भारताच्या रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग क्षेत्राला नवी दिशा देणारे केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी नागपुरातील एका भव्य कार्यक्रमात वाहन उद्योग आणि सर्वसामान्य नागरिकांना एक अत्यंत महत्त्वाचा इशारा दिला आहे. देशातील वाढते प्रदूषण आणि परकीय चलनाचा इंधनावर होणारा अवाढव्य खर्च पाहता, आता पेट्रोल आणि डिझेलवरील अवलंबित्व पूर्णपणे कमी करण्याची तातडीची गरज निर्माण झाली आहे. गडकरी यांनी स्पष्ट केले की, जर उद्योगांनी आणि नागरिकांनी पर्यायी इंधनाचा स्वीकार करण्यात दिरंगाई केली, तर केंद्र सरकार ‘युरो-सहा’ पेक्षाही अधिक कडक आणि जाचक उत्सर्जन नियम लागू करण्यास मागे-पुढे पाहणार नाही. पर्यावरणाचे रक्षण हे केवळ धोरण नसून ती आता जगण्याची गरज असल्याचे त्यांनी ठासून सांगितले.
नितीन गडकरी यांनी कृषी क्षेत्रातील तांत्रिक प्रगतीवर भाष्य करताना सांगितले की, ट्रॅक्टर निर्मिती करणाऱ्या जागतिक दर्जाच्या कंपन्या आता ‘फ्लेक्स इंजिन’ तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणावर अवलंब करत आहेत. सद्यस्थितीत बाजारपेठेत शंभर टक्के इथेनॉल आणि संकुचित नैसर्गिक वायूवर चालणारे फ्लेक्स इंजिन ट्रॅक्टर दाखल झाले आहेत. हे तंत्रज्ञान पारंपारिक आणि महागड्या इंधनाला एक सक्षम तसेच शाश्वत पर्याय म्हणून समोर आले आहे. यामुळे केवळ इंधनाची बचत होणार नाही, तर शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढण्यासही मदत होईल. कृषी आणि मालवाहतुकीच्या क्षेत्रात स्वच्छ, हरित आणि अत्यंत स्वस्त वाहतूक व्यवस्था निर्माण करणे हेच सरकारचे अंतिम ध्येय असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
पर्यायी इंधनाचा प्रसार केवळ भाषणांनी होणार नाही, तर त्यासाठी आर्थिक पाठबळ आवश्यक आहे, हे ओळखून गडकरी यांनी एका मोठ्या योजनेची माहिती दिली. केंद्र सरकार पर्यायी इंधन आणि जैव-इंधनाचा वापर वाढवण्यासाठी उद्योजकांना आर्थिक प्रोत्साहन देत आहे. विशेषतः बांधकाम क्षेत्रातील अवजड यंत्रसामग्री, क्रेन आणि इतर उपकरणांसाठी जे व्यावसायिक पर्यायी इंधनाचा वापर करतील, त्यांना केंद्र सरकारकडून पाच टक्के थेट अनुदान देण्याची योजना आखण्यात आली आहे. या प्रोत्साहनामुळे बांधकाम क्षेत्रातून होणारे प्रदूषण कमी होईल आणि उद्योजकांनाही इंधनाचा खर्च कमी करणे शक्य होईल, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.
वाहतूक क्षेत्रातील आगामी बदलांवर प्रकाश टाकताना गडकरी यांनी हायड्रोजन इंधनाच्या सामर्थ्याचा उल्लेख केला. त्यांनी सांगितले की, अलीकडेच हायड्रोजन ऊर्जेवर चालणारे अत्याधुनिक ट्रक भारतात सादर करण्यात आले आहेत. यातील काही ट्रक डिझेल इंजिनमध्ये हायड्रोजनचे ठराविक मिश्रण करून चालवले जातात, तर काही ट्रक पूर्णपणे ‘हायड्रोजन इंधन सेल’ तंत्रज्ञानावर आधारित आहेत, ज्यातून केवळ पाण्याची वाफ बाहेर पडते. या तंत्रज्ञानाचे यशस्वी प्रयोग आता बांधकाम आणि कृषी क्षेत्रातील यंत्रांमध्येही केले जात आहेत. हायड्रोजन हे भविष्यातील सर्वात स्वच्छ आणि प्रभावी इंधन ठरेल आणि भारत यामध्ये जागतिक नेतृत्व करेल, असा ठाम विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
देशाची प्रगती ही पर्यायी इंधन, जैव-इंधन आणि आधुनिक स्वच्छ तंत्रज्ञानावरच अवलंबून असल्याचे गडकरी यांनी अधोरेखित केले. या क्रांतीमुळे केवळ पर्यावरणाचे रक्षण होणार नाही, तर इंधन आयातीसाठी परदेशात जाणारा अब्जावधी रुपयांचा निधी देशाच्या विकासासाठी वापरता येईल. यामुळे भारताला ऊर्जा क्षेत्रात खऱ्या अर्थाने ‘आत्मनिर्भर’ बनता येईल. प्रत्येक नागरिकाने आणि उद्योजकाने ही चळवळ म्हणून स्वीकारली, तरच आपण पुढच्या पिढीला स्वच्छ आणि आरोग्यदायी वातावरण देऊ शकू, असे आवाहन त्यांनी आपल्या भाषणाच्या समारोपप्रसंगी केले.
