स्वतंत्र बातमी

नाशिक जिल्ह्यातील प्रसिद्ध नांदुरमध्यमेश्वर पक्षी अभयारण्य पुन्हा एकदा स्थलांतरित पाहुण्यांनी गजबजून गेले आहे. चालू पक्षीगणनेनुसार, या वर्षी अभयारण्यात तब्बल बारा हजारांहून अधिक स्थलांतरित पक्ष्यांची नोंद झाली आहे. या संख्येत गेल्या वर्षीच्या तुलनेत मोठी वाढ झाल्याचे वनविभागाने सांगितले आहे. धरणाच्या परिसरात पाण्याचे प्रमाण संतुलित राहिल्याने आणि हवामान अनुकूल असल्याने यावर्षी मोठ्या प्रमाणात पक्षी येथे विसावले आहेत.

या पक्ष्यांमध्ये सायबेरिया, मध्य आशिया आणि उत्तरेतील थंड प्रदेशांतून आलेल्या अनेक दुर्मिळ प्रजातींचा समावेश आहे. यामध्ये ब्राह्मणी बत, नीलकंठ, करंजा, राखी बगळा, शंकधारी हंस, काळी चिमणी, इत्यादींचा समावेश असून, काही पक्षी या ठिकाणी अंडी घालण्यासाठीही थांबले आहेत. अभयारण्यात पाणथळ जमिनी, गवताळ प्रदेश आणि झाडी-झुडुपांचे क्षेत्र असल्याने हे ठिकाण त्यांच्या अधिवासासाठी आदर्श मानले जाते.

या गणनेदरम्यान वनविभागाच्या अधिकाऱ्यांनी आणि पक्षीप्रेमींनी एकत्रितपणे तंतोतंत नोंद घेतली. पाणपक्ष्यांची संख्या सुमारे दहा हजारांपेक्षा अधिक, तर स्थलपक्ष्यांची संख्या दोन हजारांहून अधिक इतकी असल्याचे निष्पन्न झाले. गणनेदरम्यान काही नव्या प्रजातीही प्रथमच नांदुरमध्यमेश्वरात दिसल्याची माहिती वनाधिकारी आर.आर. चौधरी यांनी दिली.

नांदुरमध्यमेश्वर हे ‘रामसर साईट’ म्हणून घोषित करण्यात आलेले अभयारण्य असून, ते आंतरराष्ट्रीय जैवविविधतेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. येथील पाण्याचे साठे, ओलसर दलदलीचे क्षेत्र आणि झाडांची घनदाटी ही स्थलांतरित पक्ष्यांसाठी सुरक्षित आश्रयस्थान ठरतात. पक्ष्यांच्या उपस्थितीमुळे स्थानिक शेतकऱ्यांनाही फायदाच होत असून, पर्यटन आणि स्थानिक अर्थकारणालाही चालना मिळते.

पक्षीप्रेमी आणि पर्यटकांसाठी वनविभागाने अभयारण्यात विशेष सुविधा उपलब्ध करून दिल्या आहेत. दुर्बिणी, मार्गदर्शक, विश्रांतीगृहे आणि पक्षीनिरीक्षणासाठी लहान व्यासपीठे तयार करण्यात आली आहेत. दरवर्षी नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा कालावधी स्थलांतरित पक्ष्यांना पाहण्यासाठी सर्वात योग्य मानला जातो. यंदाही अभयारण्यात पक्ष्यांच्या रंगीबेरंगी उपस्थितीमुळे संपूर्ण परिसर मोहक दृश्यांनी नटला आहे.