मुंबईमध्ये गेल्या काही दिवसांपासून डोळ्यांची साथ वाढत असून, यामागे एडेनोव्हायरस या संसर्गजन्य विषाणू असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, या वाढत्या रुग्णसंख्येमागे केवळ विषाणूचा फैलाव नसून, मुंबईचे खालावलेले हवेचे प्रदूषण आणि हवामानात वाढलेली थंडी हे दोन मोठे घटक महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.
सध्या अनेक डॉक्टरांकडे दररोज वीस ते तीस रुग्ण डोळे येण्याच्या तक्रारी घेऊन येत आहेत, जी संख्या सामान्य दिवसांपेक्षा पन्नास टक्क्यांहून अधिक आहे. हे केवळ आरोग्याच्या दृष्टीनेच नव्हे, तर वातावरणातील बदलांमुळे वाढलेल्या आरोग्य संकटाचेही संकेत आहेत.
हिवाळ्याची चाहूल लागताच वातावरणात होणारे बदल एडेनोव्हायरसच्या वाढीसाठी आणि प्रसारासाठी पोषक ठरतात. थंड हवामान आणि हवेतील आर्द्रतेची पातळी कमी-जास्त होणे, यामुळे विषाणू हवेत अधिक काळ जिवंत राहू शकतात आणि त्यांचा प्रसार वेगाने होतो. जागतिक स्तरावरील काही अभ्यासानुसार, थंडीच्या दिवसांत विषाणूजन्य संसर्गाचे प्रमाण वाढलेले दिसते. थंडी वाढल्यामुळे लोक घरामध्ये किंवा बंदिस्त ठिकाणी जास्त वेळ एकत्र राहतात. यामुळे एडेनोव्हायरससारखे श्वासोच्छ्वासाचे आणि डोळ्याचे संसर्गजन्य रोग एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे एअरबोर्न ड्रॉपलेट्स किंवा दूषित वस्तूंवाटे लवकर पसरतात.
मुंबईत अनेक महिन्यांपासून हवेच्या प्रदूषणाचा स्तर चिंताजनक पातळीवर आहे. धूर, धूळ आणि सूक्ष्म कण डोळ्यांच्या संसर्गाला गंभीर रूप देऊ शकतात. आपले डोळे अश्रूंच्या एका पातळ थराने संरक्षित असतात. हवेतील प्रदूषित कण, विशेषतः नायट्रोजन डायऑक्साईड आणि सल्फर डायऑक्साईड यांसारखे वायू, थेट डोळ्यांच्या पृष्ठभागाच्या संपर्कात येतात. यामुळे हा संरक्षक थर खराब होतो. प्रदूषकांमुळे डोळ्यांमध्ये सतत जळजळ, खाज आणि कोरडेपणा येतो. डोळे आधीच कमजोर झाल्यामुळे, त्यावर एडेनोव्हायरसचा संसर्ग झाल्यास त्याची तीव्रता खूप वाढते. प्रदूषणामुळे अनेक नागरिकांना ऍलर्जिक कॉन्जंक्टिवायटिसचा त्रास होतो. अशा वेळी, डोळे आधीच संवेदनशील झालेले असताना, त्यावर एडेनोव्हायरसचा संसर्ग झाल्यास रुग्ण लवकर बरा होत नाही आणि लक्षणे अधिक तीव्र होतात. वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, प्रदूषणामुळे डोळ्यांमध्ये दाह निर्माण झाल्याने विषाणूला वाढण्यास मदत मिळते.
वाढत्या प्रदूषण आणि बदलत्या हवामानामुळे मुंबईत आरोग्य समस्या वाढू शकतात. त्यामुळे नागरिकांनी वैयक्तिक स्वच्छतेचे नियम काटेकोरपणे पाळून आणि वातावरणातील बदलांपासून स्वतःचे संरक्षण करून या साथीवर नियंत्रण मिळवावे.
