मतदान प्रक्रियेत शिस्त राखण्यासाठी गैरप्रकारांवर नियंत्रण
महाराष्ट्र राज्यातील आगामी महापालिका निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर राजकीय वातावरण तापले असतानाच, प्रशासनाने आचारसंहितेच्या पालनासाठी अतिशय कडक पावले उचलली आहेत. या निवडणूक प्रक्रियेदरम्यान आतापर्यंत राज्यभरातून आचारसंहिता भंगाच्या एकूण एकशे शहाऐंशी तक्रारींची नोंद झाली आहे. गृह विभागाने या सर्व तक्रारींचे गांभीर्य ओळखून त्यांचा एक सविस्तर अहवाल राज्य निवडणूक आयोगाकडे सुपूर्द केला आहे. निवडणुकीच्या काळात सत्तेचा किंवा पैशांचा गैरवापर करून मतदारांवर दबाव आणण्याचे प्रयत्न हाणून पाडण्यासाठी संपूर्ण राज्य यंत्रणा सध्या युद्धपातळीवर काम करत असून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर गुन्हे दाखल करण्याची प्रक्रिया वेगाने सुरू आहे.
निवडणूक काळात पारदर्शकता राखण्यासाठी पैशांच्या अवैध प्रवाहावर नियंत्रण मिळवणे हे प्रशासनासमोर मोठे आव्हान असते. या मोहिमेत पोलिसांनी आतापर्यंत विविध जिल्ह्यांतून आठ कोटी बत्तीस लाख रुपयांची रोकड जप्त केली आहे. ही रक्कम संशयास्पद रितीने वाहतूक केली जात असताना किंवा कोणत्याही अधिकृत कागदपत्रांशिवाय जवळ बाळगली असताना हस्तगत करण्यात आली. जप्त करण्यात आलेल्या या रकमेच्या स्रोताचा शोध घेण्यासाठी पोलीस आणि निवडणूक अधिकारी कसून चौकशी करत आहेत. बँकांमधील मोठ्या रकमेच्या व्यवहारांवर आणि संशयास्पद हालचालींवरही निवडणूक आयोगाच्या विशेष पथकांकडून चोवीस तास लक्ष ठेवले जात आहे, जेणेकरून निवडणुकीत पैशांचा वापर करून मतदारांना प्रभावित करता येणार नाही.
मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी अनेकदा अवैध मार्गांचा अवलंब केला जातो, ज्यामध्ये प्रामुख्याने दारू आणि अमली पदार्थांच्या वाटपाचा समावेश असतो. हे रोखण्यासाठी राज्य उत्पादन शुल्क विभाग आणि पोलीस दलाने संयुक्त मोहीम राबवून एक लाख सत्त्याऐंशी हजार चारशे पंधरा लिटर देशी व विदेशी दारूचा साठा जप्त केला आहे. या साठ्याची बाजारपेठेत एकूण किंमत पाच कोटी पंच्याण्णव लाख रुपये इतकी प्रचंड आहे. केवळ दारूच नव्हे, तर समाजात विष कालवणाऱ्या अमली पदार्थांच्या विरोधातही कडक कारवाई करण्यात आली असून, अठ्ठेचाळीस लाख पंधरा हजार रुपये किमतीचे विविध अमली पदार्थ पोलिसांनी ताब्यात घेतले आहेत. यामुळे निवडणुकीच्या काळात होणाऱ्या संभाव्य गैरप्रकारांना मोठा लगाम बसला आहे.
निवडणुकीच्या रणधुमाळीत शांतता आणि सुव्यवस्था राखणे ही पोलिसांची प्राथमिकता असते. कोणत्याही प्रकारचा हिंसाचार किंवा दहशत पसरवण्याचे प्रयत्न यशस्वी होऊ नयेत, यासाठी अवैध शस्त्रास्त्रांविरोधात मोठी मोहीम उघडण्यात आली आहे. या कारवाईत पोलिसांनी एकूण सहाशे बत्तीस अवैध शस्त्रास्त्रांचा साठा जप्त केला आहे. यामध्ये प्रामुख्याने चौऱ्याहत्तर पिस्तुले आणि पाचशे अठ्ठावन्न धारदार शस्त्रांचा समावेश आहे, जी घातक ठरू शकली असती. याशिवाय स्फोटके आणि इतर धोकादायक वस्तूंच्या वाहतुकीवरही कडक निर्बंध लादण्यात आले आहेत. या जप्तीमुळे समाजकंटकांच्या मनसुब्यांवर पाणी फेरले असून सर्वसामान्य मतदारांमध्ये सुरक्षिततेची भावना निर्माण झाली आहे.
महापालिका निवडणुकीचा हा काळ लोकशाहीचा उत्सव असून तो निर्भयपणे पार पडणे आवश्यक आहे. यासाठी पोलीस प्रशासन केवळ जप्तीवरच थांबले नसून, त्यांनी आतापर्यंत अडतीस गंभीर गुन्हे दाखल केले आहेत. निधीचा वापर आणि राजकीय पक्षांच्या खर्चावर विशेष लेखापरीक्षकांकडून नजर ठेवली जात आहे. ठिकठिकाणी उभारण्यात आलेल्या तपासणी नाक्यांवरून होणाऱ्या प्रत्येक हालचालीचे चित्रीकरण केले जात आहे. या सक्त कारवाईमुळे निवडणूक प्रक्रियेतील पारदर्शकता वाढणार असून, कोणत्याही दबावाशिवाय नागरिक आपले मत नोंदवू शकतील, अशी खात्री प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी दिली आहे. आगामी काळात ही तपासणी मोहीम अधिक तीव्र करण्याचे संकेतही गृह विभागाने दिले आहेत.