चीन सीमेलगत असलेल्या पूर्व लडाखमधील न्योमा हवाई तळाचे आधुनिकीकरण करून तो सक्रिय करण्यात आला आहे. नियंत्रण रेषेपासून अवघ्या पस्तीस किलोमीटर अंतरावर असलेला हा अत्यंत महत्त्वाचा हवाई तळ आता भारतीय हवाई दलाच्या सामरिक क्षमतेला मोठे बळ देणार आहे. भारतीय हवाई दलाचे प्रमुख ए. पी. सिंह यांनी स्वतः हिंडन एअरबेसवरून सी-एकशे तीस जे सुपर हरक्यूलिस या जड वाहतूक विमानाचे उड्डाण करून न्योमा येथे यशस्वी लँडिंग केले आणि या तळाचे औपचारिक उद्घाटन केले.
न्योमा हवाई तळ पूर्व लडाखमध्ये, सुमारे तेरा हजार सातशे दहा फूट उंचीवर स्थित आहे. हा जगातील सर्वात उंच हवाई तळांपैकी एक आहे. नियंत्रण रेषेपासून केवळ पस्तीस किमीवर असल्याने, हे ठिकाण पॅंगोंग तलाव, डेमचोक आणि डेपसांग सारख्या संघर्ष बिंदूंच्या जवळ आहे. या हवाई तळाच्या आधुनिकीकरणासाठी सुमारे दोनशे तीस कोटी खर्च करण्यात आला आहे. जुन्या एअरस्ट्रिपचे रूपांतर दोन पूर्णांक सात किलोमीटर लांबीच्या रिजिड पेव्हमेंट धावपट्टीमध्ये करण्यात आले आहे, ज्यामुळे ती कोणत्याही हवामानात वापरता येईल. येथे नवीन एअर ट्रॅफिक कंट्रोल कॉम्प्लेक्स, हँगर्स, क्रॅश बे आणि कर्मचाऱ्यांसाठी निवास सुविधा उभारण्यात आल्या आहेत.
चीनसोबत २०२० मध्ये तणाव निर्माण झाल्यापासून भारताने नियंत्रण रेषेजवळ पायाभूत सुविधांच्या विकासाला प्रचंड गती दिली आहे. न्योमा हवाई तळ याच प्रयत्नांचा एक भाग आहे. या तळाचा मुख्य उद्देश पॅंगोंग तलाव, डेमचोक आणि डेपसांग सारख्या पूर्व लडाखमधील संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये सैन्य, शस्त्रे आणि रसद अत्यंत जलद गतीने पोहोचवणे हा आहे. यामुळे भारतीय लष्कराचा प्रतिसाद देण्याचा वेळ खूप कमी होईल. न्योमा आता सी-सतरा ग्लोबमास्टर तीन आणि सी-एकशे तीस ही सुपर हरक्यूलिस सारखी मोठी वाहतूक विमाने हाताळण्यास पूर्णपणे सक्षम आहे. याशिवाय, हा तळ आता सुखोई-तीस एमकेआय, राफेल आणि मिग-एकोणतीस यूपीजी सारख्या लढाऊ विमानांच्या ऑपरेशन्ससाठी एक फॉरवर्ड ऑपरेटिंग बेस म्हणून लवकरच उपलब्ध होईल. लढाऊ विमानांचे नियमित संचालन २०२६ च्या सुरुवातीला सुरू होण्याची शक्यता आहे.
गेल्या पाच वर्षांत चीनने देखील नियंत्रण रेषेच्या बाजूला असलेल्या होतान, काशगर आणि गारगुन्सा यांसारख्या हवाई तळांवर मोठ्या प्रमाणात पायाभूत सुविधा वाढवल्या आहेत. चीनच्या या लष्करी उभारणीला प्रत्युत्तर देण्यासाठी आणि हवाई क्षमतेतील संतुलन राखण्यासाठी न्योमा हवाई तळ भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
न्योमा हवाई तळ सक्रिय झाल्यामुळे, लडाखमधील लेह, कारगिल, थोईस आणि दौलत बेग ओल्डी नंतर भारतीय हवाई दलाचा हा पाचवा महत्त्वाचा हवाई तळ बनला आहे. न्योमा हवाई तळाच्या सक्रियतेमुळे भारत केवळ आपल्या सीमांचे रक्षण करण्यासाठीच नाही, तर कोणत्याही संभाव्य परिस्थितीत आक्रमक हवाई प्रतिसाद देण्यासाठी देखील पूर्णपणे सज्ज असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
