आहे. महागडी आणि आधुनिक उपकरणे खरेदी केल्यानंतर त्यांची योग्य हाताळणी करण्यासाठी प्रशिक्षित कर्मचारी नसतील, तर ही गुंतवणूक वाया जाण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. केवळ साहित्य उपलब्ध करून न थांबता, तिथे पुरेसे मनुष्यबळ पुरवणे हे प्रशासनासमोर मोठे आव्हान असणार आहे.

आरोग्य केंद्रांचे सुसूत्रीकरण आणि आधुनिकीकरण ही काळाची गरज आहे, मात्र या केंद्रांची कार्यक्षमता ही तिथल्या देखभालीवर अवलंबून असते. नवीन उपकरणांमुळे प्राथमिक आरोग्य सेवा अधिक वेगवान आणि अचूक होईल, अशी आशा नागरिकांना आहे. मात्र, ही यंत्रणा दीर्घकाळ कार्यरत राहण्यासाठी केंद्रांच्या इमारतींची दुरुस्ती आणि रिक्त पदांची भरती तातडीने करणे आवश्यक असल्याचे मत स्थानिक स्तरावर उमटत आहे. पायाभूत सोयीसुविधा आणि पुरेसे मनुष्यबळ यांची सांगड घातली, तरच पालघर जिल्ह्यातील ग्रामीण आरोग्य व्यवस्था खऱ्या अर्थाने सुधारेल, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.