कोकण रेल्वेच्या मार्गावरून नियमित प्रवास करणाऱ्या अवजड वाहतूकदारांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासादायक बातमी आहे. कोकण रेल्वेने आता आपल्या रो-रो वॅगनची वहनक्षमता वाढवली आहे. वॅगनची क्षमता पन्नास टनांवरून सत्तावन्न टनांपर्यंत वाढवली आहे. त्यामुळे आता तब्बल सत्तावन्न टन वजनापर्यंतचे ट्रक रेल्वेच्या माध्यमातून सहज आणि जलद गतीने वाहून नेणे शक्य झाले आहे. हा निर्णय देशांतर्गत जीवनावश्यक आणि अवजड मालाचा पुरवठा अधिक वेगाने आणि कार्यक्षमतेने करण्यासाठी महत्त्वाचा आहे.
हा वाढीव निर्णय केवळ कोकण रेल्वेसाठीच नव्हे, तर मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गावरील वाहतुकीचा ताण कमी करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. अवजड व्यावसायिक वाहनांची वाहतूक यापुढे अधिक सुलभ आणि किफायतशीर होईल, असा विश्वास कोकण रेल्वे प्रशासनाने व्यक्त केला आहे.
कोकण रेल्वेची रो-रो सेवा ही भारतीय रेल्वेच्या इतिहासातील एक अत्यंत यशस्वी उपक्रम आहे. १९९९मध्ये सुरू झालेल्या या सेवेमुळे ट्रक आणि कंटेनर मालकांनी भरलेले अवजड ट्रक थेट रेल्वेच्या विशेष वॅगनवर चढवले जातात आणि इच्छित स्थळी पोहोचल्यावर खाली उतरवले जातात. त्यामुळेच याला रो-रो सेवा असे म्हणतात. या सेवेने कोकण पट्ट्यातील खडतर घाट आणि अरुंद रस्ते टाळून मालवाहतुकीला एक नवीन दिशा दिली. पावसाळ्यात कोकणातील रस्त्यावरील वाहतूक अत्यंत धोकादायक बनते. अशा वेळी, रो-रो सेवा जीवनवाहिनी ठरते. वातावरणातील प्रदूषण रोखले जावे, इंधनाची बचत व्हावी आणि माल वाहतुकीचा खर्च व वेळ कमी व्हावा, या तिहेरी उद्देशाने ही सेवा कार्यरत आहे.
कोकण रेल्वेने आतापर्यंत पन्नास टन वजनापर्यंतचे ट्रक वाहून नेण्याची क्षमता असलेल्या वॅगनचा वापर केला होता. याचा थेट परिणाम असा होत होता की, अनेक अवजड मालवाहू ट्रक ज्यांचे वजन पन्नास टनांपेक्षा किंचित जास्त आहे, त्यांना नाईलाजाने संपूर्ण प्रवास रस्त्यानेच करावा लागत होता. यामुळे इंधनाचा अधिक वापर, रस्त्यावर वाढलेली गर्दी आणि ट्रकला झालेली झीज हे नुकसानकारक ठरत होते. मालवाहतूक कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी केलेल्या विशेष उपाययोजना आणि तांत्रिक मूल्यांकनानंतर कोकण रेल्वेने हे महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. वॅगनच्या तांत्रिक रचनेत आवश्यक बदल करून आणि सुरक्षिततेचे सर्व निकष तपासून, रेल्वे मंडळाने या वॅगनची वहनक्षमता सात टनांनी वाढवून ती सत्तावन्न टनांपर्यंत नेण्यास तात्काळ मंजुरी दिली आहे. हे राष्ट्रीय मालवाहतूक साखळीतील एक मोठे पाऊल आहे. प्रति फेरी मालवाहतुकीचे प्रमाण वाढल्याने, त्याच रेल्वे रॅकच्या माध्यमातून पूर्वीपेक्षा अधिक टन माल एकाच वेळी वाहून नेणे शक्य होईल. यामुळे प्रत्येक वाहतूक वाहतूकदारांचा वेळ वाचेल.
वहनक्षमता वाढल्यामुळे अनेक महत्त्वाच्या आणि अवजड वस्तूंची वाहतूक करणाऱ्या उद्योगांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा: लोखंड आणि पोलाद, सिमेंट आणि बांधकाम साहित्य यांसारख्या अवजड मालाची वाहतूक आता अधिक सुलभ होईल. संगमरवरी आणि इतर प्रकारच्या टाईल्स तसेच खनिज उत्पादने वाहून नेणाऱ्या ट्रकचालकांना आणि उद्योगांना विशेषतः या क्षमतेच्या वाढीचा थेट फायदा होईल. जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा: धान्य, फळे, भाजीपाला आणि दैनंदिन जीवनात आवश्यक असलेल्या अत्यावश्यक सेवांमधील सामग्रीचा पुरवठा देशभरात अधिक वेगाने करता येईल. याचा थेट फायदा ग्राहक आणि बाजारपेठेतील पुरवठा साखळीला होईल. कोकण रेल्वेने उचललेले हे पाऊल मालवाहतुकीची कार्यक्षमता वाढवणारे, पर्यावरण आणि इंधनाच्या बचतीला प्रोत्साहन देणारे एक धोरणात्मक पाऊल आहे.
