भारत सरकारच्या ‘वेस्ट टू वेल्थ’ या संकल्पनेवर आधारित ‘स्वच्छता अभियान पाच’ या उपक्रमाला देशभरातून प्रचंड प्रतिसाद मिळाला आहे. हे अभियान 31 ऑक्टोबर पर्यंत देशातील सर्व राज्यांमध्ये राबविण्यात येत आहे. विविध मंत्रालये, शासकीय संस्था, स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि नागरिकांच्या सक्रिय सहभागातून सार्वजनिक ठिकाणांची स्वच्छता, कचऱ्याचे वर्गीकरण आणि पुनर्वापर यावर विशेष भर देण्यात आला.
डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी सांगितले की, या अभियानामुळे ‘कचऱ्यातून धन’ ही संकल्पना प्रत्यक्षात उतरली आहे. देशभरातील नागरिक, स्वयंसेवक, विद्यार्थी आणि शासकीय कर्मचारी यांनी एकत्र येऊन या स्वच्छता उपक्रमात मोठ्या प्रमाणावर सहभाग घेतला. दिल्ली, मुंबई, कोलकाता यांसारख्या प्रमुख महानगरांसह ग्रामीण भागातही व्यापक जनसहभाग दिसून आला.
या अभियानादरम्यान देशभरात एकशे अठ्ठेचाळीस लाख चौरस फूट जागा मोकळी करण्यात आली असून, कचऱ्याचे व्यवस्थापन करून त्या ठिकाणी स्वच्छता आणि पुनर्वापर केंद्रे उभारण्यात आली. चौथ्या आठवड्यापर्यंत या उपक्रमातून सुमारे दहा हजार कोटी रुपयांच्या आर्थिक मूल्याची निर्मिती होऊ शकते, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
‘वेस्ट टू वेल्थ’ या उपक्रमाचा उद्देश केवळ पर्यावरण संरक्षणापुरता मर्यादित नसून, तो रोजगार निर्मिती आणि संसाधन पुनर्वापराच्या दिशेने एक प्रभावी पाऊल ठरत आहे. या मोहिमेमुळे कचऱ्याच्या पुनर्निर्मितीतून अनेक नवउद्योग उभे राहत असून, ग्रामीण तसेच शहरी भागात स्थानिक रोजगाराच्या संधी निर्माण झाल्या आहेत.
स्वच्छतेच्या या राष्ट्रीय मोहिमेने भारताला ‘कचरा मुक्त, स्वच्छ आणि टिकाऊ विकासाच्या दिशेने वाटचाल करणारा देश’ बनविण्याची प्रेरणा दिली आहे. नागरिकांच्या सहभागातून साकारलेले हे अभियान देशाच्या पर्यावरण संवर्धनासह सामाजिक जबाबदारीचे एक उत्तम उदाहरण ठरले आहे.
