चीनच्या दक्षिण-पश्चिम भागातील सिचुआन प्रांतातून एक धक्कादायक घटना समोर आली आहे. येथे नुकताच बांधण्यात आलेल्या हाँगकी पूलाचा काही भाग भूस्खलनामुळे कोसळला. या पूलाचा एक मोठा भाग कोसळून नदीत विलीन पडला. राष्ट्रीय महामार्गावर असलेला हा पूल चीनला तिबेटशी जोडणारा एक महत्त्वाचा वाहतूक दुवा मानला जात होता. पूल कोसळल्याच्या या घटनेमुळे चीनमधील पायाभूत सुविधांच्या गुणवत्तेवर आणि पर्वतीय प्रदेशातील बांधकामांच्या भूगर्भीय स्थैर्यावर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे या दुर्घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाल्याची नोंद नाही. याचे मुख्य श्रेय स्थानिक अधिकाऱ्यांच्या वेळेवर आणि योग्य निर्णयाला जाते. हाँगकी पुलाचा हा विध्वंस मंगळवारी दुपारी घडला. मात्र, या दुर्घटनेच्या एक दिवस आधी, म्हणजेच सोमवारी दुपारीच अधिकाऱ्यांनी पुलाजवळील भूभागात काही गंभीर बदल आणि रस्त्यांवर तडे गेल्याचे पाहिले होते. जवळच्या पर्वतीय भूभागात बदल होत असल्याचे लक्षात येताच, अधिकाऱ्यांनी तातडीने कृती केली आणि खबरदारीचा उपाय म्हणून हा पूल वाहतुकीसाठी बंद केला. वेळेवर घेतलेल्या या निर्णयामुळेच, पूल कोसळण्याच्या वेळी त्यावर कोणतेही वाहन नव्हते. ज्यामुळे एक मोठी दुर्घटना आणि जीवितहानी टळली. अन्यथा, चीनने नुकताच पूर्ण केलेल्या एका महत्त्वाच्या महामार्गावर मोठा अपघात होण्याची शक्यता होती.
भूस्खलनामुळे पर्वताचा कडा मोठ्या वेगाने खचू लागला. सुरुवातीला मोठ्या प्रमाणावर माती आणि दगडांचे ढिगारे पुलाच्या पायाजवळ जमा झाले. ही माती आणि खडक पुलाच्या आधारस्तंभांवर आदळल्यामुळे, पुलाचा पाया कमकुवत झाला. काही क्षणांतच, पुलाचे मोठे, मजबूत आधारस्तंभ वाकले आणि कोसळले. पुलाची सिमेंटची आणि काँक्रिटची रचना तुटून नदीच्या प्रवाहात कोसळली. ज्यामुळे धूळ आणि ढिगाऱ्याचा मोठा ढग परिसरात पसरला. या घटनेने सातशे अठ्ठावन्न मीटर लांबीच्या पुलाच्या एका भागाचा आणि पुलाकडे येणाऱ्या रस्त्याचा मोठा विनाश झाला. हा पूल नुकताच पूर्ण झाला होता, ज्यामुळे त्याचे कोसळणे ही एक गंभीर समस्या आहे.
पुलाच्या दुर्घटनेमागे नैसर्गिक कारणे आहेत की अभियांत्रिकी त्रुटी, हे निश्चित करण्यासाठी स्थानिक प्रशासनाने सखोल तांत्रिक चौकशी सुरू केली आहे. प्राथमिक तपासानुसार, पुलाचे कोसळणे हे प्रामुख्याने भूगर्भीय अस्थिरतेमुळे झाले असल्याचे सूचित केले जात आहे. सिचुआन प्रांताचा हा भाग तीव्र पर्वतीय क्षेत्रात येतो आणि याला भूस्खलनाचा इतिहास आहे. डोंगराचा कडा खचल्यामुळे पुलाच्या संरचनेवर प्रचंड दबाव आला, जो पूल सहन करू शकला नाही.
तथापि, चीनमध्ये पायाभूत सुविधांच्या बांधकामात होणाऱ्या चुकांच्या पार्श्वभूमीवर, स्थानिक सरकारने आता एक सखोल आणि विस्तृत तांत्रिक तपासणी करण्याचे आदेश दिले आहेत. या तपासणीत पुलाच्या बांधकामाच्या गुणवत्तेत किंवा डिझाइनमध्ये काही चुका होत्या का हे शोधले जाईल. अनेक तज्ञांनी मत व्यक्त केले आहे की, ज्या प्रदेशात भूगर्भीय हालचालींचा धोका जास्त आहे, तेथे बांधकामाच्या डिझाइनमध्ये अधिक कठोर मानके पाळणे आवश्यक आहे.
हाँगकी पुलाची ही घटना चीनमधील पायाभूत सुविधांच्या अपयशाची पहिलीच घटना नाही. या दुर्घटनेच्या काही महिन्यांपूर्वीच, ऑगस्टमध्ये चीनच्या किंगहाई प्रांतात एका रेल्वे पुलाचे बांधकाम सुरू असताना तो कोसळला होता. त्या दुर्घटनेत किमान १२ कामगारांचा मृत्यू झाला होता, तर चार जण बेपत्ता झाले होते. हाँगकी पुलाच्या कंत्राटदाराने पुलाच्या बांधकामात कोणत्याही त्रुटी नसल्याचे सांगितले असले तरी, हे वारंवार होणारे अपघात देशातील मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांमध्ये गुणवत्ता नियंत्रण आणि भूगर्भीय मूल्यांकन प्रक्रियेची पुनर्तपासणी करण्याची गरज अधोरेखित करतात. चीन, जो आपल्या वेगवान आणि भव्य पायाभूत सुविधांच्या प्रकल्पांसाठी जगात ओळखला जातो, तेथे या प्रकारच्या घटनांमुळे नागरिकांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. पुढील तपासातूनच हाँगकी पूल कोसळण्याच्या नेमक्या कारणांचा उलगडा होईल आणि भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी आवश्यक उपाययोजना करण्याची दिशा निश्चित होईल.
